Coraz więcej badań sugeruje, że sposób żywienia dzieci może wpływać nie tylko na masę ciała czy metabolizm, ale również na zdrowie układu oddechowego. Najnowsza analiza opublikowana w czasopiśmie „Allergy” wskazuje, że dzieci spożywające duże ilości żywności ultraprzetworzonej mogą być znacznie bardziej narażone na rozwój astmy. Badanie przeprowadzone w Hiszpanii wykazało, że pozyskiwanie ponad 30 proc. dziennej energii z produktów takich jak słodzone płatki śniadaniowe, napoje gazowane czy pakowane przekąski wiąże się z niemal czterokrotnym wzrostem ryzyka tej przewlekłej choroby układu oddechowego.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak żywność ultraprzetworzona może wpływać na rozwój astmy u dzieci
- Dlaczego naukowcy zwracają uwagę na udział produktów UPF w codziennej diecie najmłodszych
- Jakie mechanizmy zapalne mogą łączyć wysoko przetworzoną żywność z chorobami układu oddechowego
- Dlaczego wyniki badania mogą mieć znaczenie dla przyszłych strategii zdrowia publicznego
Astma u dzieci pozostaje poważnym wyzwaniem zdrowotnym
Astma jest jedną z najczęściej występujących przewlekłych chorób wieku dziecięcego. Schorzenie prowadzi do nawracających epizodów duszności, świszczącego oddechu oraz przewlekłego stanu zapalnego dróg oddechowych. Choć ogromną rolę odgrywają czynniki genetyczne, coraz więcej dowodów wskazuje, że istotny wpływ mają również środowisko oraz styl życia.
W ostatnich latach szczególne zainteresowanie badaczy wzbudza wpływ współczesnego modelu żywienia na rozwój chorób przewlekłych. Coraz większy udział żywności ultraprzetworzonej w diecie dzieci i młodzieży stał się jednym z najważniejszych problemów zdrowia publicznego w wielu krajach świata.
Czym jest żywność ultraprzetworzona?
Żywność ultraprzetworzona, określana skrótem UPF (Ultra-Processed Foods), obejmuje produkty przemysłowe zawierające liczne dodatki technologiczne, konserwanty, wzmacniacze smaku, emulgatory oraz duże ilości cukru, soli i tłuszczów. Do tej grupy zalicza się między innymi:
- napoje gazowane,
- słodzone płatki śniadaniowe,
- pakowane przekąski,
- fast foody,
- wysoko przetworzone desery,
- gotowe dania instant.
W badaniu wykorzystano system klasyfikacji NOVA, który ocenia żywność przede wszystkim pod kątem stopnia przetworzenia, a nie wyłącznie zawartości składników odżywczych. To istotne podejście, ponieważ coraz więcej badań sugeruje, że sam proces przemysłowego przetwarzania żywności może wpływać na zdrowie niezależnie od wartości kalorycznej czy zawartości tłuszczu.
Badanie SENDO objęło niemal 700 dzieci
Analiza została przeprowadzona w ramach projektu SENDO (Seguimiento del Niño para un Desarrollo Óptimo). Badacze obserwowali 691 hiszpańskich dzieci, które w momencie rozpoczęcia badania miały 4 lub 5 lat. Rodzice regularnie wypełniali szczegółowe kwestionariusze dotyczące sposobu żywienia swoich dzieci. Następnie naukowcy analizowali udział żywności ultraprzetworzonej w codziennej diecie oraz monitorowali pojawienie się chorób alergicznych i astmy. Średni okres obserwacji wyniósł 3,4 roku. Co ważne, autorzy uwzględnili również szereg czynników mogących wpływać na wyniki, takich jak:
- masa ciała dziecka,
- czas spędzany przed ekranem,
- inne elementy stylu życia.
Dzięki temu możliwe było bardziej precyzyjne określenie związku pomiędzy dietą, a ryzykiem astmy.
Im więcej żywności ultraprzetworzonej, tym większe ryzyko astmy
Wyniki badania pokazały wyraźny związek pomiędzy spożyciem żywności ultraprzetworzonej, a rozwojem astmy. Dzieci, których dieta dostarczała ponad 30 proc. energii z produktów UPF, miały niemal czterokrotnie wyższe ryzyko wystąpienia astmy we wczesnych latach szkolnych w porównaniu z dziećmi spożywającymi najmniejsze ilości tego typu żywności.
