Sztywne przepisy utrudniające elastyczne zarządzanie personelem pielęgniarskim, nieuwzględniające rzeczywistego obłożenia łóżek oraz zmian w strukturze kadrowej – to główne zarzuty, jakie Zarząd Związku Województw Rzeczypospolitej Polskiej kieruje w stronę obecnych norm zatrudnienia pielęgniarek. W specjalnym stanowisku z 10 października 2025 roku, skierowanym do Ministry Zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy, samorządy wojewódzkie apelują o pilną zmianę przepisów i przedstawiają własną propozycję nowego systemu kalkulacji etatów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie są główne zastrzeżenia samorządów wojewódzkich do obecnych norm zatrudnienia pielęgniarek.
- Na czym polega proponowany przez ZWRP model liczenia etatów pielęgniarskich.
- Jakie korzyści może przynieść uwzględnienie ratowników i opiekunów medycznych w strukturze personelu.
- Jakie działania podjęto wobec Ministerstwa Zdrowia i jakie są oczekiwania względem legislacji.
Obecne normy nieadekwatne do realiów szpitalnych
Zarząd ZWRP zwraca uwagę, że obecnie obowiązujące normy wynikają z rozporządzenia koszykowego z 22 listopada 2013 roku, które ustala minimalne poziomy zatrudnienia pielęgniarek w przeliczeniu na liczbę łóżek – 0,6 etatu na łóżko w oddziałach zachowawczych oraz 0,7 etatu w oddziałach zabiegowych.
Problemem jest jednak to, że wskaźniki te nie są powiązane z rzeczywistym obłożeniem łóżek, które – jak podkreślono – rzadko osiąga poziom 100%.
Zależnie od profilu oddziału, średnie obłożenie wynosi około 85%, a w niektórych specjalnościach, takich jak pediatria czy choroby zakaźne – nawet 70% – wskazuje Zarząd ZWRP.
W konsekwencji prowadzi to do braku elastyczności organizacyjnej, a placówki zmuszone są utrzymywać etaty niezależnie od realnych potrzeb, co w warunkach deficytu kadrowego stanowi poważne obciążenie.
Nowa propozycja: wzór oparty na wykorzystaniu łóżek
ZWRP proponuje nowy sposób kalkulacji zatrudnienia pielęgniarek, oparty na wzorze, który uwzględnia realne wykorzystanie łóżek w danym oddziale:
Liczba etatów pielęgniarskich = liczba łóżek × optymalny wskaźnik wykorzystania łóżek × współczynnik 0,6 / 0,7 / 0,8, w zależności od rodzaju oddziału.
W dokumencie zaznaczono również, że równoważnikiem jednego etatu pielęgniarskiego może być:
- 1 etat ratownika medycznego,
- lub 2 etaty opiekunów medycznych,
przy czym łączny udział tych zawodów nie powinien przekraczać 25% czasu pracy ogółu personelu pielęgniarskiego.
Ich włączenie do organizacji pracy szpitali pozwala zwiększyć efektywność zespołów oraz poprawić jakość opieki nad pacjentami – argumentują autorzy stanowiska.
Apel o uwzględnienie struktury zespołów medycznych
Zarząd ZWRP zwraca uwagę, że nowoczesne zespoły terapeutyczne w szpitalach coraz częściej składają się z przedstawicieli różnych zawodów medycznych, a włączenie opiekunów medycznych i ratowników w struktury pielęgniarskie to realne wsparcie – szczególnie w zadaniach o charakterze pomocniczym.
Zaproponowane podejście pozwoliłoby nie tylko optymalizować wykorzystanie ograniczonych zasobów kadrowych, ale też zachować standardy bezpieczeństwa pacjentów, a przy tym dostosować liczbę personelu do sezonowych wahań liczby hospitalizowanych, np. w okresach letnich czy grypowych.
Propozycja trafiła do Ministerstwa Zdrowia
Stanowisko zostało oficjalnie skierowane do Ministry Zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy z prośbą o rozważenie przedstawionych postulatów i podjęcie inicjatywy legislacyjnej w tej sprawie.
Autorzy dokumentu zaznaczają, że celem postulowanych zmian nie jest obniżenie jakości opieki, ale racjonalne dopasowanie przepisów do dynamicznie zmieniających się warunków systemu ochrony zdrowia.
Główne wnioski
- Obowiązujące normy zatrudnienia pielęgniarek – 0,6 etatu na łóżko w oddziałach zachowawczych i 0,7 w zabiegowych – nie uwzględniają realnego obłożenia łóżek, które w praktyce wynosi średnio 70–85%.
- ZWRP proponuje nowy model oparty na wzorze: liczba łóżek × wskaźnik wykorzystania × współczynnik etatu (0,6/0,7/0,8), z możliwością zastępowania części etatów ratownikami i opiekunami medycznymi.
- Nowy system ma zwiększyć elastyczność zarządzania kadrą, lepiej odzwierciedlać potrzeby pacjentów i nie pogarszać poziomu bezpieczeństwa opieki.
- Stanowisko ZWRP trafiło do minister zdrowia z prośbą o rozważenie zmian i podjęcie inicjatywy legislacyjnej dostosowanej do realiów systemu ochrony zdrowia.
Źródło:
- Polskie Regiony
