Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej (NRL) opublikowało stanowisko w sprawie projektu dotyczącego kompetencji pielęgniarki zaawansowanej praktyki w podstawowej opiece zdrowotnej (POZ). Choć lekarze popierają kierunek zmian, to wyraźnie wskazują na potrzebę uregulowania podstaw prawnych i wyznaczenia granic kompetencyjnych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie stanowisko zajęła Naczelna Rada Lekarska wobec projektu MZ.
- Dlaczego niektóre propozycje rozszerzenia kompetencji pielęgniarek budzą sprzeciw środowiska lekarskiego.
- Które elementy projektu zyskały poparcie NRL, a które oceniono jako wymagające zmian legislacyjnych.
- Jakie warunki muszą zostać spełnione, by pielęgniarki mogły realnie pełnić nowe role w POZ.
Poparcie dla idei, ale brak podstaw prawnych
NRL nie zgłasza zastrzeżeń wobec samego pomysłu rozszerzenia uprawnień dla doświadczonych pielęgniarek w POZ. Poparcie uzyskały m.in. założenia dotyczące poprawy dostępności, jakości i efektywności świadczeń oraz zapewnienia ciągłości leczenia pacjentów z chorobami przewlekłymi czy opieki geriatrycznej.
Zastrzeżenia pojawiły się jednak na poziomie formalnym. W obowiązujących przepisach – zarówno w ustawie o działalności leczniczej, jak i o POZ – nie istnieje pojęcie „zaawansowana praktyka w podstawowej opiece zdrowotnej”. Zdaniem Prezydium, zanim dojdzie do wdrożenia nowych uprawnień, konieczne jest ustalenie, w jakim akcie prawnym i na jakich zasadach zostaną one osadzone. Brakuje też wskazania, kto będzie nadawał uprawnienia do używania nowego tytułu.
Zbyt szerokie uprawnienia? Ordynacja leków, L4, karta zgonu
Najwięcej wątpliwości wzbudziły konkretne propozycje rozszerzenia kompetencji pielęgniarek zawarte w projekcie. NRL sprzeciwiła się m.in. punktowi zakładającemu możliwość ordynowania przez pielęgniarki leków zawierających substancje odurzające (grupa III-N) i psychotropowe (grupa IV-P). Jak zaznaczono w stanowisku, tego typu środki powinny być przepisywane wyłącznie przez lekarzy.
Kolejny krytykowany zapis dotyczy uprawnienia do stwierdzania zgonu i wystawiania karty zgonu. NRL przypomina, że zarówno obecne przepisy, jak i projekt nowelizacji ustawy o działalności leczniczej (UD234 z 9 października 2025 r.) przewidują wykonywanie tych czynności wyłącznie przez lekarzy.
Zastrzeżenia wzbudziła także propozycja nadania pielęgniarkom prawa do wystawiania orzeczeń o czasowej niezdolności do pracy do 5 dni (z limitem 10 dni). Obecnie takie kompetencje ustawowo przysługują wyłącznie lekarzom, lekarzom dentystom, felczerom i starszym felczerom.
Diagnostyka i kierowanie leczeniem – tylko we współpracy z lekarzem
Część zapisów projektu uzyskała aprobatę NRL pod warunkiem, że będą one realizowane pod nadzorem lub przy współpracy z lekarzem. Dotyczy to m.in. diagnostyki wybranych schorzeń, prowadzenia terapii i kierowania pacjentów do leczenia specjalistycznego czy rehabilitacji.
NRL zauważyła, że takie rozwiązania mogą poprawić efektywność organizacyjną pracy zespołów POZ, szczególnie w opiece nad pacjentami starszymi i przewlekle chorymi. Podkreślono jednak konieczność zachowania ścisłej współpracy z lekarzem, jako warunku bezpieczeństwa i jakości leczenia.
Zlecenia na badania? Nie dla pacjentów pierwszorazowych
W stanowisku wskazano także potrzebę doprecyzowania załącznika do dokumentu, który określa zakres uprawnień diagnostycznych. NRL stoi na stanowisku, że pielęgniarki zaawansowanej praktyki powinny zlecać badania wyłącznie pacjentom z rozpoznanymi chorobami przewlekłymi. Krytycznie oceniono też pomysł, by mogły one wystawiać skierowania na badania obrazowe (w tym tomografię komputerową) oraz endoskopowe.
Główne wnioski
- NRL popiera ideę zaawansowanej praktyki pielęgniarki w POZ, ale wskazuje na brak podstaw prawnych i konieczność uregulowania tytułu ustawowo.
- Sprzeciw NRL budzą zapisy dotyczące ordynowania psychotropów, wystawiania L4 i stwierdzania zgonu, jako przekraczające granice kompetencji pielęgniarskich.
- Diagnozowanie, kierowanie leczeniem i zlecanie badań powinno odbywać się wyłącznie we współpracy z lekarzem, szczególnie w przypadku pacjentów pierwszorazowych.
- Projekt MZ może poprawić dostępność i organizację świadczeń POZ, jeśli zostanie osadzony w jasnych i bezpiecznych ramach prawnych.
Źródło:
- NIL
