Czy status cywilny wpływa na ryzyko rozwoju demencji? Najnowsze badanie, opublikowane w czasopiśmie „Alzheimer’s & Dementia”, sugeruje, że tak – choć w sposób zaskakujący. Wbrew wcześniejszym założeniom, to osoby będące w związku małżeńskim mogą być bardziej narażone na rozwój demencji niż ich samotni rówieśnicy. Badania prowadzone przez naukowców z Florida State University College of Medicine oraz Uniwersytetu w Montpellier obejmowały analizę zdrowia poznawczego ponad 24 tys. seniorów przez blisko dwie dekady.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak przebiegało jedno z największych badań nad związkiem małżeństwa i demencji.
- Jakie grupy seniorów były najbardziej narażone na rozwój demencji.
- Jakie mogą być potencjalne przyczyny niższego ryzyka demencji wśród singli.
- Dlaczego wcześniejsze przekonania na temat ochronnej roli małżeństwa mogą być błędne.
Zakres i metodologia badania
W badaniu udział wzięło 24 107 osób w wieku średnio 71,8 lat, rekrutowanych z 42 ośrodków badawczych w USA w ramach National Alzheimer’s Coordinating Center. Uczestników podzielono według statusu cywilnego: osoby żonate/zamężne, rozwiedzione, owdowiałe i nigdy niebędące w związku małżeńskim.
Badanie trwało do 18,44 lat i obejmowało coroczne oceny funkcji poznawczych, testy neuropsychologiczne i analizę ryzyka wystąpienia demencji lub łagodnych zaburzeń poznawczych.
Wyniki, które zaskoczyły naukowców
Spośród wszystkich uczestników demencja została zdiagnozowana u 20,1%. Wśród osób w związkach małżeńskich wskaźnik ten wynosił 21,9%, identycznie jak u wdowców i wdów. Natomiast u rozwiedzionych wynosił 12,8%, a u osób nigdy niebędących w związku małżeńskim – 12,4%.
W modelu uwzględniającym tylko wiek i płeć:
- rozwiedzeni mieli o 34% niższe ryzyko demencji (HR = 0,66),
- osoby nigdy niezamężne o 40% niższe ryzyko (HR = 0,60),
- owdowiali – o 27% niższe ryzyko (HR = 0,73).
Po rozszerzeniu analizy o czynniki zdrowotne, genetyczne i społeczne różnice dla grupy owdowiałych zanikły, ale dla rozwiedzionych i singli pozostały istotne statystycznie.
Jakie typy demencji były analizowane?
Zarówno rozwiedzeni, jak i osoby nigdy niebędące w związku małżeńskim mieli niższe ryzyko rozwoju choroby Alzheimera i otępienia z ciałami Lewy’ego. Nie znaleziono istotnych różnic dla demencji naczyniowej ani zwyrodnienia czołowo-skroniowego.
Rzadziej również dochodziło u nich do progresji z łagodnych zaburzeń poznawczych do pełnoobjawowej demencji.
Możliwe wyjaśnienia niższego ryzyka
Naukowcy podkreślają, że związki przyczynowo-skutkowe są trudne do ustalenia. W grę mogą wchodzić liczne czynniki środowiskowe i psychologiczne.
Osoby, które nigdy nie były w związku małżeńskim, częściej spotykają się z przyjaciółmi i sąsiadami oraz częściej podejmują zdrowsze zachowania niż osoby po ślubie – wyjaśnia Selin Karakose, współautorka badania.
Zwrócono również uwagę, że osoby samotne mogą być bardziej samodzielne, co może sprzyjać zachowaniu sprawności poznawczej.
Wnioski badaczy i znaczenie kliniczne
Zespół badawczy podkreśla, że ich odkrycia mogą skłonić do ponownej oceny założeń w zakresie zdrowia publicznego i geriatrii. Dotychczas uważano, że małżeństwo chroni przed demencją dzięki wsparciu emocjonalnemu i społecznemu. Tymczasem nowe dane wskazują, że samotność – w rozumieniu statusu cywilnego – może w niektórych przypadkach działać ochronnie.
Wyniki mogą wskazywać na opóźnione diagnozy u singli i singielek lub podważać założenie, że małżeństwo chroni przed demencją – napisali autorzy publikacji.
Główne wnioski
- Przez 18 lat śledzono ponad 24 tys. seniorów w USA; u 20,1% osób zdiagnozowano demencję.
- Najwyższe ryzyko dotyczyło osób w związkach małżeńskich (21,9%); najniższe – osób nigdy nieżonatych/zamężnych (12,4%).
- Po uwzględnieniu czynników zdrowotnych i genetycznych ryzyko demencji było nadal niższe u rozwiedzionych (−17%) i singli (−24%).
- Badanie obala przekonanie, że małżeństwo zawsze chroni przed demencją – potrzebne są dalsze analizy i nowe modele opieki.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Źródła:
- Alzheimer’s & Dementia
- Psychology Today
- Money Talks News.
- Science Alert
