Najwyższa Izba Kontroli przeprowadza kontrolę doraźną w Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych (RARS). Postępowanie dotyczy zamówień publicznych z lat 2020–2023, w tym dostaw maseczek ochronnych i agregatów prądotwórczych. Kontrola ma charakter wspólny z Prokuraturą Krajową i odbywa się w kontekście wcześniejszych, negatywnych ocen działań Agencji. Zgodnie z informacjami NIK, nieprawidłowości w gospodarowaniu rezerwami strategicznymi mogą wskazywać na poważne naruszenia dyscypliny finansów publicznych i ryzyko wystąpienia korupcji.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie działania kontrolne prowadzi NIK w Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych.
- Jakie nieprawidłowości wykryto w zakupach maseczek, agregatów prądotwórczych i racji żywnościowych.
- Dlaczego zakupy realizowane przez RARS mogą naruszać przepisy ustawy o finansach publicznych.
- Jakie konsekwencje prawne mogą wyniknąć z ustaleń NIK, w tym potencjalne zawiadomienia do prokuratury.
Zakres kontroli
W ramach rozpoczętej 10 kwietnia kontroli, inspektorzy NIK z Departamentu Gospodarki Skarbu Państwa i Prywatyzacji badają, czy RARS prawidłowo i rzetelnie przeprowadzała postępowania zakupowe dotyczące:
- agregatów prądotwórczych,
- maseczek medycznych i higienicznych.
Ocenie podlegają decyzje Prezesa RARS oraz działania jego zespołu w zakresie zgodności procedur z przepisami prawa i zasadami racjonalnego wydatkowania środków publicznych.
Tło kontroli: nieprawidłowości za ponad 70 mln zł
Najnowsze działania NIK są kontynuacją szerszej analizy prowadzonej w latach 2021–2024. Izba już wcześniej stwierdziła szereg nieprawidłowości w RARS:
- brak konkurencyjności przy wyborze kontrahentów,
- podpisywanie umów mimo negatywnych rekomendacji CBA,
- brak formalnych procedur antykorupcyjnych,
- nierzetelne gospodarowanie środkami – m.in. przy zakupie racji żywnościowych, rękawiczek jednorazowych i płynów dezynfekujących.
Jak wskazuje NIK, Agencja wydała ponad 70 mln zł w sposób, który może naruszać przepisy ustawy o finansach publicznych.
Zmiany organizacyjne i reakcja RARS
W trakcie wcześniejszych kontroli NIK Agencja wprowadziła częściowe zmiany. Między innymi:
- zlikwidowano Biuro Zakupów,
- wprowadzono nowe procedury postępowania w sytuacjach kryzysowych,
- wystąpiono do MSWiA o objęcie projektów Agencji osłoną antykorupcyjną realizowaną przez CBA i ABW.
Jednak zdaniem NIK, działania te są spóźnione i nie odpowiadają skali problemów. Przykładem może być zakup racji żywnościowych: RARS zapłaciła 50 mln zł za towar, który według NIK był wart nie więcej niż 17,3 mln zł – co oznacza zawyżenie ceny o 189%.
Konsekwencje i możliwe zawiadomienia do prokuratury
W ramach analizy materiałów pokontrolnych NIK rozważa złożenie zawiadomień do organów ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstw, w tym:
- działania na szkodę interesu publicznego,
- niedopełnienia obowiązków,
- niegospodarności.
Postępowania dotyczą także umów zawieranych z podmiotami negatywnie zweryfikowanymi przez CBA, braku dokumentacji negocjacji oraz niejasnych specyfikacji zakupowych.
Rola RARS w systemie bezpieczeństwa państwa
Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych, działająca od 2021 roku jako następca Agencji Rezerw Materiałowych, odpowiada za gromadzenie i zarządzanie rezerwami:
- żywnościowymi,
- medycznymi,
- technicznymi,
- paliwowymi.
Zadaniem Agencji jest zabezpieczenie państwa na wypadek kryzysów – epidemii, klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych czy zagrożeń zdrowia publicznego.
Główne wnioski
- NIK rozpoczęła doraźną kontrolę w RARS 10 kwietnia 2025 r., skupiając się na zamówieniach z lat 2020–2023, m.in. maseczkach i agregatach.
- Wcześniejsze ustalenia NIK wykazały niegospodarność na ponad 70 mln zł – m.in. przy zakupie racji żywnościowych i płynów do dezynfekcji.
- Agencja podpisywała umowy mimo negatywnych opinii CBA i bez pełnej dokumentacji, co generowało ryzyko korupcji.
- NIK rozważa zawiadomienia do prokuratury o podejrzeniu przestępstw – w tym działania na szkodę interesu publicznego i niegospodarności.
Źródło:
- NIK