Badacze zaobserwowali również zależność dawka–efekt. Wraz ze wzrostem udziału żywności ultraprzetworzonej w diecie rosło prawdopodobieństwo późniejszego rozpoznania astmy.
Wyższe spożycie UPF może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju astmy u dzieci w wieku szkolnym – skomentował zespół w swoim artykule.
To ważna obserwacja, ponieważ sugeruje, że nawet częściowe ograniczenie wysoko przetworzonej żywności może potencjalnie wpływać na zmniejszenie ryzyka choroby.
Dlaczego żywność ultraprzetworzona może szkodzić płucom?
Choć badanie miało charakter obserwacyjny i nie dowodzi bezpośrednio związku przyczynowo-skutkowego, autorzy wskazują kilka możliwych mechanizmów biologicznych. Jednym z nich może być przewlekły stan zapalny wywoływany przez składniki charakterystyczne dla żywności ultraprzetworzonej. Produkty tego typu często zawierają:
- nadmiar cukru,
- tłuszcze trans,
- dodatki chemiczne,
- emulgatory wpływające na mikrobiotę jelitową,
- substancje nasilające stres oksydacyjny.
Naukowcy sugerują, że żywność ultraprzetworzona może prowadzić do podrażnienia i przewlekłego zapalenia dróg oddechowych poprzez mechanizmy niezwiązane bezpośrednio z klasyczną reakcją alergiczną. Co ciekawe, badanie nie wykazało podobnej zależności pomiędzy spożyciem UPF a innymi chorobami alergicznymi. Może to oznaczać, że wpływ wysoko przetworzonej żywności na układ oddechowy przebiega innymi ścieżkami biologicznymi niż typowe procesy alergiczne.
Coraz więcej dowodów na wpływ diety na choroby przewlekłe
Wyniki wpisują się w rosnącą liczbę badań wskazujących, że żywność ultraprzetworzona może zwiększać ryzyko wielu chorób przewlekłych, w tym:
- otyłości,
- cukrzycy typu 2,
- chorób układu krążenia,
- depresji,
- zaburzeń metabolicznych.
Coraz częściej analizowany jest także wpływ diety na układ odpornościowy i rozwój chorób zapalnych. Eksperci podkreślają, że dzieci są szczególnie podatne na konsekwencje nieprawidłowego żywienia, ponieważ ich organizm i układ immunologiczny pozostają w fazie intensywnego rozwoju.
Naukowcy apelują o działania systemowe
Autorzy publikacji zwracają uwagę, że wyniki badania powinny zostać uwzględnione przy tworzeniu strategii zdrowia publicznego ukierunkowanych na ochronę zdrowia dzieci.
Te odkrycia podkreślają potrzebę polityki zdrowia publicznego ukierunkowanej na ograniczenie spożycia przetworzonej żywności w diecie dzieci jako strategii zapobiegawczej.
Zdaniem badaczy działania profilaktyczne powinny obejmować zarówno edukację żywieniową rodzin, jak i ograniczanie dostępności najbardziej przetworzonych produktów w codziennym środowisku dzieci.
Dieta może stać się ważnym elementem profilaktyki astmy
Nowe dane sugerują, że profilaktyka astmy może wykraczać poza tradycyjne działania związane z ograniczaniem alergenów czy poprawą jakości powietrza. Coraz więcej wskazuje na to, że sposób żywienia we wczesnym dzieciństwie może mieć istotny wpływ na rozwój przewlekłego stanu zapalnego oraz funkcjonowanie układu oddechowego. To szczególnie ważne w kontekście rosnącego spożycia żywności ultraprzetworzonej wśród dzieci i młodzieży na całym świecie.
Główne wnioski
- Dzieci czerpiące ponad 30 proc. energii z żywności ultraprzetworzonej miały prawie czterokrotnie wyższe ryzyko rozwoju astmy.
- Badanie objęło 691 dzieci obserwowanych przez średnio 3,4 roku w ramach projektu SENDO.
- Naukowcy wykazali zależność między rosnącym spożyciem UPF a zwiększonym ryzykiem astmy.
- Nie potwierdzono podobnego związku między żywnością ultraprzetworzoną a innymi chorobami alergicznymi.
Źródło:
- https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/all.70378
