W najnowszym raporcie „Zdrowie i ochrona zdrowia w 2024 r.” GUS przedstawia obraz systemu, który w wielu obszarach mierzył się ze skokowym wzrostem zapotrzebowania na świadczenia. Dane pokazują rekordową liczbę zachorowań na choroby zakaźne, większą aktywność ambulatoryjną i dynamiczny przyrost kosztów ochrony zdrowia. Jednocześnie w kilku kategoriach – szczególnie w chorobach objętych obowiązkowymi szczepieniami – odnotowano spadki.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie choroby zakaźne odnotowały największe wzrosty zachorowań w 2024 r.
- Jak zmieniała się infrastruktura szpitalna, ambulatoryjna i ratownicza.
- Jakie trendy dotyczą aptek, recept oraz wartości refundacji dla pacjentów.
- Jak wyglądały wydatki publiczne i udział finansowania ochrony zdrowia w PKB.
Choroby zakaźne: przy których chorobach odnotowano wzrosty?
Rok 2024 przyniósł gwałtowny wzrost zachorowań na wiele chorób zakaźnych. Największe zmiany dotyczyły krztuśca – zarejestrowano 32,8 tys. przypadków, czyli ponad trzydzieści razy więcej niż rok wcześniej. Wskaźnik zapadalności wzrósł do 87,2 na 100 tys. mieszkańców, podczas gdy rok wcześniej wynosił 2,4. Kolejny wzrost zanotowano w boreliozie – 29,9 tys. przypadków, o 18,1% więcej niż w 2023 r.
Od trzech lat rośnie także liczba zachorowań na szkarlatynę; w 2024 r. było to 48,5 tys. przypadków, czyli wzrost o 8,3%. Odrę diagnozowano 272 razy – blisko ośmiokrotnie częściej niż rok wcześniej.
Wirusowe zapalenia wątroby wszystkich typów również były częstsze. Najwięcej stanowiły WZW C (3 565 przypadków), nieco mniej WZW B (3 545), a WZW A potwierdzono u 318 osób.
Znacząco wzrosły także infekcje wirusowe ośrodkowego układu nerwowego – 1,9 tys. przypadków, co oznacza wzrost o 362 rok do roku. W chorobach układu pokarmowego potwierdzono silny trend wzrostowy: rotawirusy – 13,9 tys. zachorowań, a biegunki u dzieci do lat dwóch – 25 tys., o 20,2% więcej niż w 2023 r.
Wśród zakażeń inwazyjnych najwięcej odnotowano przypadków pneumokokowych – 3,5 tys. (wzrost o 18,5%), następnie hemofilusowych – 379 (wzrost o 43%), a meningokokowych – 153.
Choroby rzadziej występujące: różyczka, świnka, tężec i gruźlica w dół
W kilku obszarach obserwuje się odwrotny trend. W 2024 r. zanotowano spadki m.in. w różyczce (193 przypadki), śwince (931 zachorowań) i tężcu (8 przypadków). Mniejsze były także liczby zachorowań na salmonellozy – 9,4 tys. przypadków – oraz zakażeń Clostridioides difficile (20,7 tys.).
Zarejestrowano 4 236 przypadków gruźlicy, czyli o 200 mniej niż rok wcześniej. Liczba pacjentów leczonych z powodu kiły i rzeżączki również spadła – 3 023 osoby, o 9,5% mniej.
Nowotwory i zdrowie psychiczne
W 2022 r. odnotowano 175,1 tys. nowych zachorowań na nowotwory złośliwe – o 5,1% więcej niż w 2021 r. Najczęściej diagnozowane były nowotwory narządów płciowych, trawiennych oraz oddechowych i klatki piersiowej – łącznie odpowiadały za 52,3% przypadków.
W 2023 r. w ambulatoryjnej opiece psychiatrycznej leczono 2 117,6 tys. osób, o 8,3% więcej rok do roku. Największą grupę stanowili pacjenci z zaburzeniami nerwicowymi – 748,5 tys. osób.
Krwiodawstwo: 1,55 mln donacji i stabilna sieć centrów
W 2024 r. funkcjonowały 23 centra krwiodawstwa oraz 133 oddziały terenowe. Zarejestrowano 651,4 tys. krwiodawców, a liczba donacji wyniosła 1 548,4 tys., z czego 1 388,2 tys. stanowiły pobrania krwi pełnej. Najwyższy wskaźnik krwiodawców odnotowano w województwie podlaskim.
Szpitale: więcej hospitalizacji i większa baza opieki długoterminowej
System dysponował 888 szpitalami ogólnymi i 159,9 tys. łóżek. Liczba hospitalizowanych wzrosła do 7,57 mln, czyli o 5,8% więcej niż rok wcześniej. W opiece dziennej leczono 5,03 mln pacjentów – wzrost o 17,6%.
W 2024 r. działało 618 zakładów opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych. Liczba łóżek wyniosła 39,3 tys., a opieką objęto 66,5 tys. pacjentów.
Opieka paliatywna i hospicyjna objęła 51,5 tys. pacjentów – o 7,3% więcej niż w 2023 r. W psychiatrii stacjonarnej funkcjonowały 64 szpitale psychiatryczne i odnotowano 197,4 tys. hospitalizacji, a w ośrodkach leczenia uzależnień – 37,8 tys. osób (+8,5% w porównaniu do 2023 r.).
