Przez lata produkty mleczne o wysokiej zawartości tłuszczu były postrzegane jako element diety, który należy ograniczać. Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie Neurology sugeruje jednak, że część z nich – w szczególności tłusty ser i śmietana – może wiązać się z niższym ryzykiem rozwoju demencji. Autorzy podkreślają, że wyniki nie dowodzą związku przyczynowego, ale dostarczają istotnych danych obserwacyjnych, które mogą zmienić sposób myślenia o tłuszczu w kontekście zdrowia mózgu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie produkty mleczne o wysokiej zawartości tłuszczu były analizowane i czym różnią się od niskotłuszczowych alternatyw w kontekście zdrowia mózgu.
- Jak silny jest obserwowany związek między spożyciem tłustego sera i śmietany a ryzykiem demencji, w tym demencji naczyniowej i choroby Alzheimera.
- Jakie dane i metody wykorzystano w wieloletnim badaniu populacyjnym ze Szwecji oraz dlaczego uznaje się je za wiarygodne.
- Jakie są ograniczenia badania i dlaczego jego autorzy podkreślają potrzebę dalszych analiz w innych populacjach.
Tłusty nabiał a zdrowie mózgu – nowe spojrzenie
Badanie koncentrowało się na produktach mlecznych o wysokiej zawartości tłuszczu. Do tej grupy zaliczono sery zawierające ponad 20% tłuszczu, takie jak cheddar, brie czy gouda, oraz śmietanki o zawartości tłuszczu 30–40%, określane w handlu jako „pełnotłuste” lub „zwykłe”. Jak zauważa dr Emily Sonestedt z Uniwersytetu w Lund w Szwecji:
Przez dziesięciolecia debata na temat diet wysokotłuszczowych i niskotłuszczowych kształtowała zalecenia zdrowotne, czasami nawet klasyfikując ser jako niezdrową żywność, którą należy ograniczyć. Badaczka dodaje: Nasze badania wykazały, że niektóre produkty mleczne o wysokiej zawartości tłuszczu mogą w rzeczywistości obniżać ryzyko demencji, co podważa niektóre powszechnie panujące przekonania na temat wpływu tłuszczu na zdrowie mózgu.
Projekt badania i charakterystyka uczestników
Analiza objęła 27 670 osób ze Szwecji, których średni wiek na początku obserwacji wynosił 58 lat. Uczestników śledzono średnio przez 25 lat, a w tym czasie u 3 208 osób rozwinęła się demencja.
Uczestnicy przez tydzień prowadzili szczegółowe dzienniki żywieniowe, odpowiadali na pytania dotyczące częstotliwości spożywania określonych produktów w poprzednich latach oraz omawiali z badaczami sposoby przygotowywania posiłków. Pozwoliło to na dokładną ocenę długoterminowych nawyków żywieniowych.
Tłusty ser a ryzyko demencji
Naukowcy porównali osoby spożywające 50 gramów lub więcej tłustego sera dziennie z osobami jedzącymi mniej niż 15 gramów dziennie. Dla zobrazowania – 50 gramów to około dwa plasterki cheddara lub pół szklanki startego sera, podczas gdy standardowa porcja wynosi około 28 gramów.
Do końca badania demencja rozwinęła się u 10% osób spożywających większe ilości tłustego sera, w porównaniu z 13% w grupie o niższym spożyciu. Po uwzględnieniu wieku, płci, wykształcenia i ogólnej jakości diety okazało się, że osoby jedzące więcej sera o wysokiej zawartości tłuszczu miały o 13% niższe ryzyko demencji.
Szczególnie wyraźny efekt zaobserwowano w przypadku demencji naczyniowej – ryzyko było o 29% niższe u osób spożywających więcej tłustego sera.
Choroba Alzheimera i rola genów
Analiza wykazała również niższe ryzyko choroby Alzheimera u osób spożywających więcej tłustego sera, jednak zależność ta dotyczyła wyłącznie osób bez wariantu genu APOE e4, który jest uznanym genetycznym czynnikiem ryzyka choroby Alzheimera. Sugeruje to, że wpływ diety może różnić się w zależności od uwarunkowań genetycznych.
Śmietana wysokotłuszczowa – podobny efekt ochronny
Badacze przeanalizowali także spożycie śmietanki wysokotłuszczowej. Porównano osoby spożywające 20 gramów lub więcej dziennie (około 1,4 łyżki śmietanki kremówki) z osobami, które nie spożywały jej wcale.
Po uwzględnieniu czynników zakłócających stwierdzono, że codzienne spożywanie śmietany wysokotłuszczowej wiązało się z o 16% niższym ryzykiem demencji.
Nie wszystkie produkty mleczne działają tak samo
Ważnym wnioskiem badania jest brak związku między ryzykiem demencji, a spożyciem innych produktów mlecznych. Nie stwierdzono istotnych zależności w przypadku chudego sera, chudej śmietany, mleka o różnej zawartości tłuszczu, masła ani fermentowanych produktów mlecznych, takich jak jogurt, kefir czy maślanka. Jak podkreśla Sonestedt:
Te odkrycia sugerują, że nie wszystkie produkty mleczne są sobie równe pod względem zdrowia mózgu. Dodaje również: O ile spożywanie większej ilości sera i śmietany o wysokiej zawartości tłuszczu wiązało się ze zmniejszonym ryzykiem demencji, o tyle inne produkty mleczne i niskotłuszczowe alternatywy nie wykazały takiego samego efektu. Potrzebne są dalsze badania, aby potwierdzić wyniki naszych badań i zbadać, czy spożywanie niektórych wysokotłuszczowych produktów mlecznych rzeczywiście zapewnia pewien poziom ochrony mózgu.
Ograniczenia i potrzeba dalszych badań
Autorzy zwracają uwagę na istotne ograniczenie badania – wszyscy uczestnicy pochodzili ze Szwecji. Sposób spożywania sera różni się jednak między krajami. W Szwecji ser jest często jedzony na surowo, podczas gdy w Stanach Zjednoczonych bywa podgrzewany lub spożywany z mięsem, co może wpływać na jego właściwości zdrowotne.
Z tego powodu, zdaniem badaczy, konieczne są dalsze analizy w innych populacjach, aby sprawdzić, czy obserwowane zależności mają charakter uniwersalny.
Główne wnioski
- Spożywanie ≥50 g tłustego sera dziennie wiązało się z 13% niższym ryzykiem demencji w porównaniu z osobami jedzącymi <15 g dziennie.
- Ryzyko demencji naczyniowej było o 29% niższe u osób spożywających większe ilości sera o wysokiej zawartości tłuszczu.
- Codzienne spożywanie ≥20 g śmietany wysokotłuszczowej wiązało się z 16% niższym ryzykiem demencji w porównaniu z osobami, które jej nie spożywały.
- Nie stwierdzono podobnego efektu ochronnego dla chudego nabiału, mleka, masła ani fermentowanych produktów mlecznych.
Źródło:
- American Academy of Neurology
- https://www.neurology.org/doi/10.1212/WNL.0000000000214343
