Kraków mierzy się z jednym z największych lokalnych wzrostów zachorowań na krztusiec w ostatnich latach. W 2024 roku liczba przypadków była aż 38 razy wyższa niż rok wcześniej, co skłoniło władze miasta oraz województwa małopolskiego do wdrożenia pilnego programu bezpłatnych szczepień ochronnych dla dorosłych mieszkańców. Inicjatywa, finansowana wspólnie przez urząd miasta i urząd marszałkowski, ma na celu zahamowanie transmisji wyjątkowo zakaźnej choroby, która w ostatnich miesiącach ponownie daje o sobie znać w całej Polsce. Program szczepień potrwa do 15 grudnia i obejmie 475 osób.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego w Krakowie doszło do 38-krotnego wzrostu zachorowań na krztusiec i jakie są konsekwencje zdrowotne tego trendu.
- Kto może skorzystać z bezpłatnych szczepień oraz jakie warunki trzeba spełnić, by wziąć udział w programie.
- Dlaczego odporność na krztusiec wygasa po około 10 latach i jakie grupy są najbardziej narażone na ciężki przebieg choroby.
- Jak działa program szczepień, ile osób obejmuje i jakie jest jego znaczenie dla zdrowia publicznego w regionie.
Dlaczego liczba zachorowań na krztusiec w Krakowie tak gwałtownie wzrosła?
Według danych Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w 2024 roku w Krakowie odnotowano 1 237 przypadków krztuśca, podczas gdy rok wcześniej było ich jedynie 32. Dane robią wrażenie – to 38-krotny wzrost zachorowań. Prezydent miasta Aleksander Miszalski przypomniał w swojej komunikacji internetowej:
Zaszczepienie się to nie tylko ochrona własna, ale też – i może przede wszystkim – ochrona najmłodszych i tych, którym choroba zagraża najbardziej.
Krztusiec, znany również jako koklusz, należy do najbardziej zakaźnych chorób układu oddechowego i może prowadzić do ciężkich powikłań, szczególnie u niemowląt, seniorów i osób z obniżoną odpornością.
Drodzy Mieszkańcy Krakowa, reagujemy na alarmujący wzrost zachorowań na krztusiec‼️
— Aleksander Miszalski (@Miszalski_) November 30, 2025
Dlaczego to ważne❓
W 2024 roku w Krakowie odnotowano aż 1 237 przypadków krztuśca, podczas gdy w 2023 roku było ich zaledwie 32 – to wzrost o ponad 3800 %. Krztusiec to choroba bardzo zakaźna,… pic.twitter.com/FZfcZGi5X3
Kto może skorzystać z darmowych szczepień w Krakowie?
Program bezpłatnych szczepień ochronnych został opracowany dla osób dorosłych zameldowanych w Krakowie, które:
- nie były szczepione na krztusiec w ciągu ostatnich 10 lat,
- mają ukończone 19 lat (w przypadku pominięcia dawki przypominającej),
- posiadają nieznaną historię szczepień i nie kwalifikują się do refundacji.
Szczepienia realizowane są poprzez przychodnię wyłonioną w konkursie ofert, a zapisy odbywają się telefonicznie. Działania miasta mają zapobiec szerzeniu się choroby w okresie jesienno-zimowym – czasie, w którym tradycyjnie rośnie liczba infekcji oddechowych.
Głos ekspertów: odporność po szczepieniu wygasa po 10 latach
Epidemiolodzy podkreślają, że krztusiec występuje falowo, a do jego nawrotów dochodzi wtedy, gdy odporność populacyjna zaczyna maleć. Jak wyjaśnia Marek Waszczewski z Głównego Inspektoratu Sanitarnego:
Zachorowania na krztusiec pojawiają się falami. Jest to związane z tym, że wygasa nasza odporność po szczepieniach. Taka odporność wygasa najczęściej po około 10 latach od ostatniego szczepienia.
W skali kraju liczba przypadków w 2024 roku była rekordowa – ponad 32 tysiące zakażeń. Mimo że w 2025 roku obserwuje się spadek zachorowań, Małopolska wciąż pozostaje jednym z regionów o najwyższej liczbie przypadków.
Dlaczego warto się zaszczepić? Krztusiec wciąż jest groźny
Krztusiec to choroba bakteryjna wywoływana przez Bordetella pertussis. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową, a objawy mogą trwać wiele tygodni, a nawet miesięcy. Najczęstsze objawy krztuśca to:
- silny, napadowy kaszel (często kończący się wymiotami),
- duszność, zaczerwienienie twarzy, potliwość,
- bóle mięśni i głowy,
- przewlekły kaszel trwający ponad 3 tygodnie,
- u niemowląt – ryzyko bezdechów i drgawek.
Szczególnie niebezpieczny jest u znacząco obciążonych pacjentów – osób starszych, przewlekle chorych oraz dzieci nieszczepionych.
Program szczepień w Krakowie – szczegóły organizacyjne
Aby skutecznie ograniczyć transmisję krztuśca, władze Krakowa przygotowały precyzyjnie zaplanowany program szczepień, który obejmuje określoną liczbę miejsc, jasne zasady kwalifikacji oraz konkretny harmonogram realizacji:
- Liczba dostępnych szczepień: 475
- Koszt programu: ponad 71 tysięcy złotych
- Termin realizacji: do 15 grudnia
- Warunek udziału: brak szczepienia w ostatnich 10 latach
Władze podkreślają, że jest to jedna z najszybszych odpowiedzi samorządowych na tak gwałtowny wzrost zachorowań wśród dorosłych.
Krztusiec – choroba, która wraca cyklicznie
Wbrew powszechnemu przekonaniu krztusiec nie jest „chorobą dziecięcą”, choć zakażenia najciężej przechodzą najmłodsi. W Polsce:
- dzieci obejmuje obowiązkowy program szczepień,
- kobiety w ciąży mogą szczepić się bezpłatnie,
- dorośli powinni przyjmować dawkę przypominającą co 10 lat.
Wygasanie odporności powoduje, że dorosłe osoby często nieświadomie stają się źródłem zakażeń w rodzinie, np. dla noworodków.
Główne wnioski
- W Krakowie odnotowano 38-krotny wzrost zachorowań na krztusiec: 1 237 przypadków w 2024 r. wobec 32 rok wcześniej, co skłoniło władze do uruchomienia darmowych szczepień.
- Program obejmie 475 dorosłych mieszkańców i potrwa do 15 grudnia. Warunkiem udziału jest brak szczepienia w ciągu ostatnich 10 lat.
- Eksperci z GIS podkreślają, że odporność poszczepienna wygasa po ok. 10 latach, co odpowiada za cykliczne fale zachorowań obserwowane w całym kraju.
- Szczepienia są kluczowe, ponieważ krztusiec – wyjątkowo zakaźna choroba – stanowi poważne zagrożenie dla niemowląt, seniorów i osób z obniżoną odpornością.
Źródło:
- opracowanie własne, X, Aleksander Miszalski, Gazeta Krakowski, PolsatNews.pl
