Nadciśnienie tętnicze dotyka obecnie ponad 1,28 miliarda dorosłych na całym świecie i pozostaje jednym z najważniejszych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, w tym zawału serca, udaru mózgu oraz niewydolności serca. Od wielu lat zalecenia ekspertów koncentrują się przede wszystkim na ograniczeniu spożycia sodu, czyli soli kuchennej, jako podstawowym elemencie profilaktyki i leczenia nadciśnienia.
Nowy raport opublikowany na łamach American Journal of Clinical Nutrition sugeruje jednak, że takie podejście może być niewystarczające. Zdaniem autorów równie ważnym elementem strategii powinno stać się zwiększenie spożycia potasu, ponieważ oba składniki mineralne działają wspólnie i wzajemnie wpływają na regulację ciśnienia tętniczego.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego samo ograniczenie spożycia sodu może nie wystarczyć do skutecznej kontroli nadciśnienia tętniczego.
- W jaki sposób zwiększenie spożycia potasu wspomaga obniżanie ciśnienia krwi i dlaczego eksperci zalecają uwzględnianie obu składników jednocześnie.
- Jakie wnioski płyną z nowego raportu opublikowanego w „American Journal of Clinical Nutrition” oraz dlaczego autorzy postulują zmianę obowiązujących zaleceń żywieniowych.
- Które produkty są naturalnym źródłem potasu i jakie znaczenie mogą mieć dla profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych.
Dlaczego naukowcy chcą zmienić dotychczasowe podejście?
Autorzy raportu podkreślają, że przez lata działania zdrowia publicznego skupiały się niemal wyłącznie na redukcji sodu w diecie. Tymczasem coraz więcej badań pokazuje, że korzyści zdrowotne są znacznie większe, gdy jednocześnie zwiększa się ilość potasu spożywanego wraz z pożywieniem.
Według ekspertów oznacza to konieczność zmiany dotychczasowego sposobu myślenia o profilaktyce nadciśnienia. Zamiast analizować wyłącznie spożycie soli, należy uwzględniać równowagę między sodem a potasem, ponieważ oba pierwiastki pełnią kluczową rolę w regulacji ciśnienia krwi. Autorzy raportu wskazują, że nowe dowody naukowe uzasadniają aktualizację zaleceń dotyczących zdrowia publicznego oraz edukacji żywieniowej.
Ekspertka: dieta powinna być oceniana całościowo
Pierwsza autorka raportu, dr n. med. Naomi Fukagawa z Robert Larner, MD College of Medicine na Uniwersytecie Vermont, zwraca uwagę, że organizm nie reaguje na pojedyncze składniki odżywcze w oderwaniu od siebie.
Czas spojrzeć na interwencje dietetyczne holistycznie, ponieważ składniki żywności oddziałują na siebie, a fizjologia jest integralną częścią różnych układów. Ekspertka dodaje: coraz więcej dowodów wskazuje na to, że zwiększenie spożycia potasu oraz ograniczenie spożycia sodu współdziałają, aby lepiej kontrolować nadciśnienie.
Zdaniem autorów raportu właśnie takie podejście może przynieść większe korzyści zdrowotne niż koncentrowanie się wyłącznie na ograniczaniu soli.
Sód i potas – dlaczego ich równowaga ma znaczenie?
Sód i potas należą do najważniejszych elektrolitów regulujących gospodarkę wodno-elektrolitową organizmu, pracę mięśni oraz funkcjonowanie układu nerwowego i sercowo-naczyniowego. Nadmierne spożycie sodu sprzyja zatrzymywaniu wody w organizmie, zwiększa objętość krwi krążącej i prowadzi do wzrostu ciśnienia tętniczego. Z kolei potas działa przeciwnie – wspomaga wydalanie sodu przez nerki, wpływa na rozluźnienie naczyń krwionośnych oraz pomaga utrzymać prawidłowe wartości ciśnienia. Autorzy raportu podkreślają, że:
- nadmierne spożycie sodu pozostaje powszechnym problemem,
- spożycie potasu jest w wielu krajach znacznie niższe od wartości uznawanych za optymalne,
- oba czynniki należą do najważniejszych modyfikowalnych elementów wpływających na rozwój nadciśnienia.
