Fundacja na rzecz Nauki Polskiej przeznaczyła ponad 68 mln zł na rozwój dwóch centrów doskonałości naukowej we Wrocławiu i Warszawie. Środki umożliwią prowadzenie przełomowych badań nad chorobami mózgu oraz rozwój czujników nowej generacji, które mogą znaleźć zastosowanie m.in. w diagnostyce medycznej, bezpieczeństwie i ochronie klimatu. Finansowanie przyznano w ramach konkursu Międzynarodowe Agendy Badawcze (MAB), realizowanego ze środków programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie projekty otrzymały ponad 68 mln zł finansowania i jakie cele badawcze będą realizować do 2029 roku.
- W jaki sposób środki FNP wspierają centra doskonałości naukowej we Wrocławiu i Warszawie oraz ich międzynarodową konkurencyjność.
- Dlaczego badania nad chorobami mózgu i czujnikami nowej generacji są strategiczne dla medycyny, diagnostyki i bezpieczeństwa.
- Jak program Międzynarodowe Agendy Badawcze (MAB) łączy finansowanie krajowe z europejskim (Teaming for Excellence).
Międzynarodowe Agendy Badawcze jako narzędzie budowy doskonałości naukowej
Konkurs MAB skierowany był do zespołów, które wcześniej uzyskały wsparcie w prestiżowym programie Teaming for Excellence w ramach Horyzontu Europa. Celem inicjatywy jest tworzenie w Polsce ośrodków badawczych zdolnych konkurować na arenie międzynarodowej, zarówno pod względem jakości badań, jak i potencjału wdrożeniowego.
Ocena projektów miała charakter wieloetapowy i obejmowała weryfikację formalną oraz dwuetapową ocenę merytoryczną prowadzoną przez Komisję Oceny Projektów z udziałem ekspertów branżowych i przedstawicieli Fundacja na rzecz Nauki Polskiej.
Wrocław: centrum badań nad chorobami mózgu i spersonalizowanym zdrowiem
Ponad 34 mln zł trafi do Wrocławia, gdzie przy Sieć Badawcza Łukasiewicz – PORT powstanie P4Health – Centrum Doskonałości Precyzyjnego Fenotypowania i Bankowania Danych Biologicznych dla Spersonalizowanego Zdrowia Mózgu. Projektem kieruje prof. Bastian Hengerer.
Badania skoncentrują się na chorobach mózgu, w tym zaburzeniach psychicznych i chorobach otępiennych, które należą dziś do największych wyzwań zdrowotnych starzejących się społeczeństw. Kluczowym obszarem zainteresowania zespołu będą komórki glejowe, a w szczególności astrocyty, uznawane za jednych z głównych regulatorów metabolizmu i komunikacji neuronalnej. Jak podkreślono w komunikacie FNP:
Celem badań jest identyfikacja zaburzonych procesów zachodzących w astrocytach oraz opracowanie nowych, celowanych strategii terapeutycznych i biomarkerów diagnostycznych. Wyniki projektu mogą przyczynić się do powstania innowacyjnych metod leczenia oraz rozwoju rozwiązań o potencjale wdrożeniowym.
Efektem projektu mają być nie tylko nowe koncepcje terapeutyczne, ale także narzędzia diagnostyczne umożliwiające wcześniejsze i bardziej precyzyjne rozpoznawanie chorób mózgu.
Warszawa: czujniki nowej generacji i technologie o szerokim zastosowaniu
Drugim beneficjentem finansowania jest Astrocent – Centrum Technologiczne Astrofizyki Cząstek, działające przy Centrum Astronomiczne im. M. Kopernika PAN. Ośrodek otrzyma ponad 34 mln zł, a projektem kieruje dr hab. Marcin Kuźniak.
Celem badań jest stworzenie niezwykle czułych i skalowalnych systemów detekcji nowej generacji, które będą wykorzystywane w badaniach nad ciemną materią, neutrinami i falami grawitacyjnymi. Rozwijane technologie mają jednak znacznie szerszy potencjał zastosowań. Jak wskazuje FNP, nowe systemy detekcji mogą wspierać:
- diagnostykę medyczną,
- systemy bezpieczeństwa i monitoringu,
- ochronę klimatu i środowiska,
- energetykę odnawialną,
- sejsmologię i systemy wczesnego ostrzegania.
Projekt łączy bardzo wysoką czułość detektorów z możliwością prowadzenia pomiarów na dużą skalę i w wielu kanałach jednocześnie, przełamując ograniczenia dotychczas stosowanych technologii.
Finansowanie do 2029 roku i wsparcie ze środków europejskich
Środki przyznane przez FNP stanowią krajowe uzupełnienie finansowania europejskiego. Oba projekty uzyskały wcześniej 15 mln euro z Komisji Europejskiej w ramach Teaming for Excellence. Połowę wkładu krajowego zapewnia program FENG MAB Fundacji na rzecz Nauki Polskiej (8 mln euro), a pozostałą część Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (7 mln euro).
Finansowanie zostało przyznane do końca 2029 roku, co daje zespołom stabilne warunki do prowadzenia długofalowych badań i budowy trwałej infrastruktury naukowej.
Skala programu MAB i jego znaczenie dla polskiej nauki
Międzynarodowe Agendy Badawcze są jednym z kluczowych instrumentów wzmacniania potencjału badawczego w Polsce. W dotychczasowych naborach FNP wsparła 18 projektów, w tym cztery realizowane przez laureatów Teaming for Excellence, przeznaczając na ten cel ponad 550 mln zł.
Program umożliwia tworzenie wyspecjalizowanych zespołów badawczych o światowym poziomie, zwiększając międzynarodową konkurencyjność polskiej nauki i jej zdolność do generowania innowacji o realnym znaczeniu społecznym i gospodarczym.
Główne wnioski
- Fundacja na rzecz Nauki Polskiej przeznaczyła ponad 68 mln zł na dwa centra doskonałości naukowej – po ponad 34 mln zł dla ośrodków we Wrocławiu i Warszawie.
- Projekt P4Health we Wrocławiu skoncentruje się na badaniach nad chorobami mózgu, w tym zaburzeniami psychicznymi i otępiennymi, ze szczególnym uwzględnieniem roli astrocytów.
- Warszawski Astrocent rozwinie czujniki nowej generacji o bardzo wysokiej czułości, z potencjalnym zastosowaniem m.in. w diagnostyce medycznej, bezpieczeństwie i ochronie klimatu.
- Finansowanie MAB uzupełnia 15 mln euro ze środków Komisji Europejskiej i wpisuje się w długofalową strategię budowy w Polsce światowej klasy zespołów badawczych.
Źródło:
- Forum Akademickie
