Nowe badanie przeprowadzone przez naukowców z University College London (UCL) rzuca światło na związek między zdrowiem serca w średnim wieku a ryzykiem rozwoju demencji w późniejszym życiu. Wyniki, opublikowane w prestiżowym czasopiśmie European Heart Journal, wskazują, że podwyższony poziom troponiny sercowej I – biomarkera uszkodzenia mięśnia sercowego – może być jednym z wczesnych sygnałów ostrzegawczych, pojawiających się nawet 25 lat przed rozpoznaniem demencji.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego poziom troponiny sercowej I w średnim wieku może być wczesnym sygnałem ryzyka demencji.
- Jak zdrowie serca wpływa na kondycję mózgu i procesy neurodegeneracyjne.
- Jakie czynniki sercowo-naczyniowe warto kontrolować, by zmniejszyć ryzyko otępienia.
- Co wykazało badanie naukowców z University College London na podstawie 25 lat obserwacji.
Troponina – biomarker, który może przewidywać ryzyko demencji
Troponina to białko uwalniane do krwi w momencie uszkodzenia mięśnia sercowego. Jej bardzo wysokie poziomy są wykorzystywane klinicznie do diagnozowania zawału serca. Jednak badacze z UCL odkryli, że nawet niewielkie, ale trwałe podwyższenie poziomu troponiny – u osób bez objawów choroby wieńcowej – może wskazywać na ukryte, przewlekłe uszkodzenia serca, które z czasem wpływają na układ naczyniowy, a pośrednio także na mózg.
Profesor Eric Brunner z UCL Institute of Epidemiology and Health Care wyjaśnia:
Słaby stan serca w średnim wieku zwiększa ryzyko demencji w późniejszym życiu. Uszkodzenia mózgu obserwowane u osób z demencją kumulują się powoli przez dziesięciolecia, zanim pojawią się objawy.
Według zespołu badawczego, kontrola czynników ryzyka sercowo-naczyniowego – takich jak nadciśnienie, hipercholesterolemia, otyłość czy brak aktywności fizycznej – w średnim wieku może nie tylko chronić serce, ale również spowolnić lub zapobiec rozwojowi demencji.
25 lat obserwacji – badanie Whitehall II
Analiza objęła blisko 6000 uczestników badania Whitehall II, prowadzonego w Wielkiej Brytanii od 1985 roku. W momencie rozpoczęcia pomiarów troponiny (wiek 45–69 lat) żaden z uczestników nie cierpiał na choroby układu krążenia ani demencję. Ich stan zdrowia był monitorowany przez 25 lat, a funkcje poznawcze oceniano w sześciu kolejnych punktach pomiarowych.
W tym czasie 695 uczestników rozwinęło demencję. Naukowcy stwierdzili, że osoby te miały wyższe poziomy troponiny we krwi już na 7–25 lat przed diagnozą.
U uczestników z najwyższymi stężeniami troponiny:
- ryzyko wystąpienia demencji było o 38% wyższe,
- spadek zdolności poznawczych był szybszy,
- wyniki testów pamięciowych i logicznych w wieku 80 lat odpowiadały osobom o 1,5 roku starszym, a w wieku 90 lat – o 2 lata starszym w porównaniu z grupą o najniższych poziomach troponiny.
Zmiany w mózgu widoczne w badaniach obrazowych
W podgrupie 641 osób, u których wykonano badania rezonansu magnetycznego, stwierdzono, że osoby z najwyższym poziomem troponiny miały mniejszy hipokamp – strukturę odpowiedzialną za pamięć – oraz mniejszą objętość istoty szarej, kluczowej dla przetwarzania informacji.
Dr Simon Chen z UCL Psychiatry, główny autor badania, podkreśla:
Nasze badanie stanowi najdłuższy jak dotąd okres obserwacji mający na celu zbadanie powiązań między podwyższonym poziomem troponiny sercowej a pogorszeniem funkcji poznawczych i demencją.
Wyniki sugerują, że poziom troponiny w średnim wieku może być skutecznym biomarkerem predykcyjnym pozwalającym przewidzieć przyszłe ryzyko demencji.
Zdrowe serce = zdrowy mózg
Badacze zwracają uwagę, że zdrowie serca i mózgu są ze sobą ściśle powiązane. Profesor Bryan Williams, dyrektor naukowy i medyczny British Heart Foundation, komentuje:
To badanie stanowi ważne przypomnienie, że zdrowie serca i mózgu są nierozłączne. Nasza rada, aby dbać o zdrowie serca przez całe życie, daje również naszemu mózgowi największe szanse na zdrowe starzenie się.
Profilaktyka chorób sercowo-naczyniowych poprzez utrzymanie prawidłowego ciśnienia, poziomu cholesterolu, aktywność fizyczną, kontrolę masy ciała i niepalenie tytoniu może tym samym stanowić kluczowy element strategii zapobiegania demencji.
Znaczenie kliniczne i kierunki dalszych badań
Autorzy podkreślają, że choć wyniki są obiecujące, potrzebne są dalsze badania, aby potwierdzić, jak skutecznie troponina może służyć jako narzędzie prognostyczne. W przyszłości biomarker ten mógłby stać się częścią rutynowej oceny ryzyka rozwoju zaburzeń poznawczych u pacjentów w wieku średnim.
Profesor Eric Brunner dodaje:
Teraz musimy przeprowadzić badania, aby sprawdzić, jak dobrze poziom troponiny we krwi może przewidywać przyszłe ryzyko demencji. Nasze wstępne wyniki sugerują, że troponina może stać się ważnym elementem oceny ryzyka.
Główne wnioski
- Podwyższony poziom troponiny sercowej I w średnim wieku wiąże się z o 38% wyższym ryzykiem rozwoju demencji w późniejszym wieku.
- Uczestnicy badania z wyższym poziomem troponiny mieli gorsze wyniki testów poznawczych i mniejszą objętość hipokampa w badaniach MRI po kilkunastu latach.
- Wyniki sugerują, że troponina może być wczesnym biomarkerem ryzyka demencji i narzędziem w profilaktyce chorób neurodegeneracyjnych.
- Utrzymanie dobrego stanu układu sercowo-naczyniowego w średnim wieku (np. przez kontrolę ciśnienia, aktywność fizyczną) może chronić także funkcje poznawcze.
Źródło:
- University College London
- European Heart Journal
