Narodowe Centrum Nauki rozpoczęło nabór wniosków w dwóch kluczowych konkursach finansujących badania podstawowe – OPUS 31 oraz PRELUDIUM 25. Łączny budżet obu programów wynosi 600 mln zł. Nabór potrwa do 16 czerwca 2026 r., a wyniki mają zostać ogłoszone najpóźniej w połowie grudnia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie są zasady konkursów OPUS 31 i PRELUDIUM 25 oraz kto może w nich uczestniczyć.
- Jakie finansowanie przewidziano dla projektów badawczych i na jakie koszty można je przeznaczyć.
- Na czym polega nowy obowiązek wykazywania retrakcji i jakie ma znaczenie dla oceny wniosków.
- Jak wygląda proces oceny projektów oraz kluczowe terminy naboru i rozstrzygnięcia konkursów.
OPUS 31 – finansowanie dla naukowców na każdym etapie kariery
Konkurs OPUS 31 pozostaje jednym z najważniejszych instrumentów finansowania badań podstawowych w Polsce. Skierowany jest do badaczek i badaczy niezależnie od stopnia naukowego czy etapu kariery.
Warunkiem udziału jest posiadanie co najmniej jednej publikacji naukowej – opublikowanej lub przyjętej do druku. Program umożliwia realizację zarówno projektów krajowych, jak i międzynarodowych, w tym z wykorzystaniem dużych infrastruktur badawczych.
Budżet konkursu wynosi 550 mln zł. Projekty mogą być planowane na okres od 12 do 48 miesięcy, a ich zakres tematyczny nie jest odgórnie ograniczony – warunkiem jest prowadzenie badań podstawowych.
W kosztorysach można uwzględnić m.in.:
- wynagrodzenia zespołu badawczego, w tym stanowiska post-doc i stypendia
- zakup aparatury i oprogramowania
- materiały badawcze i usługi zewnętrzne
- wyjazdy służbowe i współpracę międzynarodową
Budżet projektu nie ma sztywnego limitu, jednak każda pozycja kosztowa podlega ocenie ekspertów i musi być uzasadniona zakresem badań.
PRELUDIUM 25 – grant dla młodych naukowców bez doktoratu
PRELUDIUM 25 to konkurs dedykowany osobom na wczesnym etapie kariery naukowej – bez stopnia doktora. Program pozwala zdobyć doświadczenie w roli kierownika projektu przy wsparciu opiekuna naukowego. Budżet PRELUDIUM 25 wynosi 50 mln zł.
W 25. edycji konkursu możliwe jest uzyskanie finansowania w wysokości:
- do 70 tys. zł – dla projektów 12-miesięcznych
- do 140 tys. zł – dla projektów 24-miesięcznych
- do 210 tys. zł – dla projektów 36-miesięcznych
W ramach grantów można finansować m.in.:
- dodatkowe wynagrodzenia (do 2 tys. zł miesięcznie)
- aparaturę i oprogramowanie (do 30% budżetu)
- materiały badawcze i usługi
- wyjazdy, konsultacje i współpracę
Tematyka projektu nie musi być powiązana z rozprawą doktorską. Istotne ograniczenie stanowi fakt, że funkcję kierownika projektu w PRELUDIUM można pełnić tylko raz.
Nowy element: obowiązkowy wykaz retrakcji
W tegorocznych konkursach NCN wprowadzono nowe wymaganie formalne – obowiązek wskazania publikacji retraktowanych z ostatnich 10 lat.
W przypadku OPUS dotyczy to wszystkich osób prezentujących dorobek naukowy we wniosku, natomiast w PRELUDIUM – zarówno kierownika projektu, jak i opiekuna naukowego. Wnioskodawcy muszą również opisać przyczyny retrakcji.
Nowa sekcja będzie obowiązkowa także w raportach końcowych z realizacji projektów.
Dwustopniowa ocena wniosków
Proces oceny projektów pozostaje wieloetapowy i angażuje ekspertów z różnych dziedzin nauki. W pierwszym etapie każdy wniosek otrzymuje co najmniej dwie opinie ekspertów, a decyzję o jego dalszym procedowaniu podejmuje panel. Do drugiego etapu trafiają wybrane projekty, które podlegają ocenie recenzentów zewnętrznych.
Ostateczna rekomendacja finansowania zapada po dyskusji panelowej, z uwzględnieniem wszystkich opinii.
Terminy i dotychczasowa skala finansowania
Wnioski w konkursach OPUS 31 i PRELUDIUM 25 można składać do 16 czerwca 2026 r. do godziny 14:00 za pośrednictwem systemu OSF.
Rozstrzygnięcie konkursów planowane jest najpóźniej w połowie grudnia 2026 r.
Dotychczas NCN sfinansowało:
- ponad 11,8 tys. projektów w ramach OPUS o łącznej wartości blisko 11 mld zł
- niemal 8 tys. projektów w ramach PRELUDIUM o wartości przekraczającej 1 mld zł
Główne wnioski
- NCN przeznacza 600 mln zł na badania podstawowe w konkursach OPUS 31 (550 mln zł) i PRELUDIUM 25 (50 mln zł).
- OPUS 31 jest dostępny dla naukowców na wszystkich etapach kariery, a PRELUDIUM 25 wyłącznie dla osób bez stopnia doktora, z grantami do 210 tys. zł.
- Wprowadzono obowiązkowy wykaz retrakcji publikacji z ostatnich 10 lat, wraz z opisem ich przyczyn, co wpływa na ocenę dorobku naukowego.
- Nabór wniosków trwa do 16 czerwca 2026 r., a wyniki konkursów NCN mają zostać ogłoszone najpóźniej w połowie grudnia 2026 r.
Źródło:
- https://ncn.gov.pl/aktualnosci/2026-03-16-marcowe-otwarcie-konkursow-ncn
