Ustanowienie przez Sejm roku 2026 Rokiem Profilaktyki Zdrowotnej otworzyło dyskusję o realnych zmianach, jakie mogą wyniknąć z przesunięcia ciężaru z leczenia na zapobieganie chorobom. Szczególnie mocno wybrzmiewa to w kardiologii, gdzie choroby układu sercowo-naczyniowego pozostają główną przyczyną zgonów w Polsce. – „Oczywiście to dobrze z punktu widzenia i kardiologa, i przede wszystkim pacjentów” – mówi dr n. med. Piotr Pączek, kierujący Oddziałem Kardiologii w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. św. Barbary w Sosnowcu. W rozmowie zwraca uwagę, że skuteczna profilaktyka wymaga nie okazjonalnych postanowień, ale trwałych zmian w codziennym funkcjonowaniu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie elementy stylu życia – dieta, aktywność fizyczna i rezygnacja z używek – kardiolog wskazuje jako kluczowe dla ochrony serca.
- Dlaczego profilaktyka jest według dr. Piotra Pączka najskuteczniejsza.
- Jak często i jak długo wykonywać trening aerobowy, aby realnie poprawić kondycję fizyczną i psychiczną.
- Dlaczego profilaktyka ma sens wyłącznie wtedy, gdy staje się stałym nawykiem, a nie incydentalnym wysiłkiem.
Kardiolog: profilaktyka działa, ale tylko wtedy, gdy przestaje być epizodem
Dr Piotr Pączek podkreśla, że mimo iż pracuje w obszarze medycyny interwencyjnej, to potencjał działań profilaktycznych przewyższa możliwości nawet najlepiej wyposażonych ośrodków.
– My wszyscy mamy świadomość, że profilaktyka jest najistotniejsza. (…) Możemy sobie pomóc sami znacznie bardziej niż mogą to zrobić najbardziej wyspecjalizowane ośrodki – zaznacza kardiolog.
Według dr Pączka kluczowe jest odejście od myślenia o profilaktyce jako o incydentalnym wysiłku.
– To oczywiście ma sens tylko wtedy, jeżeli to nie ma charakteru incydentalnego. Trzeba założyć sobie dłuższą perspektywę i trzeba założyć sobie konsekwencję w działaniu – podkreśla lekarz.
Zauważa również, że państwa, które postawiły na prewencję, osiągnęły poprawę wskaźników zdrowotnych niezależnie od poziomu finansowania ochrony zdrowia.
– Dopiero profilaktyka powoduje, a ona jest bardzo tania, że w dłuższej perspektywie te wskaźniki zdrowotne stają się bardziej korzystne – ocenia.
Dieta zbilansowana i śródziemnomorska jako fundament ochrony serca
Jednym z pierwszych elementów, na które zwraca uwagę lekarz, jest sposób odżywiania.
– Dieta zrównoważona, nie ma jednej idealnej diety, więc dieta zbilansowana – mówi. Inspiracją pozostaje model żywienia znany z regionów nad Morzem Śródziemnym.
Przypomina również, że nawet najlepsza dieta nie zadziała, jeśli nie będzie dobrana energetycznie. Przy redukcji masy ciała – jak tłumaczy – deficyt nie powinien być zbyt głęboki, ponieważ „zbyt duże ograniczenie tego bilansu może spowodować alert w naszym organizmie i spowolnienie metabolizmu.”
Aktywność fizyczna: nie intensywność, lecz regularność decyduje o skutkach
Drugim filarem profilaktyki jest ruch. – Sport, przede wszystkim sporty aerobowe, takie, które zwiększają spalanie wolnych kwasów tłuszczowych – wskazuje dr Pączek.
Najważniejszy czynnik? Powtarzalność.
– Tutaj ważna jest regularność, nie intensywność, ale regularność. Kilka razy w tygodniu, minimum po 45 minut, efekty będziemy widzieli natychmiast – podkreśla lekarz.
Kardiolog zwraca uwagę, że korzyści pojawiają się dwutorowo: szybciej poprawia się samopoczucie, a po dłuższym czasie – stan fizyczny pacjenta.
Rezygnacja z używek i budowanie trwałych nawyków
Skuteczna profilaktyka to także całkowita eliminacja używek oraz świadome kształtowanie codziennych nawyków. Zmiany – jak zaznacza lekarz – muszą mieć charakter długofalowy, a nie sezonowy.
– Dopiero wtedy, kiedy my te zasady wdrożymy w nasze życie, to zaczyna mieć sens – dodaje.
Rok pełen wyzwań, ale i szans
Rok Profilaktyki Zdrowotnej 2026 może stać się impulsem do realnej zmiany podejścia do zdrowia publicznego. W kardiologii – jednej z najbardziej obciążonych dziedzin – zalecenia są jasne: zbilansowana dieta, regularny wysiłek fizyczny, unikanie używek i konsekwencja w działaniach. Jak wskazuje dr Piotr Pączek, to właśnie te codzienne wybory mają największy wpływ na przyszłe wskaźniki zdrowotne społeczeństwa.
– Dobrej kondycji fizycznej, dobrej kondycji psychicznej życzę Państwu w nadchodzącym roku, reszta przyjdzie sama – podsumowuje dr Pączek.
Główne wnioski
- Rok 2026 został ogłoszony Rokiem Profilaktyki Zdrowotnej, co w kardiologii oznacza podkreślenie roli codziennych działań pacjentów w zapobieganiu chorobom serca.
- Dr Piotr Pączek wskazuje trzy kluczowe filary profilaktyki: zbilansowaną dietę, regularny wysiłek aerobowy trwający co najmniej 45 minut kilka razy w tygodniu oraz całkowitą rezygnację z używek.
- Kardiolog zwraca uwagę, że zbyt duży deficyt energetyczny spowalnia metabolizm, dlatego skuteczna redukcja masy ciała wymaga umiarkowanego ujemnego bilansu kalorii.
- Jak podkreśla dr Pączek, kraje inwestujące w profilaktykę uzyskują lepsze wskaźniki zdrowotne, ponieważ długofalowe nawyki wpływają na zdrowie bardziej niż poziom finansowania systemu ochrony zdrowia.
Źródło:
- Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu / oprac. TK
