Zmęczenie, ból czy niezamierzona utrata masy ciała to objawy, z którymi pacjenci często trafiają do lekarza, ale rzadko jednoznacznie wskazują one na konkretną chorobę. Nowe badanie szwedzkich naukowców sugeruje, że proste badanie krwi może pomóc wcześniej wyłonić osoby z ukrytym nowotworem i przyspieszyć właściwą diagnostykę.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak badanie krwi oparte na proteomice może pomóc w wykrywaniu raka u pacjentów z niespecyficznymi objawami, takimi jak zmęczenie czy utrata masy ciała.
- Dlaczego sygnatura białkowa może stanowić cenne wsparcie w decyzjach diagnostycznych, zanim wykonane zostaną badania obrazowe.
- Jakie były kluczowe założenia i skala badania (liczba pacjentów, liczba analizowanych białek).
- W jakim zakresie metoda może usprawnić ścieżkę diagnostyczną, bez zastępowania standardowych procedur.
Badanie prowadzone w Szwecji i opublikowane w „Nature Communications„
Zespół badawczy z Karolinska Institutet oraz Danderyd Hospital, we współpracy m.in. z Uniwersytetem Örebro, KTH i SciLifeLab Uniwersytetu w Uppsali, opublikował wyniki w prestiżowym czasopiśmie Nature Communications. Naukowcy sprawdzili, czy profil białek we krwi może wskazywać na obecność raka u pacjentów z niespecyficznymi dolegliwościami.
Proteomika na dużą skalę: sygnatura białkowa raka
Analizie poddano próbki krwi niemal 700 pacjentów skierowanych do centrów diagnostycznych w Szpitalu Danderyd oraz Szpitalu Uniwersyteckim w Örebro. Próbki pobrano przed rozpoczęciem standardowej diagnostyki. Z wykorzystaniem proteomiki, czyli analizy białek na dużą skalę, zmierzono poziomy 1463 białek osocza. Badacze zidentyfikowali specyficzną kombinację białek (sygnaturę białkową), która była powiązana z rozpoznaniem nowotworu.
Badanie pokazuje potencjał proteomiki na dużą skalę w zakresie wydobywania klinicznie istotnych informacji z niewielkich ilości krwi – mówi Mikael Åberg, adiunkt na Uniwersytecie w Uppsali i kierownik SciLifeLab Affinity Proteomics Uppsala.
Model diagnostyczny odzwierciedlający realia kliniczne
Na podstawie danych naukowcy opracowali model predykcyjny, który z wysoką precyzją odróżniał pacjentów z rakiem od osób z innymi poważnymi schorzeniami – zapalnymi, autoimmunologicznymi czy zakaźnymi. To kluczowa zaleta pracy, ponieważ objawy tych chorób często naśladują nowotwory.
Szczególną zaletą badania jest to, że grupa kontrolna składała się głównie z pacjentów z innymi poważnymi schorzeniami, które mogą powodować objawy podobne do raka – mówi Charlotte Thålin, starszy lekarz w Szpitalu Danderyd i adiunkt w Instytucie Karolinska. Odzwierciedla to rzeczywistość kliniczną, w której pacjenci z niespecyficznymi objawami często są trudni do diagnozy.
Narzędzie wspierające, a nie zastępujące diagnostykę
Autorzy podkreślają, że badanie krwi nie ma zastępować diagnostyki obrazowej ani biopsji. Jego potencjalna rola polega na priorytetyzacji pacjentów, którzy powinni szybciej trafić na pogłębione badania, takie jak PET-CT.
Metoda ta może pomóc w ustaleniu, którzy pacjenci powinni zostać poddani dalszej diagnostyce w pierwszej kolejności, na przykład za pomocą PET-CT, unikając przy tym niepotrzebnych badań u pacjentów bez nowotworu – mówi Fredrika Wannberg, rezydentka Szpitala Danderyd i doktorantka Instytutu Karolinska.
Zanim jednak rozwiązanie trafi do praktyki klinicznej, konieczne są dalsze badania walidacyjne. Następnym etapem ma być testowanie metody w podstawowej opiece zdrowotnej, gdzie częstość występowania nowotworów jest niższa niż w opiece specjalistycznej. Badanie finansowały m.in. Szwedzka Rada ds. Badań Naukowych, Fundacja Knuta i Alice Wallenberg oraz Fundacja Jochnicka. Autorzy nie zgłosili konfliktu interesów.
Główne wnioski
- Analiza 1463 białek osocza u blisko 700 pacjentów pozwoliła zidentyfikować sygnaturę białkową powiązaną z rozpoznaniem nowotworu.
- Model diagnostyczny skutecznie odróżniał raka od innych poważnych chorób, takich jak schorzenia zapalne, autoimmunologiczne czy zakaźne.
- Badanie krwi ma charakter wspierający – może pomóc w ustalaniu priorytetów diagnostycznych, ale nie zastępuje biopsji ani badań obrazowych.
- Konieczne są dalsze badania, zwłaszcza w podstawowej opiece zdrowotnej, zanim metoda trafi do rutynowej praktyki klinicznej.
Źródło:
- https://www.nature.com/articles/s41467-025-67688-3
- Karolinska Institutet
