W Wielkiej Brytanii doszło do przełomu, który jeszcze dekadę temu wydawał się medyczną futurystyką. Grace Bell, urodzona bez macicy, w grudniu 2025 roku urodziła zdrowego syna po przeszczepie macicy od zmarłej dawczyni. To pierwszy taki poród w Wielkiej Brytanii i – według zespołu badawczego – dopiero trzeci w Europie. Wydarzenie to stanowi kamień milowy w rozwoju transplantologii i medycyny rozrodu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Na czym polega przeszczep macicy od zmarłej dawczyni i dlaczego w Wielkiej Brytanii jest możliwy wyłącznie w ramach specjalnego programu badawczego
- Jak przebiegała droga Grace Bell do macierzyństwa – od transplantacji, przez in vitro, aż po poród przez cesarskie cięcie.
- Jak działa program INSITU i organizacja Womb Transplant UK oraz jakie instytucje NHS są w niego zaangażowane.
- Jakie znaczenie ma ten przełom dla kobiet bez macicy i jak przeszczep zmienia możliwości leczenia niepłodności macicznej.
Przełom w brytyjskiej transplantologii
Grace Bell została pierwszą kobietą w Wielkiej Brytanii, która urodziła dziecko po przeszczepie macicy od zmarłej dawczyni w ramach zatwierdzonego programu badawczego. Chłopiec, Hugo Richard Norman Powell, przyszedł na świat przez cesarskie cięcie w szpitalu Queen Charlotte’s and Chelsea w Londynie.
Warto podkreślić, że darowizna macicy od zmarłej dawczyni w Wielkiej Brytanii jest możliwa wyłącznie w ramach specjalnego programu badawczego. Nie jest ona częścią standardowego systemu donacji narządów ani rejestru NHS Organ Donor Register (ODR). Każda taka donacja wymaga dodatkowej, odrębnej zgody rodziny dawczyni. Grace, mieszkająca w południowej Anglii ze swoim partnerem Steve’em Powellem, urodziła się bez macicy – cierpiała na rzadką wadę wrodzoną, która uniemożliwiała donoszenie ciąży. Przez lata macierzyństwo biologiczne było dla niej poza zasięgiem.
Program badawczy INSITU i rola Womb Transplant UK
Transplantacja została przeprowadzona w ramach brytyjskiego programu badawczego INSITU (Investigational Study into Transplantation of the Uterus). Projekt ten obejmuje łącznie 10 przeszczepów od zmarłych dawczyń i jest finansowany przez organizację charytatywną Womb Transplant UK. Program łączy kompetencje:
- Imperial College Healthcare NHS Trust,
- Oxford University Hospitals (OUH) NHS Foundation Trust,
- NHS Blood and Transplant,
- Womb Transplant UK,
- The Lister Hospital (HCA Healthcare UK).
Koszt pojedynczego przeszczepu wraz z procedurami towarzyszącymi wynosi około 30 000 funtów i jest pokrywany przez fundację, aby nie obciążać finansowo NHS.
Operacja przeszczepienia macicy trwała nieco poniżej siedmiu godzin. Następnie Grace przeszła procedurę in vitro w Lister Fertility Clinic w Londynie. Ciąża była ściśle monitorowana w szpitalu Churchill w Oksfordzie oraz w Queen Charlotte’s and Chelsea Hospital.
Pacjentka i rodzina dawczyni
Grace Bell powiedziała:
Nie mam słów, by wystarczająco podziękować mojej dawczyni i jej rodzinie. Ich dobroć i bezinteresowność wobec zupełnie obcej mi osoby to powód, dla którego mogłam spełnić moje marzenie o byciu mamą. Mam nadzieję, że wiedzą, że moje dziecko zawsze będzie wiedziało o ich niesamowitym darze i cudzie, który sprowadził go na ten świat. Myślę o mojej dawczyni i jej rodzinie każdego dnia i modlę się, aby odnaleźli spokój w świadomości, że ich córka dała mi największy dar – dar życia. Część jej będzie żyła wiecznie.
