Program badań przesiewowych raka jelita grubego w Wielkiej Brytanii przynosi wymierne efekty. Najnowsze dane NHS pokazują, że dzięki systematycznemu screeningowi wykryto już dziesiątki tysięcy nowotworów na wczesnym etapie. Rosnąca liczba wykonywanych testów przekłada się nie tylko na wcześniejsze diagnozy, ale także na większe szanse skutecznego leczenia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak program badań przesiewowych NHS wpłynął na wykrywalność raka jelita grubego.
- Jak działa test FIT i dlaczego zwiększa zgłaszalność pacjentów.
- Jakie efekty przynosi wczesna diagnostyka w onkologii.
- Jakie znaczenie ma screening w profilaktyce raka jelita grubego.
70 tysięcy wykrytych nowotworów dzięki screeningowi
Program badań przesiewowych raka jelita grubego działa w Wielkiej Brytanii od około 20 lat. W tym czasie przebadano blisko 85 mln osób i wykryto około 70 tys. przypadków nowotworu.
Dodatkowo około 270 tys. osób objęto nadzorem po wynikach wskazujących zwiększone ryzyko rozwoju choroby. Screening nie tylko pozwala wykrywać raka, ale również identyfikować pacjentów wymagających dalszej kontroli i profilaktyki.
Coraz więcej badań – rosnąca zgłaszalność pacjentów
Skala programu wyraźnie rośnie. W latach 2024/2025 wykonano niemal 7 mln badań przesiewowych, podczas gdy dekadę wcześniej było to około 4,7 mln.
Zmieniło się również podejście pacjentów. Jeszcze 20 lat temu w badaniach uczestniczyła około połowa osób w wieku 60–74 lata. Obecnie zgłaszalność przekracza 70% w tej grupie wiekowej.
Program został także rozszerzony – obecnie obejmuje osoby w wieku od 50 do 74 lat, co zwiększa jego zasięg i potencjał wykrywania choroby na wcześniejszych etapach.
Test FIT – prostsza diagnostyka dostępna w domu
Jednym z kluczowych elementów programu jest test FIT (faecal immunochemical test), który umożliwia wykrycie śladów krwi w próbce stolca.
Badanie wykonywane jest samodzielnie w domu. Pacjent pobiera niewielką próbkę, umieszcza ją w specjalnym pojemniku i odsyła do analizy. Rocznie NHS wysyła około 8,7 mln zestawów testowych.
Uproszczenie procedury ma bezpośredni wpływ na wzrost liczby osób uczestniczących w programie.
Wczesna diagnoza zwiększa skuteczność leczenia
Dane kliniczne pokazują, że im wcześniej wykryty nowotwór jelita grubego, tym większe szanse na skuteczne leczenie. Program przesiewowy wpisuje się w założenia National Cancer Plan for England, który zakłada m.in. osiągnięcie 17 tys. dodatkowych wczesnych rozpoznań do 2035 roku oraz uratowanie blisko 6 tys. osób.
Dyrektor kliniczny ds. onkologii w NHS prof. Peter Johnson zwraca uwagę, że rozwój programu w ostatnich latach znacząco poprawił dostępność badań i skrócił drogę do diagnozy. Jak podkreśla szybkie wykrycie choroby bezpośrednio przekłada się na wyniki leczenia.
Przypadek bezobjawowy – znaczenie badań przesiewowych
Znaczenie badań przesiewowych dobrze ilustrują historie pacjentów diagnozowanych bez objawów. Jedna z uczestniczek programu, 54-letnia pacjentka Grace, podkreśla, że nie miała żadnych dolegliwości, a mimo to test wykazał nieprawidłowości.
Po pozytywnym wyniku FIT została skierowana na kolonoskopię, która potwierdziła obecność nowotworu. Dzięki wczesnemu wykryciu możliwe było szybkie leczenie.
– Naprawdę wierzę, że program badań przesiewowych w kierunku raka jelita grubego NHS uratował mi życie. Mam 54 lata, jestem sprawna i zdrowa – nie palę, nie piję alkoholu, regularnie pływam i podnoszę ciężary – i nie miałam absolutnie żadnych objawów – powiedziała Grace.
Rosnące znaczenie profilaktyki w onkologii
Rak jelita grubego pozostaje jednym z najczęstszych nowotworów w Wielkiej Brytanii. Organizacje pacjenckie podkreślają, że jest to choroba, którą można skutecznie leczyć, szczególnie jeśli zostanie wykryta wcześnie.
Screening pozwala nie tylko wykrywać raka, ale także usuwać zmiany przednowotworowe, takie jak polipy, zanim przekształcą się w chorobę nowotworową.
– Dzięki Narodowemu Planowi Walki z Rakiem w Anglii jesteśmy zdecydowani zwiększyć skuteczność wczesnej diagnostyki, zrewolucjonizować badania przesiewowe i zapewnić większej liczbie osób dostęp do odpowiedniego leczenia we właściwym czasie – podkreślała Sharon Hodgson, minister zdrowia publicznego.
Główne wnioski
- Program NHS wykrył około 70 tys. przypadków raka jelita grubego na podstawie badań przesiewowych obejmujących blisko 85 mln osób.
- Liczba badań wzrosła do niemal 7 mln rocznie, a zgłaszalność w grupie 60–74 lata przekracza obecnie 70%.
- Test FIT wykonywany w domu zwiększył dostępność diagnostyki – rocznie wysyłanych jest około 8,7 mln zestawów.
- Program pozwala nie tylko wykrywać nowotwory, ale także identyfikować 270 tys. osób z podwyższonym ryzykiem, wymagających dalszego nadzoru.
Źródło:
- https://www.england.nhs.uk/2026/04/nhs-detects-tens-of-thousands-of-bowel-cancers-thanks-to-screening-programme/
