Sztuczna inteligencja powinna coraz szerzej wspierać europejską ochronę zdrowia, ale nie może zastępować lekarzy – taki kierunek przedstawiła przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen w orędziu o stanie Unii. Jako jeden z przykładów potencjału AI wskazała mammografię wspomaganą algorytmami. Jednocześnie podkreśliła, że technologie te powinny wzmacniać możliwości personelu medycznego, pozostawiając człowieka w centrum procesu diagnostycznego i terapeutycznego.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jaką rolę Ursula von der Leyen widzi dla sztucznej inteligencji w europejskiej ochronie zdrowia i dlaczego AI ma wspierać lekarzy, a nie ich zastępować.
- jak mammografia wspomagana przez AI może pomagać wcześniej wykrywać nowotwory podczas badań przesiewowych
- Co oznacza wdrażanie AI w ochronie zdrowia „w sposób europejski” oraz dlaczego kluczowe znaczenie mają bezpieczeństwo, dane i zachowanie kontroli człowieka.
- Dlaczego ochrona zdrowia znalazła się wśród pięciu priorytetowych sektorów rozwoju przemysłowej AI w Europie i jakie działania zapowiedziała Komisja Europejska.
Von der Leyen: „Potrzebujemy AI w ochronie zdrowia”
Sztuczna inteligencja była jednym z istotnych tematów wystąpienia przewodniczącej Komisji Europejskiej. Ursula Von der Leyen mówiła o konieczności przenoszenia AI „z ekranu” do realnej gospodarki i społeczeństwa, wymieniając wśród miejsc jej praktycznego zastosowania m.in. oddziały szpitalne. Według przedstawionej wizji Europa nie musi być liderem w tworzeniu każdego najbardziej zaawansowanego modelu AI, aby odnosić korzyści z tej technologii. Kluczowe ma być jej wykorzystanie w sektorach, w których europejska gospodarka dysponuje wysokiej jakości danymi i specjalistyczną wiedzą. Jednym z takich obszarów jest ochrona zdrowia.
Von der Leyen jako konkretny przykład wskazała badania przesiewowe w kierunku raka piersi. Zwróciła uwagę, że mammograficzne badania przesiewowe zmniejszają śmiertelność o około 30–40 proc. wśród kobiet, które w nich uczestniczą, a wczesne wykrywanie choroby ma zasadnicze znaczenie.
Mammografia wspomagana przez sztuczną inteligencję może wykrywać nowotwory wcześniej i identyfikować ich więcej podczas badań przesiewowych. W rezultacie więcej kobiet może przeżyć. Potrzebujemy więc AI w ochronie zdrowia. Ale także w tym przypadku musimy wdrażać ją na europejskich zasadach.
AI ma pomagać lekarzowi w diagnostyce i wyborze leczenia
Jednocześnie przewodnicząca Komisji Europejskiej wyznaczyła granicę pomiędzy wykorzystaniem AI jako narzędzia wspierającego pracę lekarza, a zastępowaniem człowieka przez algorytm.
Czy chcę, aby mój lekarz miał natychmiastowy dostęp za pośrednictwem AI do wszystkich danych potrzebnych do podjęcia najlepszej decyzji diagnostycznej lub terapeutycznej? Tak, oczywiście. Ale czy chcę, aby mój lekarz był robotem wspomaganym przez AI? Nie, oczywiście, że nie. Nie chcę, aby to robot mówił mi, czy mam raka.
Następnie podsumowała tę koncepcję jednoznacznie:
Sedno polega na tym, że AI ma wzmacniać możliwości lekarzy, a nie ich zastępować.
Co oznacza „europejski sposób” wykorzystania AI w zdrowiu?
W przemówieniu sformułowanie o wdrażaniu AI „w europejski sposób” wpisano w szerszą wizję rozwoju sztucznej inteligencji, która ma łączyć wykorzystanie potencjału technologii z ograniczaniem ryzyka i zachowaniem sprawczości człowieka. Von der Leyen wskazała zarówno na możliwości, jak i zagrożenia związane z coraz bardziej zaawansowanymi modelami. Przypomniała również o znaczeniu unijnego AI Act jako elementu tworzenia zabezpieczeń dla rozwoju i stosowania sztucznej inteligencji. Komisja chce ponadto rozwijać współpracę m.in. w zakresie oceny modeli, ich weryfikacji, systemów wczesnego ostrzegania oraz bezpieczeństwa AI.
