Mimo wyraźnego spowolnienia gospodarczego i osłabienia tempa wzrostu inwestycji w badania i rozwój (B+R) wśród przedsiębiorstw w Unii Europejskiej, dwa sektory wyraźnie wyróżniają się na tle pozostałych: ochrona zdrowia oraz energetyka. Najnowszy Ranking inwestycji przemysłowych w badania i rozwój w UE 2025 pokazuje, że właśnie te obszary stały się motorami innowacji, wyraźnie wyprzedzając globalnych konkurentów i częściowo kompensując słabsze wyniki innych gałęzi gospodarki.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak zmienia się dynamika inwestycji w badania i rozwój w UE w warunkach spowolnienia gospodarczego oraz które sektory napędzają wzrost.
- Dlaczego sektor zdrowia i energetyka wyróżniają się na tle innych branż, notując dwucyfrowe wzrosty inwestycji B+R.
- Jak wypada UE na tle globalnych konkurentów, takich jak Stany Zjednoczone, Chiny i Japonia, w kluczowych sektorach innowacji.
- Jakie ryzyka i wyzwania wiążą się z rosnącą koncentracją innowacji w rękach największych globalnych firm technologicznych.
Ranking B+R UE 2025 – źródło danych o globalnych innowacjach
Unijny ranking inwestycji w badania i rozwój w przemyśle jest opracowywany nieprzerwanie od 2004 roku przez Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej we współpracy z Dyrekcją Generalną ds. Badań Naukowych i Innowacji. Zestawienie bazuje na najnowszych sprawozdaniach finansowych 2000 największych globalnych inwestorów w B+R oraz rozszerzonej próbie 800 największych firm z siedzibą w UE.
Firmy ujęte w rankingu odpowiadają za niemal 90% globalnego prywatnego finansowania badań i rozwoju, co czyni Scoreboard jednym z najbardziej wiarygodnych źródeł informacji o kierunkach rozwoju innowacji w gospodarce światowej.
UE w 2024 roku: umiarkowany wzrost w cieniu spowolnienia
W 2024 roku przedsiębiorstwa z siedzibą w Unii Europejskiej zainwestowały łącznie 233,8 mld euro w badania i rozwój. Oznacza to wzrost o 2,9%, wyraźnie niższy niż 9,3% odnotowane rok wcześniej. Dane te potwierdzają ogólne wyhamowanie dynamiki inwestycji B+R w UE, widoczne w wielu sektorach przemysłu.
Jednocześnie wyniki te maskują istotne różnice sektorowe, które pokazują, że innowacyjność w Europie nie zanika, lecz ulega coraz silniejszej polaryzacji.
Sektor zdrowia: UE wyprzedza globalnych konkurentów
Najbardziej imponujące wyniki osiągnął unijny sektor ochrony zdrowia. W 2024 roku firmy z UE zwiększyły nakłady na badania i rozwój aż o 13%, wyraźnie dystansując główne gospodarki świata. Dla porównania, wzrost inwestycji B+R w sektorze zdrowia wyniósł 7,1% w Stanach Zjednoczonych, 9,1% w Japonii oraz zaledwie 0,1% w Chinach.
Silna pozycja europejskich firm farmaceutycznych i biotechnologicznych wskazuje, że UE skutecznie wykorzystuje potencjał innowacji medycznych, mimo presji kosztowej, regulacyjnej i demograficznej. W długim horyzoncie może to przełożyć się nie tylko na przewagę technologiczną, ale także na większą odporność systemów ochrony zdrowia.
Energetyka i OZE – europejski lider innowacji
Drugim sektorem, który szczególnie wyróżnił się na tle globalnym, była energetyka. Firmy z UE, zwłaszcza działające w obszarze energii elektrycznej i odnawialnych źródeł energii, zwiększyły inwestycje w badania i rozwój o 19,8%. To wynik zdecydowanie lepszy niż w innych regionach świata: 6% w USA, –14,2% w Japonii oraz 3,8% w Chinach.
Dane te potwierdzają, że transformacja energetyczna pozostaje jednym z kluczowych motorów innowacji w Europie. Intensywne inwestycje w technologie niskoemisyjne, magazynowanie energii i sieci inteligentne wzmacniają konkurencyjność UE w sektorze strategicznym z punktu widzenia bezpieczeństwa gospodarczego i klimatycznego.
ICT i motoryzacja: słabsze ogniwa europejskiego B+R
Nie wszystkie sektory odnotowały jednak pozytywne wyniki. Inwestycje w unijnym sektorze ICT spadły o 8,9%, co pogłębia dystans wobec liderów technologicznych ze Stanów Zjednoczonych. Również sektor motoryzacyjny – mimo że pozostaje największym inwestorem w B+R w UE z nakładami na poziomie 87 mld euro – wykazał jedynie 0,8% wzrostu, znacząco ustępując Chinom (11,9%) i Japonii (12,3%).
Słabsza dynamika w tych obszarach rodzi pytania o zdolność Europy do utrzymania długoterminowej konkurencyjności w sektorach o wysokiej intensywności technologicznej.
Globalny obraz: rosnące inwestycje i koncentracja innowacji
Na poziomie globalnym inwestycje w badania i rozwój nadal rosną. W 2024 roku 2000 największych firm na świecie przeznaczyło na B+R 1 442,6 mld euro, co oznacza wzrost o 6,3%. Najwyższą dynamikę odnotowano w Stanach Zjednoczonych (7,8%) oraz w pozostałych regionach świata (8,1%), przy umiarkowanym wzroście w UE (2,9%) i Chinach (3,9%).
Jednocześnie innowacje stają się coraz bardziej skoncentrowane. Pięć największych firm inwestujących w B+R – Amazon, Alphabet, Meta, Microsoft i Apple – odpowiada dziś za około 15% globalnych nakładów na badania i rozwój, podczas gdy dekadę temu było to zaledwie kilka procent. Równolegle ich udział w globalnych zyskach wzrósł z 3% do 15% w latach 2011–2024, co rodzi pytania o dyfuzję innowacji i konkurencyjność rynków.
Główne wnioski
- Inwestycje B+R w UE wyraźnie spowolniły – w 2024 r. wzrost wyniósł 2,9%, wobec 9,3% rok wcześniej, przy łącznych nakładach 233,8 mld euro.
- Sektor zdrowia jest jednym z motorów innowacji w Europie – wzrost inwestycji o 13% pozwolił UE wyprzedzić USA, Japonię i Chiny.
- Energetyka i OZE to najszybciej rosnący obszar B+R w UE – wzrost o 19,8% znacząco przewyższył wyniki globalnych konkurentów.
- Globalne innowacje coraz bardziej się koncentrują – pięć firm (Amazon, Alphabet, Meta, Microsoft i Apple) odpowiada już za ok. 15% światowych inwestycji w badania i rozwój.
Źródło:
- Komisja Europejska
