Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec kontynuuje zdecydowane działania wobec podmiotów oferujących tzw. receptomaty, które umożliwiają zdalne uzyskanie recept na leki o wysokim potencjale uzależniającym – w tym fentanyl, morfinę czy medyczną marihuanę – bez osobistego zbadania pacjenta. Do lipca 2025 roku Rzecznik wydał już 49 decyzji uznających takie praktyki za naruszające zbiorowe prawa pacjentów, z czego aż 19 zapadło po wejściu w życie nowych przepisów w listopadzie 2024 roku.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany prawne wprowadzono w listopadzie 2024 roku w zakresie recept na leki odurzające.
- Dlaczego Rzecznik Praw Pacjenta wydał już 49 decyzji dotyczących receptomatów.
- Jakie konsekwencje grożą podmiotom i lekarzom za nielegalne wystawianie recept.
- W jakich sytuacjach przepisanie leków takich jak fentanyl czy marihuana medyczna jest legalne.
Przepisy wymagają osobistego zbadania pacjenta
Nowelizacja rozporządzenia Ministra Zdrowia z 7 listopada 2024 r. wprowadziła obowiązek osobistego zbadania pacjenta przed wystawieniem recepty na wybrane środki odurzające i substancje psychotropowe. Zmiana dotyczy m.in. fentanylu, morfiny, oksykodonu oraz produktów z konopi innych niż włókniste, w tym medycznej marihuany. Od tego momentu wystawianie recept na te preparaty w ramach teleporady jest nielegalne, z wyjątkiem kontynuacji leczenia w ramach podstawowej opieki zdrowotnej.
Stanowisko sądów administracyjnych: badanie lekarskie to kontakt bezpośredni
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddala skargi podmiotów na decyzje RPP. W wyroku z 29 maja 2024 r. (V SA/Wa 2671/23) potwierdzono, że badanie lekarskie musi obejmować bezpośredni kontakt z pacjentem. Oznacza to, że preskrypcja leków kontrolowanych bez badania fizykalnego jest niezgodna z prawem, nawet jeśli pacjent złoży stosowne oświadczenie online.
Konsekwencje dla podmiotów
Od początku 2023 roku Rzecznik Praw Pacjenta wydał łącznie 49 decyzji uznających działania receptomatów za naruszające zbiorowe prawa pacjentów. Aż 19 z nich zapadło po 7 listopada 2024 roku – czyli po wejściu w życie znowelizowanego rozporządzenia Ministra Zdrowia.
Rzecznik konsekwentnie egzekwuje nowe przepisy – nie tylko nakazuje usunięcie nieprawidłowości, ale także sięga po sankcje finansowe. Dotychczas nałożono dwie kary: 234 000 zł (utrzymana przez WSA w Warszawie, sygn. V SA/Wa 614/24) oraz 280 800 zł (decyzja nie została zaskarżona).
W 2025 r. wszczęto kolejne 32 postępowania, w tym 5 w sprawie nałożenia kar na podmioty, które już wcześniej naruszyły przepisy.
Działania międzyinstytucjonalne i zawiadomienia do OROZ
Rzecznik Praw Pacjenta działa we współpracy z Ministerstwem Zdrowia, CeZ i Głównym Inspektorem Farmaceutycznym. Prowadzone są nie tylko postępowania wobec podmiotów, ale także przekazywane są sygnały do okręgowych rzeczników odpowiedzialności zawodowej lekarzy. Dotychczas zgłoszono 21 lekarzy, a w trzech przypadkach złożono zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa.
Główne wnioski
- Rzecznik Praw Pacjenta wydał już 49 decyzji wobec podmiotów oferujących recepty na leki odurzające, w tym 19 po wejściu w życie nowych przepisów w listopadzie 2024 roku.
- Od 7 listopada 2024 r. obowiązuje zakaz wystawiania recept na określone leki (np. fentanyl, morfina, konopie inne niż włókniste) bez osobistego zbadania pacjenta, z wyjątkiem kontynuacji leczenia w POZ.
- RPP może nałożyć karę do 500 000 zł za niezastosowanie się do decyzji – dotychczas nałożono dwie kary: 234 000 zł i 280 800 zł.
- W 2025 r. wszczęto kolejne 32 postępowania, a sygnały dot. 21 lekarzy przekazano do rzeczników odpowiedzialności zawodowej; w 3 przypadkach złożono zawiadomienia do prokuratury.
Źródło:
- RPP
