mgr Aleksandra Szelągowska – Psychodietetyk w Galileo Medical
W codziennej praktyce lekarza rodzinnego, diabetologa, gastrologa czy psychologa, skuteczna terapia schorzeń przewlekłych i zaburzeń metabolicznych coraz częściej wymaga interdyscyplinarnego wsparcia ze strony specjalistów ds. żywienia. Dla optymalizacji opieki nad pacjentem kluczowe jest jednak precyzyjne rozróżnienie kompetencji pomiędzy klasyczną dietetyką kliniczną a psychodietetyką. Choć oba te obszary dążą do poprawy zdrowia somatycznego i jakości życia chorego, realizują ten cel za pomocą zupełnie innych narzędzi terapeutycznych. Zrozumienie specyfiki pracy każdego z tych specjalistów pozwala lekarzom i terapeutom na trafną identyfikację podłoża problemów pacjenta i skierowanie go do odpowiedniego gabinetu, gdzie pomoc ukierunkowana będzie na biochemię organizmu lub na psychologiczne mechanizmy zachowań żywieniowych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czym różni się dietetyk od psychodietetyka i w jakich sytuacjach warto skierować pacjenta do każdego z tych specjalistów,
- Jakie kompetencje posiada dietetyk kliniczny, a na jakich problemach koncentruje się psychodietetyk,
- Dlaczego współpraca lekarzy, psychologów i specjalistów ds. żywienia zwiększa skuteczność leczenia chorób przewlekłych i zaburzeń odżywiania,
- Kiedy połączenie dietoterapii i wsparcia psychologicznego daje najlepsze efekty terapeutyczne.
Czym zajmuje się dietetyka?
Dietetyka jest dziedziną zajmującą się wpływem żywności i żywienia na zdrowie człowieka. Dietetyk prowadzi edukację pacjentów w zakresie prawidłowej diety, dopasowanej do ich wieku, stanu zdrowia i aktywności fizycznej.
Główny filar jego działalności stanowi rzetelna ocena stanu odżywienia i sposobu żywienia (z wykorzystaniem metod antropometrycznych i biochemicznych), stanowiąca punkt wyjścia do opracowania spersonalizowanych planów żywieniowych. Jak wskazują standardy Academy of Nutrition and Dietetics (AND), interwencje te są kluczowym elementem niefarmakologicznego leczenia i kontrolowania chorób dietozależnych, takich jak cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia czy otyłość, a także służą trwałemu wdrażaniu prozdrowotnych nawyków. Fundamentem tak rozumianej profesji jest zaawansowana integracja wiedzy z zakresu nauk medycznych i biologicznych, w tym biochemii, fizjologii człowieka, patofizjologii oraz bromatologii, co pozwala na bezpieczne i celowane programowanie dietetyczne w oparciu o procesy metaboliczne organizmu.
Czym zajmuje się psychodietetyka?
Psychodietetyka to dziedzina łącząca wiedzę z zakresu dietetyki i psychologii. Skupia się na psychologicznych uwarunkowaniach zachowań żywieniowych oraz ich wpływie na zdrowie i samopoczucie.
Psychodietetyk pomaga pacjentom zidentyfikować czynniki wpływające na ich sposób odżywiania, wspiera w kształtowaniu trwałych nawyków oraz budowaniu zdrowej relacji z jedzeniem.
Psychodietetyk współpracuje zarówno z osobami zmagającymi się z zaburzeniami odżywiania (anoreksją, bulimią czy kompulsywnym objadaniem się), nadmierną masą ciała, jak i z tymi, którzy chcą świadomie zmienić swoje nawyki żywieniowe. W swojej pracy wykorzystuje wiedzę z zakresu dietetyki i psychologii, pomagając pacjentom lepiej rozumieć własne zachowania oraz skuteczniej wprowadzać zmiany w codziennym życiu. Takie kompleksowe podejście sprzyja trwałej poprawie jakości życia oraz utrzymaniu zdrowych nawyków bez konieczności stosowania rygorystycznych diet.
Najważniejsze różnice między dietetykiem a psychodietetykiem
Choć obie specjalizacje dotyczą żywienia, różnią się głównym obszarem zainteresowania.
