Rentosertib, eksperymentalny lek opracowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, obniżał przewidywany wiek biologiczny pacjentów z idiopatycznym włóknieniem płuc (IPF) w badaniu klinicznym fazy IIa. Efekt wykazało sześć niezależnych zegarów starzenia opartych na analizie białek krwi. W jednej z grup po czterech tygodniach różnica sięgała około 3–4 lat, a według jednego z modeli nawet 6 lat. Wyniki opublikowano w „Nature Biotechnology”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak rentosertib opracowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji wpłynął na przewidywany wiek biologiczny pacjentów z idiopatycznym włóknieniem płuc.
- Jakie są wyniki analizy, w której sześć niezależnych zegarów proteomicznych wskazało na obniżenie przewidywanego wieku biologicznego u osób leczonych rentosertibem.
- Dlaczego wynik sięgający około 3–4 lat, a w jednym z modeli nawet 6 lat, nie oznacza jeszcze udowodnionego odmłodzenia organizmu.
- Jak sztuczna inteligencja została wykorzystana do identyfikacji celu TNIK i zaprojektowania rentosertibu oraz jakie znaczenie mogą mieć biomarkery starzenia w przyszłych badaniach klinicznych.
Rentosertib – lek zaprojektowany przez sztuczną inteligencję
Rentosertib (ISM001-055) jest eksperymentalną małą cząsteczką rozwijaną przez Insilico Medicine. W jego przypadku sztuczna inteligencja została wykorzystana zarówno do identyfikacji celu molekularnego, jak i zaprojektowania cząsteczki leku. Platforma firmy wskazała TNIK jako potencjalny cel związany jednocześnie ze starzeniem i włóknieniem. Następnie platforma chemii generatywnej Chemistry42 została wykorzystana do zaprojektowania rentosertibu ukierunkowanego na TNIK.
Od identyfikacji celu do wyłonienia kandydata przedklinicznego minęło około 18 miesięcy. Lek jest rozwijany przede wszystkim jako potencjalna terapia idiopatycznego włóknienia płuc – postępującej choroby, która występuje najczęściej u osób starszych.
Sześć zegarów starzenia wskazało młodszy wiek biologiczny
Nowa analiza została przeprowadzona na podstawie danych z badania klinicznego fazy IIa rentosertibu. Naukowcy przeanalizowali profile proteomiczne surowicy 42 uczestników, obejmujące 2841 białek. Do oszacowania wieku biologicznego wykorzystano sześć niezależnie opracowanych zegarów starzenia proteomicznego: ProtAge, dwa warianty OrganAge, PAC, ipfP3GPT oraz PAOPAC.
Pomimo różnic w sposobie opracowania modeli wszystkie wskazywały na trend w kierunku obniżenia przewidywanego wieku biologicznego u pacjentów otrzymujących rentosertib w porównaniu z placebo. Największy efekt zaobserwowano w czwartym tygodniu w grupie przyjmującej 30 mg dwa razy dziennie. Oszacowane „odwrócenie” wieku biologicznego wynosiło około 3–4 lat, a w przypadku jednego z zegarów sięgało 6 lat.
Poprawiła się również funkcja płuc
Dane dotyczące biomarkerów zestawiono również z wynikami dotyczącymi wymuszonej pojemności życiowej płuc (FVC), która jest jednym z podstawowych parametrów oceny funkcji płuc u pacjentów z IPF. We wcześniejszej analizie badania fazy IIa u pacjentów otrzymujących 60 mg rentosertibu raz dziennie odnotowano średni wzrost FVC o 98,4 ml. W grupie placebo nastąpił natomiast średni spadek o 20,3 ml.
Co istotne, dawka związana z największą poprawą funkcji płuc nie była tą samą, przy której obserwowano najsilniejszy sygnał dotyczący wieku biologicznego. Zdaniem badaczy może to sugerować, że zmiany w zegarach starzenia nie były wyłącznie konsekwencją poprawy stanu płuc.
Czy rentosertib rzeczywiście odwraca starzenie?
Wyniki wymagają ostrożnej interpretacji. Badanie objęło jedynie 42 uczestników z idiopatycznym włóknieniem płuc, a analizowane zegary proteomiczne są biomarkerami przewidującymi wiek biologiczny na podstawie profilu białek. Obniżenie wskazywanego przez nie wieku nie jest równoznaczne z udowodnieniem, że organizm pacjenta rzeczywiście „odmłodniał” o kilka lat.
Autorzy przeprowadzili dodatkowo porównania z 55 319 profilami z UK Biobank. Według analizy rentosertib odwracał typowe związane z wiekiem kierunki zmian ekspresji części białek. Jednocześnie sami naukowcy wskazują na potrzebę dalszych badań pozwalających rozdzielić potencjalne działanie geroprotekcyjne od efektów wynikających z leczenia choroby.
Biomarkery starzenia mogą wejść do badań klinicznych leków
Znaczenie publikacji może wykraczać poza sam rentosertib. Badacze proponują szersze wykorzystanie biomarkerów starzenia jako eksploracyjnych punktów końcowych w standardowych badaniach klinicznych leków rozwijanych przeciwko chorobom związanym z wiekiem.
Podejście takie mogłoby pozwalać na wcześniejsze wykrywanie potencjalnego działania geroprotekcyjnego nowych cząsteczek, zamiast oceniania go dopiero wiele lat po dopuszczeniu leku do stosowania. Rentosertib jest obecnie rozwijany dalej w kierunku leczenia IPF. Według przedstawionych danych kandydat przeszedł już do fazy III badań klinicznych.
AI otwiera nowy kierunek w badaniach nad starzeniem
Analiza rentosertibu stanowi interesujący przykład połączenia generatywnej sztucznej inteligencji, rozwoju nowych leków i badań nad biomarkerami starzenia. Zgodność sześciu niezależnych zegarów proteomicznych wzmacnia sygnał zaobserwowany przez naukowców, ale nie stanowi jeszcze dowodu na kliniczne odwracanie procesu starzenia.
Kluczowe będą większe badania, dłuższa obserwacja oraz ocena, czy zmiany biomarkerów przekładają się na rzeczywiste korzyści zdrowotne, sprawność i długość życia. Dopiero takie dane pozwolą ocenić, czy rentosertib może mieć znaczenie wykraczające poza leczenie idiopatycznego włóknienia płuc.
Główne wnioski
- W badaniu obejmującym 42 pacjentów z idiopatycznym włóknieniem płuc przeanalizowano 2841 białek, a sześć niezależnych zegarów proteomicznych konsekwentnie wskazywało na obniżenie przewidywanego wieku biologicznego po zastosowaniu rentosertibu.
- Największy efekt zaobserwowano po czterech tygodniach przy dawce 30 mg dwa razy dziennie – przewidywany wiek biologiczny obniżył się o około 3–4 lata, a według jednego z zegarów nawet o 6 lat.
- Rentosertib został opracowany z wykorzystaniem sztucznej inteligencji – AI pomogła zidentyfikować TNIK jako cel molekularny związany ze starzeniem i włóknieniem oraz zaprojektować cząsteczkę ukierunkowaną na ten cel.
- Wyniki nie dowodzą jeszcze, że rentosertib rzeczywiście odwraca proces starzenia organizmu. Konieczne są większe i dłuższe badania oceniające, czy zmiany biomarkerów przekładają się na rzeczywiste korzyści kliniczne.
Źródło:
- https://www.nature.com/articles/s41587-026-03286-y
- https://insilico.com/news/rnt0709261-rentosertib-proteomic-aging-clocks
