W 2025 roku w Europie i Azji Środkowej odnotowano wyraźny spadek liczby przypadków odry w porównaniu z rokiem poprzednim. Według wstępnych danych zgłoszonych przez 53 państwa Europejskiego Regionu WHO, liczba zachorowań zmniejszyła się o niemal 75%. Mimo to UNICEF i Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ostrzegają, że ryzyko kolejnych epidemii pozostaje wysokie, a osiągnięty postęp jest kruchy.
Z tego artykułu dowiesz się…
- jak zmieniła się liczba przypadków odry w Europie i Azji Środkowej w 2025 r. w porównaniu z 2024 r.,
- dlaczego mimo 75% spadku zachorowań ryzyko epidemii nadal pozostaje wysokie,
- jaki poziom wyszczepialności (95% dwiema dawkami) jest niezbędny do osiągnięcia odporności zbiorowiskowej,
- jakie działania podejmują WHO i UNICEF, aby zapobiegać nawrotom odry w regionie.
Spadek liczby przypadków, ale nadal wysoka zapadalność
Kraje Europy i Azji Środkowej zgłosiły w 2025 r. 33 998 przypadków odry, w porównaniu z 127 412 przypadkami w 2024 r. Spadek o blisko trzy czwarte jest efektem działań naprawczych podjętych w odpowiedzi na wcześniejszą falę zachorowań, w tym kampanii szczepień oraz intensyfikacji nadzoru epidemiologicznego.
Jednocześnie liczba zachorowań w 2025 r. nadal przewyższała poziomy notowane w większości lat od 2000 roku. Co więcej, niektóre państwa zgłosiły w 2025 r. więcej przypadków niż rok wcześniej, a transmisja wirusa utrzymuje się w części regionu.
Dlaczego ryzyko epidemii nadal istnieje?
UNICEF i WHO podkreślają, że spadek liczby przypadków nie oznacza trwałego rozwiązania problemu. W wielu społecznościach nadal utrzymują się luki odpornościowe wynikające z niedostatecznego poziomu wyszczepialności. Regina De Dominicis, Dyrektor Regionalna UNICEF na Europę i Azję Środkową, podkreśliła:
Chociaż liczba zachorowań spadła, czynniki, które doprowadziły do nawrotu tej śmiertelnej choroby w ostatnich latach, pozostają i należy się nimi zająć. Dopóki nie zostaną zaszczepione wszystkie dzieci i nie zostanie rozwiązany problem niepewności podsycany przez rozpowszechnianie dezinformacji, dzieci będą nadal narażone na śmierć lub poważne zachorowania na odrę i inne choroby, którym można zapobiegać dzięki szczepieniom.
Kluczowym problemem pozostaje nieosiągnięcie poziomu 95% wyszczepialności dwiema dawkami szczepionki, który jest niezbędny do uzyskania odporności zbiorowiskowej i zapobiegania ogniskom choroby.
Eliminacja odry – regres w regionie
Na podstawie raportów krajowych za 2024 r. Europejska Regionalna Komisja Weryfikacyjna ds. Eliminacji Odry i Różyczki stwierdziła, że liczba krajów z utrzymującą się lub ponownie występującą endemiczną transmisją odry wzrosła z 12 do 19. Jest to największy regres w eliminacji odry w regionie w ostatnich latach. Dr Hans Henri P. Kluge, dyrektor regionalny WHO na Europę, zaznaczył:
Liczba zachorowań na odrę spadła w zeszłym roku o prawie 75%, ale ryzyko wystąpienia epidemii nadal istnieje. W ciągu ostatnich 3 lat w naszym regionie na odrę zachorowało ponad 200 000 osób. Jeśli każda społeczność nie osiągnie 95% wyszczepialności, nie zlikwiduje luk odpornościowych we wszystkich grupach wiekowych, nie wzmocni nadzoru nad chorobami i nie zapewni szybkiej reakcji na epidemie, ten wysoce zaraźliwy wirus będzie się nadal rozprzestrzeniał. W dzisiejszym świecie szerzących się fake newsów kluczowe jest również, aby ludzie polegali na zweryfikowanych informacjach zdrowotnych pochodzących z wiarygodnych źródeł, takich jak WHO, UNICEF i krajowe agencje zdrowia. Wyeliminowanie odry jest niezbędne dla krajowego i regionalnego bezpieczeństwa zdrowotnego.
Odra – jeden z najbardziej zakaźnych wirusów
Odra należy do najbardziej zaraźliwych chorób wirusowych. Na jedną osobę zakażoną przypada nawet 18 niezaszczepionych osób, co czyni ją około 12 razy bardziej zakaźną niż grypa.
Powikłania obejmują hospitalizację, zapalenie płuc, zapalenie mózgu, a w ciężkich przypadkach zgon. Co więcej, wirus może uszkadzać układ odpornościowy, „wymazując” jego pamięć immunologiczną na miesiące lub lata, zwiększając podatność na inne infekcje. Dwie dawki szczepionki przeciw odrze zapewniają do 97% ochrony przez całe życie.
Działania naprawcze i wsparcie międzynarodowe
UNICEF i WHO współpracują z rządami oraz partnerami, w tym Gavi – Sojuszem na rzecz Szczepień – i Unią Europejską, aby:
- wzmacniać programy szczepień rutynowych,
- prowadzić kampanie uzupełniające,
- szkolić pracowników ochrony zdrowia,
- poprawiać systemy nadzoru epidemiologicznego,
- przeciwdziałać dezinformacji.
Gotowość na epidemie oraz ich szybkie wykrywanie i reagowanie pozostają kluczowymi elementami strategii regionalnej.
Główne wnioski
- W 2025 r. zgłoszono 33 998 przypadków odry w 53 krajach regionu WHO, co oznacza spadek o niemal 75% w porównaniu z 127 412 przypadkami w 2024 r.
- W ciągu ostatnich trzech lat ponad 200 000 osób w regionie zachorowało na odrę, a liczba krajów z endemiczną transmisją wzrosła z 12 do 19.
- Odporność zbiorowiskowa wymaga 95% wyszczepialności dwiema dawkami szczepionki, która zapewnia do 97% ochrony przez całe życie.
- Odra pozostaje jednym z najbardziej zaraźliwych wirusów – jedna osoba może zakazić nawet 18 niezaszczepionych osób, co czyni ją ok. 12 razy bardziej zakaźną niż grypa.
Źródło:
- https://www.who.int/europe/news/item/11-02-2026-measles-cases-dropped-in-europe-and-central-asia-in-2025-compared-to-the-previous-year–but-the-risk-of-outbreaks-remains—unicef-and-who