W ochronie zdrowia takie podejście nabiera szczególnego znaczenia ze względu na wrażliwość przetwarzanych informacji, konsekwencje decyzji klinicznych oraz konieczność utrzymania zaufania pacjenta do procesu leczenia.
Mammografia przykładem praktycznego zastosowania AI
Wybór mammografii jako przykładu nie jest przypadkowy. Analiza obrazów medycznych jest jednym z obszarów, w których systemy sztucznej inteligencji mogą pełnić funkcję wsparcia specjalisty. W wizji przedstawionej przez von der Leyen technologia ma pomagać wykrywać większą liczbę nowotworów i identyfikować je wcześniej. Nie chodzi więc o usunięcie radiologa czy innego lekarza z procesu diagnostycznego, lecz o wyposażenie specjalisty w dodatkowe narzędzie analityczne.
To rozróżnienie jest istotne również z perspektywy rozwoju innych zastosowań AI w medycynie. Systemy mogą wspierać analizę obrazów, danych klinicznych czy informacji potrzebnych przy wyborze postępowania, jednak ich wdrażanie musi uwzględniać bezpieczeństwo pacjenta, jakość danych i odpowiedzialność za podejmowane decyzje.
Ochrona zdrowia jednym z pięciu priorytetowych sektorów dla AI
Komisja Europejska nie zamierza ograniczać się do ogólnych deklaracji dotyczących rozwoju sztucznej inteligencji. Von der Leyen wskazała pięć sektorów, w których przemysłowa AI ma szczególnie duży potencjał i w których Europa dysponuje wartościowymi danymi. Są to ochrona zdrowia, transport, sektor rolno-spożywczy, zaawansowana produkcja oraz obronność i przestrzeń kosmiczna.
Przewodnicząca Komisji Europejskiej zapowiedziała, że w listopadzie mają zostać przedstawione nowe inicjatywy dotyczące tych obszarów. Do europejskiego projektu mają zostać zaproszone państwa członkowskie, europosłowie, przemysł oraz przedsiębiorcy.
AI w medycynie – człowiek ma pozostać w centrum
Wystąpienie von der Leyen pokazuje kierunek, w którym Komisja Europejska chce rozwijać wykorzystanie sztucznej inteligencji: zwiększać jej praktyczne zastosowanie, jednocześnie zachowując kontrolę człowieka nad technologią. W ochronie zdrowia przekaz jest szczególnie wyraźny. AI może pomagać lekarzowi szybciej analizować informacje, wspierać diagnostykę oraz dobór leczenia, ale nie powinna przejmować jego roli w relacji z pacjentem. Zgodnie z przedstawioną wizją europejski model AI w medycynie ma więc opierać się nie na zastępowaniu lekarzy, lecz na zwiększaniu ich możliwości.
Główne wnioski
- Ursula von der Leyen podkreśliła, że AI w ochronie zdrowia ma wzmacniać możliwości lekarzy, a nie ich zastępować. Lekarz powinien pozostać w centrum procesu diagnostycznego i terapeutycznego.
- Jako przykład potencjału technologii wskazała mammografię wspomaganą przez AI, która może pomagać wcześniej wykrywać nowotwory i identyfikować więcej przypadków raka podczas badań przesiewowych.
- Komisja Europejska chce rozwijać AI „w sposób europejski”, łącząc wykorzystanie potencjału technologii z ograniczaniem ryzyka i zachowaniem sprawczości człowieka.
- Ochrona zdrowia jest jednym z pięciu priorytetowych sektorów rozwoju przemysłowej AI w Europie, obok transportu, sektora rolno-spożywczego, zaawansowanej produkcji oraz obronności i przestrzeni kosmicznej.
Źródło:
- https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/SPEECH_26_1868
- https://www.euronews.com/health/2026/09/16/ai-in-health-must-be-done-in-a-european-way-without-replacing-doctors-von-der-leyen-says
