Biotechnologia i sztuczna inteligencja coraz częściej łączą siły w celu przyspieszenia odkrywania leków. Dowodem na ten trend jest rozszerzenie współpracy pomiędzy amerykańską firmą Nabla Bio a japońskim koncernem Takeda Pharmaceutical, ogłoszone w październiku 2025 roku. Nowa, wieloletnia umowa zakłada wykorzystanie autorskiej platformy AI Nabla Bio – Joint Atomic Model (JAM) – do projektowania de novo terapii białkowych, w tym leków wielospecyficznych i ukierunkowanych na cele trudne terapeutycznie.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Na czym polega nowa współpraca między Nabla Bio a Takeda i jakie są jej cele strategiczne.
- Jak działa platforma sztucznej inteligencji Joint Atomic Model (JAM) i co ją wyróżnia na tle innych narzędzi AI.
- Dlaczego Takeda rezygnuje z terapii komórkowych i inwestuje w AI do projektowania terapii białkowych.
- Jakie potencjalne korzyści przyniesie to partnerstwo dla rozwoju leków biologicznych nowej generacji.
Nowa umowa, nowe możliwości
Nowe porozumienie to kontynuacja pierwszej współpracy zainicjowanej w 2022 roku. W ramach obecnej umowy Nabla Bio otrzyma płatności z góry oraz zwrot kosztów badań w wysokości kilkudziesięciu milionów dolarów, a także będzie uprawniona do wynikających z realizacji kamieni milowych płatności przekraczających 1 miliard dolarów.
Jak podkreśla dr Surge Biswas, współzałożyciel i dyrektor generalny Nabla Bio:
Ta druga współpraca bazuje na sukcesie naszego pierwszego programu i odzwierciedla nasze wspólne przekonanie, że projektowanie de novo i optymalizacja oparta na sztucznej inteligencji, wspierane przez modele bazowe, takie jak JAM, mogą otworzyć zupełnie nowe przestrzenie terapeutyczne i przyspieszyć rozwój nowych leków na niespotykaną dotąd skalę i w niespotykanym dotąd tempie.
Joint Atomic Model – AI nowej generacji
Joint Atomic Model (JAM) to platforma łącząca generatywną sztuczną inteligencję z zaawansowanymi testami laboratoryjnymi in vitro i in vivo. W porównaniu do innych narzędzi AI, JAM umożliwia projektowanie przeciwciał od podstaw („zero-shot”), odpowiadając na zapytania molekularne podobnie jak ChatGPT na zapytania tekstowe.
Zasadniczo pracujemy nad najpilniejszymi problemami w portfolio rozwiązań odkrywczych Takeda w danym momencie i wykorzystujemy JAM, aby pomóc je rozwiązać – mówi Biswas.
Nabla deklaruje, że dzięki szybkiej pętli informacji zwrotnej – projekt, test, optymalizacja – możliwe jest wygenerowanie i przetestowanie funkcjonalnych cząsteczek w czasie 3-4 tygodni. JAM wykazuje już wysoki wskaźnik sukcesu w tworzeniu aktywnych cząsteczek o wysokim powinowactwie, w tym wobec trudnych celów, takich jak receptory GPCR.
Takeda – strategiczne odejście od terapii komórkowych
Współpraca z Nabla Bio wpisuje się w szerszą strategię Takedy, która – jak ogłoszono niedawno – wycofuje się z kosztownych i czasochłonnych badań nad terapią komórkową. Firma koncentruje się obecnie na szybszych, bardziej skalowalnych podejściach opartych na biologii molekularnej i AI.
W Takeda przyspieszamy rozwój leków, wykorzystując najnowsze osiągnięcia w dziedzinie sztucznej inteligencji – podkreśla dr Chris Arendt, dyrektor naukowy i kierownik ds. badań w Takeda. – Ta współpraca wykorzystuje najnowocześniejszą technologię Nabla Bio, aby pomóc nam w projektowaniu i optymalizacji terapii białkowych do zastosowań w naszych obszarach terapeutycznych.
Przyszłość terapii projektowanych przez AI
Firma Nabla Bio deklaruje, że pierwsze dane kliniczne dotyczące cząsteczek zaprojektowanych przez JAM mogą być dostępne dla ludzi już w ciągu 12–24 miesięcy. Dzięki wcześniejszym sukcesom – takim jak zaprojektowanie agonistów GPCR i leków wielospecyficznych – technologia AI nowej generacji ma potencjał zrewolucjonizować wczesne etapy rozwoju leków.
Ponadto, platforma Nabla łączy AI z testami ukierunkowanymi na funkcję, immunogenność, farmakokinetykę i farmakodynamikę, co pozwala już na etapie badań przedklinicznych przewidywać skuteczność i bezpieczeństwo terapeutyczne przyszłych leków.
O firmie Nabla Bio
Nabla Bio to amerykańska firma biotechnologiczna z siedzibą w Cambridge (Massachusetts), specjalizująca się w wykorzystaniu generatywnej sztucznej inteligencji do projektowania terapii białkowych. Spółka opracowała autorską platformę Joint Atomic Model (JAM), która umożliwia projektowanie de novo przeciwciał i innych leków biologicznych z niespotykaną dotąd precyzją i szybkością.
Nabla integruje AI z testami in vitro i in vivo, tworząc tzw. „mokre laboratorium zasilane sztuczną inteligencją”. Technologia ta pozwala nie tylko skrócić czas od projektu do walidacji funkcjonalnej, ale również projektować cząsteczki o wysokim stopniu złożoności – np. agoniści GPCR, przeciwciała wielospecyficzne czy wabiki receptorowe. Firma współpracuje z wieloma globalnymi partnerami w branży farmaceutycznej.
Takeda – globalny lider w innowacyjnej farmacji
Takeda Pharmaceutical Company Limited to największy japoński producent leków i jedna z najbardziej innowacyjnych firm farmaceutycznych na świecie, działająca w ponad 80 krajach. W centrum działalności Takedy znajduje się rozwój leków w obszarach takich jak onkologia, neurologia, gastroenterologia, choroby rzadkie i immunologia.
W ostatnich latach Takeda intensywnie inwestuje w rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji oraz biologii molekularnej, koncentrując się na szybszym i bardziej efektywnym opracowywaniu nowych leków. Wycofanie się z rozwoju terapii komórkowej i dołączenie do konsorcjów AI (w tym z Bristol Myers Squibb) są wyrazem nowej strategii, stawiającej na skalowalność, dostępność i głębszą integrację z technologiami przyszłości.
Główne wnioski
- Nabla Bio i Takeda ogłosiły nową, wieloletnią umowę o współpracy badawczej, której wartość może przekroczyć 1 miliard dolarów.
- Platforma JAM, oparta na sztucznej inteligencji, umożliwia projektowanie leków białkowych de novo i testowanie ich w zaledwie 3–4 tygodnie.
- Takeda zmienia strategię, rezygnując z terapii komórkowej na rzecz szybszych i bardziej skalowalnych rozwiązań opartych na AI.
- Partnerstwo ma na celu opracowanie leków wielospecyficznych i terapii skierowanych na cele trudne terapeutycznie, z wykorzystaniem generatywnej AI i biologii molekularnej.
Źródło:
- Nabla Bio
