Starzenie się to proces nieunikniony, ale jego tempo nie jest jednakowe u wszystkich ludzi. Coraz więcej dowodów naukowych wskazuje, że regularna aktywność fizyczna może spowalniać tzw. starzenie się epigenetyczne – proces, który odzwierciedla biologiczny wiek naszego organizmu. Najnowsza perspektywa badawcza opublikowana w czasopiśmie Aging (Aging-US) przez zespół pod kierunkiem Takuji Kawamury z Uniwersytetu Tohoku analizuje, w jaki sposób ćwiczenia mogą stać się jednym z najskuteczniejszych narzędzi geroprotekcji, czyli ochrony organizmu przed skutkami starzenia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak działa starzenie się epigenetyczne i czym różni się od wieku chronologicznego.
- Dlaczego regularne ćwiczenia mogą spowalniać biologiczne starzenie organizmu.
- Jakie rodzaje treningu są najbardziej skuteczne w spowalnianiu starzenia epigenetycznego.
- Które narządy najbardziej korzystają z regularnej aktywności fizycznej.
Czym jest starzenie się epigenetyczne?
Starzenie się epigenetyczne odnosi się do zmian w strukturze DNA, które można mierzyć za pomocą tzw. zegarów epigenetycznych. Narzędzia te badają wzorce metylacji DNA – procesów chemicznych regulujących aktywność genów. W odróżnieniu od wieku chronologicznego, który określa liczbę przeżytych lat, wiek epigenetyczny pokazuje rzeczywisty stan biologiczny organizmu. Na ten proces wpływają czynniki środowiskowe, dieta, stres, a przede wszystkim styl życia.
Ćwiczenia jako czynnik spowalniający starzenie
Badania wskazują, że ogólna aktywność fizyczna, taka jak spacer czy prace domowe, wpływa korzystnie na zdrowie, jednak to zorganizowane, regularne, ukierunkowane na cel treningi przynoszą największe korzyści w spowalnianiu starzenia epigenetycznego. Jak podkreślają autorzy pracy:
Wyniki te wskazują, że utrzymanie dobrej kondycji fizycznej opóźnia epigenetyczne starzenie się wielu narządów i potwierdzają tezę, że ćwiczenia fizyczne jako czynnik geroprotekcyjny przynoszą korzyści różnym narządom.
Szczególnie istotna jest wysoka wydolność krążeniowo-oddechowa, która silnie koreluje z wolniejszym starzeniem się epigenetycznym.
Dowody z badań na ludziach i zwierzętach
Wyniki licznych eksperymentów prowadzonych zarówno na modelach zwierzęcych, jak i w badaniach klinicznych, potwierdzają wyraźny wpływ ćwiczeń na tempo starzenia epigenetycznego:
- Badania na myszach – ustrukturyzowany trening wytrzymałościowy i oporowy zmniejszał zmiany molekularne w mięśniach szkieletowych związane z wiekiem.
- Badania na ludziach – ośmiotygodniowy program łączący trening aerobowy i siłowy u kobiet w średnim wieku prowadzących siedzący tryb życia obniżył ich wiek epigenetyczny średnio o 2 lata.
- Analizy u mężczyzn – starsi panowie z wyższym poziomem VO₂ max, będącym kluczowym wskaźnikiem wydolności sercowo-naczyniowej, wykazywali znacznie wolniejsze tempo starzenia biologicznego.
Które narządy korzystają najbardziej?
Pierwszym obszarem zainteresowania badaczy były mięśnie szkieletowe, jednak kolejne analizy wykazały, że regularne ćwiczenia mogą spowalniać starzenie również w sercu, wątrobie, tkance tłuszczowej, a nawet w jelitach. Co więcej, sportowcy olimpijscy cechują się wolniejszym starzeniem epigenetycznym niż osoby nieuprawiające sportu, co sugeruje długotrwały efekt ochronny intensywnej aktywności fizycznej.
Dlaczego reakcje na ćwiczenia są różne?
Autorzy publikacji zwracają uwagę na konieczność dalszych badań, które pozwolą wyjaśnić, dlaczego niektórzy ludzie reagują na ćwiczenia silniej niż inni. Ważnym kierunkiem jest też ustalenie, jak różne rodzaje treningu – aerobowy, siłowy czy interwałowy – wpływają na starzenie poszczególnych narządów.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Regularne ćwiczenia – zwłaszcza trening aerobowy i siłowy – mogą obniżyć wiek epigenetyczny nawet o 2 lata w ciągu kilku tygodni.
- Największe korzyści dotyczą mięśni szkieletowych, serca, wątroby, tkanki tłuszczowej i jelit.
- Wysoka wydolność krążeniowo-oddechowa silnie koreluje z wolniejszym starzeniem epigenetycznym.
- Spersonalizowane programy ćwiczeń mogą zmaksymalizować ich efekt przeciwstarzeniowy i poprawić zdrowie długoterminowe.
Źródło:
- Aging
- Aging-US
- Tohoku University