Rodzice dawczyni podkreślili:
Utrata naszej córki zrujnowała nasz świat w sposób, którego nie sposób opisać słowami. (…) Poprzez dawstwo narządów dała innym rodzinom cenny dar czasu, nadziei, uzdrowienia, a teraz i życia.
To właśnie ich decyzja umożliwiła narodziny Hugo – symbolu medycznego postępu i ludzkiej solidarności.
25 lat badań i pionierskie zespoły
Przełom ten jest efektem ponad 25 lat badań nad przeszczepami macicy w Wielkiej Brytanii. Programem kierują profesor Richard Smith oraz Isabel Quiroga – wybitni specjaliści w dziedzinie chirurgii ginekologicznej i transplantacyjnej. Profesor Richard Smith powiedział:
Jestem tak szczęśliwy z powodu Grace, Steve’a i ich rodziny. To było po prostu cudowne być przy narodzinach i widzieć, jak mały Hugo przychodzi na świat, po naszej podróży z tą rodziną i wielu latach badań, które doprowadziły nas do tego momentu.
Isabel Quiroga dodała:
To ogromny krok milowy, dający więcej nadziei kobietom, które nie mają macicy i chcą założyć rodzinę. To jedyna metoda leczenia, która daje im możliwość donoszenia i urodzenia własnego dziecka, oferując alternatywę dla adopcji lub macierzyństwa zastępczego.
Skala problemu i znaczenie medyczne
Szacuje się, że jedna na 5000 kobiet w Wielkiej Brytanii rodzi się bez funkcjonalnej macicy. Wiele innych traci ją w wyniku chorób onkologicznych lub powikłań medycznych. Dla tych pacjentek przeszczep macicy może stanowić jedyną możliwość biologicznego macierzyństwa.
Na świecie wykonano już ponad 100 przeszczepów macicy, a urodziło się ponad 70 zdrowych dzieci. Brytyjski program INSITU wpisuje się w globalny trend rozwoju tej niezwykle wymagającej procedury, łączącej chirurgię transplantacyjną, medycynę rozrodu, immunologię i opiekę położniczą wysokiego ryzyka.
Co istotne, przeszczep macicy nie jest trwały – po zakończeniu planów prokreacyjnych narząd zazwyczaj usuwa się, aby ograniczyć długoterminowe stosowanie leków immunosupresyjnych.
Nowy rozdział w medycynie rozrodu i innowacje w medycynie
Narodziny Hugo to nie tylko osobiste zwycięstwo Grace i jej partnera, lecz także dowód na to, że medycyna – dzięki dynamicznemu rozwojowi technologii chirurgicznych i immunologii – może przesuwać granice tego, co jeszcze niedawno było niemożliwe. Ten przypadek stanowi jeden z najbardziej spektakularnych przykładów, jak współczesne innowacje w medycynieprzekładają się na realną zmianę jakości życia pacjentek.
Program pozostaje jednak w fazie badań klinicznych, a dostęp do procedury jest ściśle regulowany. Oznacza to, że każdy przeszczep odbywa się w ramach starannie kontrolowanego protokołu, z pełnym nadzorem instytucji badawczych i transplantologicznych.Zespół badawczy podkreśla, że każdy kolejny przypadek dostarcza bezcennych danych dotyczących bezpieczeństwa, skuteczności oraz długoterminowych efektów transplantacji macicy, co ma kluczowe znaczenie dla dalszego rozwoju tej przełomowej metody leczenia niepłodności.
Główne wnioski
- Grace Bell została pierwszą kobietą w Wielkiej Brytanii, która urodziła dziecko po przeszczepie macicy od zmarłej dawczyni – i jedną z trzech w Europie.
- Program INSITU obejmuje łącznie 10 przeszczepów i jest finansowany przez Womb Transplant UK; koszt jednej procedury wynosi ok. 30 000 funtów.
- Na świecie wykonano ponad 100 przeszczepów macicy, a urodziło się ponad 70 zdrowych dzieci, co potwierdza rosnącą skuteczność tej metody.
- Przeszczep macicy to obecnie jedyna metoda, która umożliwia kobietom bez macicy donoszenie i urodzenie własnego dziecka.
Źródło:
- https://www.imperial.nhs.uk/about-us/news/groundbreaking-womb-transplant
