Po pięciu latach obowiązywania opłaty cukrowej rząd planuje jej znaczącą podwyżkę. Ministerstwo Finansów opublikowało projekt ustawy zmieniającej przepisy o zdrowiu publicznym. Dokument trafił do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem UD318. Celem nowelizacji jest zwiększenie skuteczności mechanizmu fiskalnego mającego ograniczać konsumpcję napojów słodzonych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie nowe stawki opłaty cukrowej planuje wprowadzić Ministerstwo Finansów.
- Dlaczego obecna wysokość opłaty przestała spełniać swoją funkcję prozdrowotną.
- Jak wzrost opłaty może wpłynąć na ceny napojów słodzonych i energetycznych.
- Kiedy rząd planuje przyjąć projekt nowelizacji ustawy.
Dotychczasowe stawki już nie działają
Jak uzasadnia resort finansów, obecna wysokość opłat wprowadzonych w 2020 roku nie odzwierciedla aktualnych cen napojów i jest zbyt niska, by wpływać na zachowania konsumenckie. Po początkowym spadku sprzedaży napojów gazowanych o 19% w pierwszym roku obowiązywania przepisów, rynek powrócił do poziomu sprzed wprowadzenia opłaty.
Z analiz MF wynika, że opłata stanowi zbyt mały udział w końcowej cenie produktu. Dla przykładu: w przypadku napoju typu cola o pojemności 330 ml i cenie 4,20 zł, opłata wynosi zaledwie 0,30 zł. Jeszcze niższy udział w cenie ma opłata od napojów energetycznych – jedynie 0,23 zł przy cenie 4,99 zł za 250 ml.
Projekt zakłada znaczące podwyżki
W odpowiedzi na te dane, Ministerstwo Finansów proponuje podniesienie stawek opłaty „cukrowej” w czterech kluczowych obszarach. W przeliczeniu na 1 litr napoju stawki mają wzrosnąć:
- Opłata stała za zawartość cukrów ≤5 g/100 ml lub lub za zawartość w jakiejkolwiek ilości co najmniej jednej substancji słodzącej: z 0,50 zł do 0,70 zł
- Opłata zmienna za każdy gram cukru powyżej 5 g/100 ml: z 0,05 zł do 0,10 zł
- Opłata za kofeinę lub taurynę: z 0,10 zł do 1,00 zł
- Opłata maksymalna: z 1,20 zł do 1,80 zł
Zmiany mają zwiększyć cenową „barierę wejścia” dla produktów słodzonych, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży, których spożycie napojów słodzonych utrzymuje się na wysokim poziomie. Projektodawcy powołują się przy tym na zalecenia dotyczące tzw. podatków behawioralnych – ich skuteczność zależy przede wszystkim od wysokości stawki.
Podkreślono także, że przy zbyt niskich poziomach opodatkowania – takich, które nie zmieniają realnych zachowań konsumentów – trudno uzasadnić ponoszenie kosztów przestrzegania przepisów zarówno przez firmy, jak i administrację skarbową.
Projekt do przyjęcia jeszcze w 2025 roku
Projekt nowelizacji ustawy o zdrowiu publicznym przygotowany został przez Ministerstwo Finansów i Gospodarki. Osobą odpowiedzialną za jego opracowanie jest Jarosław Neneman, Podsekretarz Stanu w MF. Zgodnie z wpisem do wykazu RM, rząd planuje przyjęcie projektu jeszcze w IV kwartale 2025 roku.
Główne wnioski
- Opłata cukrowa wzrośnie z 1,20 zł do 1,80 zł za litr napoju, zgodnie z projektem ustawy wpisanym do wykazu prac RM.
- Nowe stawki obejmą m.in. cukier, słodziki, kofeinę i taurynę.
- Ministerstwo Finansów uzasadnia zmiany nieskutecznością obecnych przepisów, które po początkowym efekcie nie ograniczają już konsumpcji napojów słodzonych.
- Przyjęcie projektu ustawy planowane jest na IV kwartał 2025 roku, a odpowiedzialnym resortem jest Ministerstwo Finansów i Gospodarki.
Źródło:
- Wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów
