Kobiety stanowią niemal 77 proc. pracowników sektora zdrowia i opieki w Europejskim Regionie WHO, jednak ich średnie wynagrodzenie godzinowe jest o 19 proc. niższe niż mężczyzn. W ujęciu miesięcznym różnica sięga 28 proc. Najnowszy raport WHO/Europe pokazuje również, że dysproporcja rośnie wraz z poziomem wynagrodzenia, a jej znacznej części nie można wyjaśnić różnicami w wieku, wykształceniu czy czasie pracy.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak duża jest luka płacowa między kobietami a mężczyznami w europejskim sektorze zdrowia i opieki oraz jak zmienia się wraz z poziomem wynagrodzenia.
- Jakie są dane pokazujące, że kobiety stanowią 77 proc. pracowników sektora, ale tylko 55 proc. osób najlepiej zarabiających.
- Jakie czynniki mogą odpowiadać za różnice w wynagrodzeniach i dlaczego części luki nie można wyjaśnić wiekiem, wykształceniem czy czasem pracy.
- Jakie działania WHO/Europe rekomenduje w celu ograniczenia nierówności płacowych i dlaczego problem ma znaczenie dla stabilności kadr ochrony zdrowia.
Kobiety stanowią 77 proc. pracowników sektora zdrowia i opieki
Raport WHO/Europe, opublikowany 18 września 2026 r., obejmuje dane z 43 państw Europejskiego Regionu WHO. Sektor zdrowia i opieki jest czwartym największym pracodawcą w regionie i odpowiada za około 10 proc. całkowitego zatrudnienia. Jednocześnie jest to sektor silnie sfeminizowany. Kobiety stanowią niemal 77 proc. jego pracowników, podczas gdy w pozostałych sektorach łącznie ich udział wynosi około 45 proc. Co więcej, prawie 17 proc. wszystkich zatrudnionych kobiet w regionie pracuje właśnie w zdrowiu i opiece, wobec około 5 proc. zatrudnionych mężczyzn. W Polsce, podobnie jak w Estonii i na Litwie, udział kobiet w kadrach sektora zbliża się do 90 proc.
Luka płacowa wynosi 19 proc. na godzinę i 28 proc. miesięcznie
Mimo zdecydowanej przewagi liczebnej kobiet różnice w wynagrodzeniach pozostają znaczące. Według WHO kobiety zarabiają średnio o 19 proc. mniej na godzinę i o 28 proc. mniej miesięcznie niż mężczyźni pracujący w sektorze zdrowia i opieki. Co ważne, dysproporcja zwiększa się wraz ze wzrostem zarobków. Wśród osób znajdujących się na dole rozkładu wynagrodzeń godzinowa luka wynosi około 2 proc., natomiast w grupie najlepiej zarabiających sięga niemal 23 proc. Kobiety stanowią przy tym tylko 55 proc. najlepiej opłacanych pracowników sektora, mimo że odpowiadają za ponad trzy czwarte całej jego kadry.
Kobiety stanowią większość osób, które utrzymują europejskie systemy opieki zdrowotnej, a mimo to zarabiają mniej niż mężczyźni, a różnica ta pogłębia się z biegiem kariery zawodowej – powiedziała Natasha Azzopardi Muscat, dyrektor Wydziału Systemów Opieki Zdrowotnej WHO Europe.
Skąd bierze się różnica w wynagrodzeniach?
WHO przeanalizowała, w jakim stopniu lukę można wyjaśnić różnicami dotyczącymi m.in. wieku, wykształcenia, czasu pracy oraz zatrudnienia w sektorze publicznym lub prywatnym. Po uwzględnieniu tych czynników godzinowa luka płacowa zmniejsza się z 19 do 6 proc., a miesięczna – z 28 do 10 proc. Pozostałej części różnicy nie udało się jednak wyjaśnić za pomocą czynników uwzględnionych w analizie.
Większość tej różnicy nie wynika z mniejszej liczby godzin pracy kobiet, ich młodszego wieku czy pracy w innych sektorach – wyjaśniła Azzopardi Muscat. Chodzi o to, jak sektor ceni pracę kobiet. Wiek, wykształcenie, godziny pracy i zatrudnienie w sektorze publicznym i prywatnym to tylko niektóre z czynników wyjaśniających tę różnicę.
WHO wskazuje m.in. na strukturalne niedowartościowanie pracy opiekuńczej, segregację zawodową oraz możliwe uprzedzenia i dyskryminację w sposobie ustalania wynagrodzeń. Analiza wykazała również, że im bardziej dana grupa zawodowa jest zdominowana przez kobiety, tym niższe są zwykle zarobki.
Kobiety częściej zarządzają w ochronie zdrowia, ale stanowiska te są gorzej opłacane
Problem jest widoczny także na stanowiskach kierowniczych. Funkcje menedżerskie w sektorze zdrowia i opieki są częściej zajmowane przez kobiety niż stanowiska kierownicze w innych branżach, ale jednocześnie są gorzej wynagradzane. Średnia stawka na takich stanowiskach wynosi 22 euro za godzinę wobec 24,70 euro na porównywalnych stanowiskach kierowniczych poza sektorem zdrowia i opieki. Zdaniem WHO wskazuje to na szerszy problem dotyczący sposobu wyceny pracy w zawodach silnie sfeminizowanych.
Luka płacowa może wpływać na stabilność systemów ochrony zdrowia
Konsekwencje nie ograniczają się do bieżących dochodów. Niższe wynagrodzenia w całej karierze oznaczają m.in. niższe przyszłe świadczenia emerytalne, mniejsze bezpieczeństwo finansowe oraz większe ryzyko ubóstwa w starszym wieku. WHO zwraca również uwagę na znaczenie nierówności płacowych dla rekrutacji i utrzymania pracowników, rozwoju zawodowego oraz udziału kobiet w kierownictwie. Tym samym problem może wpływać na odporność systemów ochrony zdrowia i ich zdolność do zapewnienia odpowiedniej liczby pracowników.
WHO wskazuje pięć kierunków zmian
WHO/Europe rekomenduje państwom m.in. obowiązkowe raportowanie różnic płacowych, poprawę jakości danych dotyczących wynagrodzeń, wzmocnienie przepisów o równej płacy i ich egzekwowania, usuwanie barier utrudniających kobietom dostęp do najlepiej opłacanych stanowisk oraz ponowną ocenę wartości pracy w sektorze zdrowia i opieki.
Raport pokazuje więc paradoks europejskich systemów ochrony zdrowia: kobiety stanowią zdecydowaną większość osób zapewniających ich codzienne funkcjonowanie, ale ich przewaga liczebna nie przekłada się na równą pozycję ekonomiczną. Według WHO ograniczenie luki płacowej ma znaczenie nie tylko z perspektywy równości wynagrodzeń, lecz również stabilności i przyszłości kadr medycznych.
Główne wnioski
- Kobiety stanowią niemal 77 proc. pracowników sektora zdrowia i opieki w Europejskim Regionie WHO, ale ich średnie wynagrodzenie jest o 19 proc. niższe na godzinę i o 28 proc. niższe miesięcznie niż wynagrodzenie mężczyzn.
- Luka płacowa zwiększa się wraz z poziomem wynagrodzeń – wynosi około 2 proc. wśród najmniej zarabiających i sięga niemal 23 proc. w grupie najlepiej zarabiających. Kobiety stanowią tylko 55 proc. osób o najwyższych zarobkach w sektorze.
- Po uwzględnieniu wieku, wykształcenia, czasu pracy oraz zatrudnienia w sektorze publicznym lub prywatnym godzinowa luka płacowa zmniejsza się z 19 do 6 proc., a miesięczna z 28 do 10 proc. Pozostałej różnicy nie wyjaśniają czynniki uwzględnione w analizie WHO.
- WHO wskazuje m.in. na niedowartościowanie pracy opiekuńczej, segregację zawodową oraz możliwą dyskryminację w praktykach wynagradzania i rekomenduje większą przejrzystość płac oraz ułatwienie kobietom dostępu do najlepiej opłacanych stanowisk.
Źródło:
- https://www.euronews.com/health/2026/09/18/women-dominate-europes-health-workforce-but-earn-19-less-per-hour-who-warns
- https://www.who.int/europe/publications/i/item/WHO-EURO-2026-13697-53471-83924