Dietetyk skupia się przede wszystkim na komponowaniu prawidłowej diety oraz dostosowaniu sposobu żywienia do potrzeb organizmu. Ten specjalista jest dla osób potrzebujących planu żywieniowego, edukacji o zdrowym odżywianiu, wsparcia w zmianie diety z przyczyn zdrowotnych (np. alergie, choroby dietozależne)
Psychodietetyk, natomiast koncentruje się na relacji człowieka z jedzeniem. Analizuje zachowania, emocje i mechanizmy psychologiczne, które wpływają na codzienne wybory żywieniowe. To odpowiedni specjalista dla osób, które często zajadają stres, emocje, zmagają się z zaburzeniami odżywiania, chcą poprawić relację z jedzeniem i jeść bez sztywnych zasad dietetycznych.
Można więc powiedzieć, że dietetyk odpowiada na pytanie „co jeść?”, a psychodietetyk dodatkowo pomaga znaleźć odpowiedź na pytanie „dlaczego jem właśnie w ten sposób, a nie inny?”.
Podsumowanie
Dietetyka i psychodietetyka mają wspólny cel – poprawę zdrowia i jakości życia pacjenta. Różnią się jednak podejściem do problemów żywieniowych. Dietetyka koncentruje się przede wszystkim na aspektach biologicznych i zdrowotnych żywienia, podczas gdy psychodietetyka uwzględnia także emocje, motywację i zachowania wpływające na sposób odżywiania.
W wielu przypadkach połączenie obu podejść pozwala osiągnąć najlepsze efekty terapeutyczne. Coraz więcej specjalistów podkreśla, że trwała zmiana nawyków żywieniowych wymaga nie tylko wiedzy o zdrowym odżywianiu, ale również zrozumienia psychologicznych mechanizmów kierujących naszymi wyborami.
Dla lekarzy i psychologów kluczowym wnioskiem z tego porównania powinna być precyzyjna kategoryzacja potrzeb pacjenta przy wystawianiu rekomendacji. Do dietetyka klinicznego warto kierować pacjentów wymagających twardych interwencji metabolicznych: chorych z nowo rozpoznaną cukrzycą (gdzie kluczowy jest indeks glikemiczny i przeliczanie wymienników), pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit (IBD), zespołem jelita drażliwego (IBS) czy z nietolerancjami pokarmowymi, którzy potrzebują gotowego, zbilansowanego planu żywieniowego. Z kolei do psychodietetyka należy kierować osoby, u których problem z dietą tkwi w sferze behawioralnej: pacjentów z otyłością wielokrotnie doświadczających efektu jojo, osoby „zajadające” stres, pacjentów z podejrzeniem subklinicznych zaburzeń odżywiania (np. kompulsywne objadanie się) oraz pacjentów diabetologicznych i gastrologicznych, u których opór przed wdrożeniem zaleceń lekarskich wynika z barier emocjonalnych. Ścisła współpraca medyków z odpowiednio dobranym specjalistą żywieniowym stanowi dziś fundament skutecznej i trwałej opieki nad pacjentem.
autorka:
Mgr inż. Aleksandra Szelągowska – psychodietetyk Galileo Medical Elbląg, pracująca z dorosłymi, młodzieżą i seniorami, specjalizująca się w jedzeniu pod wpływem stresu, emocji i napięcia. W swojej pracy nie stosuje restrykcyjnych diet, stawiając na realne do wdrożenia strategie i małe kroki prowadzące do trwałej zmiany. Łączy wiedzę żywieniową z psychologią, korzystając z narzędzi CBT i ACT, tworząc bezpieczną, nieoceniającą przestrzeń dla pacjentów
Psychodietetyk – mgr. inż. Aleksandra Szelągowska | Galileo Medical
Główne wnioski
- Dietetyk koncentruje się na ocenie stanu odżywienia, planowaniu żywienia oraz dietoterapii chorób dietozależnych, natomiast psychodietetyk pracuje nad emocjami, nawykami i zachowaniami wpływającymi na sposób odżywiania.
- Do dietetyka warto kierować pacjentów z cukrzycą, nadciśnieniem, IBS, IBD, dyslipidemią, otyłością czy nietolerancjami pokarmowymi, którzy wymagają indywidualnie opracowanego planu żywieniowego.
- Psychodietetyk wspiera osoby zmagające się z jedzeniem pod wpływem stresu, efektem jojo, kompulsywnym objadaniem się oraz trudnościami we wdrażaniu zaleceń żywieniowych wynikającymi z barier emocjonalnych.
- Eksperci podkreślają, że interdyscyplinarna współpraca lekarzy, psychologów, dietetyków i psychodietetyków zwiększa szanse na trwałą zmianę nawyków żywieniowych oraz poprawę efektów leczenia.