W lecznictwie uzdrowiskowym odnotowano 798,9 tys. pobytów stacjonarnych oraz 85,3 tys. ambulatoryjnych.
Ambulatoryjna opieka zdrowotna: ponad 365 mln porad
W 2024 r. funkcjonowało 24,2 tys. przychodni – o 765 więcej niż rok wcześniej. Spada natomiast liczba praktyk lekarskich i stomatologicznych działających w ramach publicznego finansowania – odnotowano 3,0 tys. praktyk, a spadek wyniósł 4,2% w porównaniu do 2023 r.
Łączna liczba porad ambulatoryjnych przekroczyła 365 mln. POZ odpowiadała za 51,9% wszystkich świadczeń, AOS – za 38,2%, a lekarze dentyści – za 9,9%.
Ratownictwo medyczne: ponad 3,1 mln interwencji
Liczba zespołów ratownictwa wzrosła do 1 664. W 2024 r. wykonano ponad 3,1 mln wyjazdów i wylotów – o 359,8 tys. więcej niż rok wcześniej. Pomocy udzielono 84 osobom na 1 000 mieszkańców. Ponad połowę interwencji dotyczyła pacjentów 65+.
Lotnicze Pogotowie Ratunkowe zrealizowało 8 406 lotów, a liczba zespołów wyniosła 21.
Apteki i rynek leków: mniej placówek, wyższa wartość recept
W 2024 r. działało 11 229 aptek ogólnodostępnych (-244 w porównaniu do 2023 r.) i 1 067 punktów aptecznych (-24 w porównaniu do 2023 r.) – w obu przypadkach jest to spadek rok do roku. Liczba aptek internetowych wyniosła 236.
Wystawiono 513,4 mln recept, z czego 97,4% w formie elektronicznej. Wartość leków refundowanych per capita wyniosła 787 zł, z czego dopłaty pacjentów – 434 zł (o 21 zł więcej niż w 2023 r.), a refundacja z NFZ – 353 zł (o 73 zł więcej niż w 2023 r.). Największy udział w sprzedaży miały leki z zakresu przewodu pokarmowego i metabolizmu, kardiologiczne oraz działające na OUN.
Kadry medyczne: więcej specjalistów, trwała feminizacja zawodów
W 2024 r. wzrosła liczba osób z prawem wykonywania zawodu w kluczowych profesjach medycznych – największy przyrost dotyczył fizjoterapeutów (4,5%). Rośnie również liczba specjalistów w większości dziedzin priorytetowych, choć w kilku obszarach – m.in. geriatria, radioterapia onkologiczna, choroby zakaźne – zanotowano spadki.
We wszystkich głównych zawodach obserwuje się dominację kobiet. Wśród pielęgniarek i położnych to odpowiednio 96,2% i 99,8%. Natomiast w zawodzie lekarza pracuje 59,1% kobiet – jest to najniższy odsetek feminizacji.
Medycyna pracy: stabilna struktura badań profilaktycznych
W 2024 r. funkcjonowało 5 401 jednostek służby medycyny pracy. Lekarze przeprowadzili 5,08 mln badań, w tym ponad 2,11 mln badań wstępnych i 2,44 mln okresowych.
Finansowanie ochrony zdrowia: 8% PKB i 210,6 mld zł środków publicznych
Według Narodowego Rachunku Zdrowia wydatki bieżące na ochronę zdrowia w 2023 r. wyniosły 243,8 mld zł (7,1% PKB). Wstępne szacunki za 2024 r. mówią o 293,6 mld zł i 8% PKB.
Ministerstwo Zdrowia podaje, że wykonanie środków publicznych na 2024 r. wyniosło 210,6 mld zł, co stanowi 6,85% PKB. To o 25,8 mld zł więcej niż rok wcześniej.
Pełne opracowanie jest dostępne pod linkiem: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/zdrowie/zdrowie/zdrowie-i-ochrona-zdrowia-w-2024-r-,1,15.html
Źródło:
- https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/zdrowie/zdrowie/zdrowie-i-ochrona-zdrowia-w-2024-r-,1,15.html
Główne wnioski
- Rok 2024 przyniósł skokowy wzrost zachorowań na liczne choroby zakaźne, w tym krztusiec (32,8 tys. przypadków), szkarlatynę (48,5 tys.) oraz boreliozę (29,9 tys.).
- System ochrony zdrowia obsłużył więcej pacjentów – hospitalizowano 7,57 mln osób (+5,8%), udzielono ponad 365 mln porad ambulatoryjnych, a ponad 3,1 mln razy interweniowało ratownictwo medyczne.
- Rynek apteczny skurczył się o 244 apteki i 24 punkty apteczne, przy jednoczesnym wzroście wartości sprzedaży leków refundowanych do 787 zł per capita.
- Wydatki na zdrowie znacząco wzrosły – według NRZ bieżące nakłady sięgnęły 293,6 mld zł (8% PKB), a wykonanie środków publicznych wyniosło 210,6 mld zł.
