Choć od 7 listopada w Polsce obowiązuje zakaz wystawiania recept na leki narkotyczne przez tzw. receptomaty, dziennikarskie śledztwo programu „Uwaga! TVN” ujawniło, że system nadal pozostaje dziurawy. Reporterzy, przeprowadzając prowokację, bez większego problemu uzyskali receptę na fentanyl – jeden z najsilniejszych opioidów – na nazwisko obecnej ministry zdrowia, Izabeli Leszczyny. Sprawa pokazuje, że mimo regulacji nadal funkcjonują strony internetowe, które umożliwiają szybkie zdobycie silnie uzależniających substancji bez jakiejkolwiek weryfikacji medycznej.
„Magicy” w systemie zdrowia – jak zdobywa się recepty na opioidy?
Wszystko zaczęło się od anonimowego zgłoszenia do redakcji „Uwagi! TVN”. Mężczyzna poinformował dziennikarzy, że istnieje strona internetowa, gdzie można bez problemu uzyskać receptę na fentanyl – substancję uzależniającą, która co roku przyczynia się do śmierci około 100 tys. osób w Stanach Zjednoczonych. Z relacji informatora wynikało, że na tej platformie lekarz jest dostępny online przez całą dobę i wystawia recepty „hurtowo”. Koszt uzyskania dokumentu umożliwiającego zakup fentanylu w formie aerozolu donosowego wynosił 300 zł.
Reporterzy postanowili zweryfikować te informacje. Ustalili, że w środowisku dilerów narkotykowych funkcjonuje określenie „magicy” – tak nazywani są lekarze, którzy wystawiają recepty na opioidy i inne substancje psychotropowe bez konieczności przeprowadzania badań czy weryfikacji pacjenta. Tego rodzaju dokumenty są często wypisywane na tzw. słupy, czyli podstawione osoby, co dodatkowo utrudnia ściganie procederu.
Dziennikarska prowokacja – recepta na nazwisko Leszczyny
Aby sprawdzić skalę problemu, dziennikarze postanowili przeprowadzić eksperyment. Na jednej ze stron internetowych wypełnili formularz, wpisując w rubryce imię i nazwisko pacjenta „Izabela Leszczyna” oraz własny numer PESEL. W ciągu kilku minut recepta na fentanyl została wystawiona i można ją było pobrać z Internetowego Konta Pacjenta.
Zdarzenie to unaoczniło kluczowy problem – system jest nieszczelny i nie weryfikuje, czy podane dane są prawdziwe. Skoro możliwe było uzyskanie recepty na nazwisko urzędującej ministry zdrowia, łatwo sobie wyobrazić, że w ten sam sposób dilerzy zdobywają recepty na opioidy dla całej siatki swoich klientów.
Lekarz z zagranicy – luki w nadzorze?
Dalsze śledztwo wykazało, że lekarz, który wystawił receptę, uzyskał swoje kwalifikacje poza Unią Europejską, najprawdopodobniej w Kijowie. Miał warunkowe, czasowe prawo do wykonywania zawodu w Polsce, ale – zgodnie z dokumentacją – powinien pracować pod nadzorem innego lekarza w szpitalu na terenie województwa łódzkiego. Tymczasem, jak ustalili dziennikarze, w rzeczywistości nie pracował w stolicy regionu, a zamiast tego wystawiał recepty online.
W konfrontacji z reporterami lekarz przyznał, że faktycznie wystawił receptę na fentanyl. Gdy pokazano mu dokument z jego imieniem i nazwiskiem, próbował się tłumaczyć, że była to pomyłka i zapewnił, że nie powtórzy takiego działania. Okręgowa Izba Lekarska wszczęła postępowanie wyjaśniające, a sprawą zajął się rzecznik odpowiedzialności zawodowej. Jak poinformował prezes łódzkiej Izby Lekarskiej, dr n. med. Paweł Czekalski, w przeszłości OIL ostrzegała Ministerstwo Zdrowia przed działalnością tego lekarza, ale mimo to jego uprawnienia nie zostały cofnięte.
Ministerstwo zdrowia: „Zrobiliśmy więcej niż poprzednicy”
Sprawa wywołała duże poruszenie i została poruszona na konferencji prasowej. Ministra zdrowia Izabela Leszczyna została zapytana o receptę wystawioną na jej nazwisko. Podkreśliła, że od 7 listopada obowiązuje zakaz wystawiania recept na leki narkotyczne przez receptomaty i zapewniła, że resort zrobił więcej niż jego poprzednicy:
Jest zakaz wydawania recept przez tzw. receptomaty. Jeśli pani mówi o jakimś lekarzu, który okazał się przestępcą, bo łamie prawo, to oczywiście poinformujemy odpowiednie służby i on odpowie za to, co robi – podkreśliła Leszczyna.
Pomimo tych zapewnień, rzeczywistość pokazuje, że system wciąż ma poważne luki, a proceder nielegalnego zdobywania recept na fentanyl jest nadal możliwy.
Prokuratura bada sprawę, ale problem pozostaje nierozwiązany
Po ujawnieniu wyników śledztwa dziennikarskiego sprawą zajęła się prokuratura. Problem jednak nie sprowadza się tylko do jednostkowego przypadku lekarza wystawiającego recepty przez internet. Głównym zagadnieniem pozostaje nieszczelność systemu oraz brak skutecznych narzędzi do monitorowania i eliminowania tego rodzaju procederów.
Eksperci wskazują, że recepty elektroniczne, które miały zwiększyć kontrolę nad obrotem lekami, paradoksalnie umożliwiły ich łatwiejsze nadużywanie. Bez odpowiednich zabezpieczeń i surowszej weryfikacji lekarzy oraz pacjentów, proceder może być nadal wykorzystywany przez środowiska przestępcze.
Jak podsumował mężczyzna, który ujawnił mechanizm działania „receptomatów”:
System jest nieszczelny.
To zdanie najlepiej oddaje sytuację, która wciąż stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego.
Źródła:
- uwaga.tvn.pl
- wydarzenia.interia.pl
- wprost.pl
