Rzecznik Praw Obywatelskich podjął kolejne kroki w sprawie zapewnienia osobom z niepełnosprawnościami dostępu do świadczeń zdrowotnych na równi z innymi pacjentami. W wystąpieniach do Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ), Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) oraz Rzecznika Praw Pacjenta (RPP), RPO wskazuje na poważne bariery, z jakimi borykają się osoby z niepełnosprawnościami w Polsce. Od problemów komunikacyjnych, przez brak odpowiedniej infrastruktury, aż po ograniczone wsparcie finansowe – sytuacja wymaga pilnych, systemowych zmian.
Problemy, na które wskazuje RPO
Komunikacja – kluczowa bariera dla osób głuchych
Rzecznik Praw Obywatelskich podkreśla, że osoby głuche i niedosłyszące napotykają ogromne trudności w komunikacji z personelem medycznym. Brak dostępnych tłumaczy języka migowego zmusza pacjentów do angażowania członków rodziny lub znajomych, co rodzi poważne wątpliwości etyczne i prawne.
Sytuacje, w których kilkuletnie dzieci przekazują rodzicom informacje np. o terminalnej chorobie, budzą poważne wątpliwości. Jeśli chodzi o tłumaczenie przez osoby przybrane, niebagatelną kwestią pozostaje prawo do zachowania poufności informacji o zdrowiu pacjenta z niepełnosprawnością.
– czytamy w komunikacie.
RPO apeluje do NFZ o podjęcie działań mających na celu finansowanie tłumaczeń języka migowego, w tym tłumaczeń zdalnych, dostępnych w każdej placówce medycznej.
Finansowanie usług dostępnościowych
RPO wskazuje, że dyrektorzy placówek medycznych stoją przed trudnym wyborem – brak środków w kontraktach z NFZ zmusza ich do rezygnacji z zatrudniania tłumaczy języka migowego lub inwestowania w infrastrukturę dostosowaną do potrzeb pacjentów z niepełnosprawnościami.
Niedostosowana infrastruktura w placówkach medycznych
Kolejnym problemem, który RPO wskazuje w swoim komunikacie, jest brak odpowiedniego wyposażenia gabinetów medycznych, zwłaszcza ginekologicznych. Z danych RPO wynika, że:
- tylko 154 gabinety w Polsce dysponują obniżanymi fotelami ginekologicznymi,
- jedynie 21 placówek ma podnośniki do przesadzania pacjentów,
- mobilne gabinety, takie jak mammobusy, są w większości niedostosowane do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
Rzecznik podkreśla, że brak dostosowania infrastruktury ogranicza dostępność do podstawowych badań profilaktycznych, a to może prowadzić do późniejszego diagnozowania chorób, w tym nowotworów.
Działania podejmowane przez RPO
Wystąpienia do instytucji publicznych
RPO skierował pisma do prezesa NFZ Filipa Nowaka, prezes PFRON Małgorzaty Lorek oraz Rzecznika Praw Pacjenta Bartłomieja Chmielowca, w których zaapelował o pilne działania w następujących obszarach:
- Zapewnienie tłumaczeń języka migowego: RPO pyta, czy w ramach środków NFZ możliwe jest finansowanie tłumaczy oraz usług tłumaczeń online.
- Dostosowanie infrastruktury: Rzecznik pyta o liczbę placówek, które skorzystały z programu PFRON „Dostępna Przestrzeń Publiczna” oraz jakie projekty zrealizowano w ramach tego programu.
- Premiowanie placówek inwestujących w dostępność: Zdaniem RPO, NFZ powinien wprowadzić mechanizmy premiujące placówki, które podejmują działania na rzecz dostępności dla osób z niepełnosprawnościami.
Współpraca z organizacjami społecznymi
RPO nawiązał dialog z organizacjami pacjenckimi, które wskazują na najpilniejsze potrzeby osób z niepełnosprawnościami. Dzięki temu udało się zidentyfikować kluczowe wyzwania, takie jak brak mobilnych gabinetów ginekologicznych czy ograniczony dostęp do sprzętu wspomagającego.
Kluczowe postulaty RPO
RPO podkreśla, że zapewnienie dostępności opieki zdrowotnej nie może być jedynie obowiązkiem pojedynczych placówek. To zadanie systemowe, które wymaga:
- zwiększenia finansowania usług tłumaczeniowych,
- stworzenia mechanizmów wsparcia dla placówek, które inwestują w infrastrukturę dostosowaną do potrzeb osób z niepełnosprawnościami,
- monitorowania realizacji przepisów ustawy o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami.
Apel Rzecznika Praw Obywatelskich to ważny głos w sprawie, która dotyczy milionów pacjentów w Polsce. Bez pilnych działań ze strony NFZ, PFRON i innych instytucji, osoby z niepełnosprawnościami wciąż będą napotykać na bariery uniemożliwiające korzystanie z podstawowych usług medycznych. Rozwiązania systemowe są kluczem do zapewnienia równości w dostępie do opieki zdrowotnej.
Źródło:
- RPO