Większość ludzi spożywa zbyt mało potasu
Jak wynika z raportu, niedobór potasu występuje zarówno w krajach rozwiniętych, jak i rozwijających się. Zdaniem autorów jest to problem niedoceniany w polityce zdrowotnej. Najlepszym źródłem potasu są przede wszystkim:
- warzywa,
- owoce,
- rośliny strączkowe,
- produkty mleczne.
Eksperci podkreślają, że zwiększenie spożycia tych produktów może stanowić jeden z najprostszych sposobów wspierania prawidłowej kontroli ciśnienia tętniczego.
Czy przemysł spożywczy może ograniczyć ilość sodu?
Jednym z elementów omawianych w raporcie jest również możliwość zastępowania części soli kuchennej solami potasu podczas produkcji żywności. Takie rozwiązanie może pomóc ograniczyć spożycie sodu przez populację, jednak – jak zaznaczają autorzy – istnieją ograniczenia technologiczne. Zbyt duża ilość soli potasu może powodować charakterystyczny metaliczny posmak produktów, dlatego producenci muszą odpowiednio dobierać proporcje obu składników.
Oznacza to, że skuteczne działania wymagają współpracy naukowców, producentów żywności oraz instytucji odpowiedzialnych za zdrowie publiczne.
Raport analizuje także wyzwania wdrożeniowe
Publikacja nie ogranicza się jedynie do omówienia wpływu sodu i potasu na ciśnienie tętnicze. Eksperci przeanalizowali również:
- podstawy obecnych zaleceń dotyczących spożycia sodu i potasu,
- strategie ograniczania sodu i zwiększania spożycia potasu,
- bariery utrudniające wdrażanie nowych zaleceń,
- kierunki przyszłych badań,
- działania z zakresu polityki zdrowotnej, które mogłyby przyspieszyć poprawę zdrowia populacji.
Raport został opublikowany w recenzowanym czasopiśmie American Journal of Clinical Nutrition i był wspierany przez Komitet ds. Sodu w Żywności i Wpływu na Zdrowie działający przy Institute for the Advancement of Food and Nutrition Sciences (IAFNS).
Autorzy apelują o zmianę zaleceń żywieniowych
W podsumowaniu raportu naukowcy wskazują, że obecne strategie profilaktyki nadciśnienia wymagają rozszerzenia. Jak podkreślają autorzy:
Ograniczenie spożycia sodu w diecie jest podstawową strategią w profilaktyce i leczeniu nadciśnienia tętniczego. Jednak nowe dowody wskazują na konieczność rozszerzenia obecnego podejścia, które koncentruje się wyłącznie na redukcji sodu, a jednocześnie kładzie równy nacisk na zwiększenie spożycia potasu.
Zdaniem ekspertów przyszłe zalecenia zdrowia publicznego powinny uwzględniać oba składniki jednocześnie, ponieważ dopiero ich odpowiednia równowaga pozwala w pełni wykorzystać potencjał diety w kontroli ciśnienia tętniczego.
Główne wnioski
- Nadciśnienie tętnicze dotyczy ponad 1,28 miliarda dorosłych na świecie i pozostaje jednym z głównych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
- Nowy raport opublikowany w „American Journal of Clinical Nutrition” wskazuje, że najlepsze efekty w kontroli ciśnienia krwi daje połączenie ograniczenia spożycia sodu ze zwiększeniem spożycia potasu.
- Owoce, warzywa, rośliny strączkowe i nabiał należą do najważniejszych naturalnych źródeł potasu, którego spożycie w wielu krajach pozostaje poniżej zalecanych wartości.
- Autorzy raportu apelują o zmianę podejścia do zaleceń żywieniowych, podkreślając, że profilaktyka i leczenie nadciśnienia powinny uwzględniać równowagę między sodem a potasem.
Źródło:
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0002916526002054
- Robert Larner, MD College of Medicine, University of Vermont
- Institute for the Advancement of Food and Nutrition Sciences (IAFNS)
