22 kwietnia 2025 r. połączone komisje senackie budżetu i zdrowia zarekomendowały Senatowi przyjęcie bez poprawek nowelizacji ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. To kolejny krok w kierunku jednej z najbardziej kontrowersyjnych reform ostatnich miesięcy. Nowe zasady wyliczania składki zdrowotnej mają objąć aż 2,5 mln przedsiębiorców i wejść w życie od 1 stycznia 2026 r.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie konkretne zmiany w sposobie naliczania składki zdrowotnej dla przedsiębiorców przewiduje nowelizacja ustawy.
- Kto zyska, a kto może stracić na reformie składkowej planowanej na 2026 rok.
- Jakie zastrzeżenia do trybu procedowania ustawy zgłasza Biuro Legislacyjne Senatu.
- Jakie konsekwencje dla systemu ochrony zdrowia mogą wynikać z ubytku 4,6 mld zł w budżecie NFZ.
Czego dotyczy nowelizacja?
Przygotowana przez Ministerstwo Finansów ustawa zakłada wprowadzenie dwuelementowej podstawy wymiaru składki zdrowotnej. Składka będzie składać się z części zryczałtowanej – 9% od 75% minimalnego wynagrodzenia – oraz z części naliczanej od nadwyżki dochodów. Dla przedsiębiorców rozliczających się podatkiem liniowym lub według skali, nadwyżka powyżej 1,5-krotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia będzie objęta stawką 4,9%. W przypadku ryczałtowców – powyżej 3-krotności, ze stawką 3,5%.
Zmiany obejmą również przedsiębiorców na karcie podatkowej – dla nich składka zostanie obniżona z 9% minimalnego wynagrodzenia do 9% z 75% jego wysokości. Zlikwidowana zostanie możliwość odliczania składki zdrowotnej od podatku dochodowego.
Kto zyska, kto straci?
Według wyliczeń resortu finansów, z nowelizacji skorzysta aż 93% przedsiębiorców. Mniejsze składki zapłacą szczególnie osoby rozliczające się podatkiem liniowym oraz ryczałtowcy o niskich i średnich przychodach. Stracą natomiast ci, których przychody przekraczają 3-krotność średniego wynagrodzenia – czyli osoby prowadzące działalność o wysokich obrotach. Dotychczas płacili oni jednolitą składkę – teraz zapłacą więcej.
Obawy strony pacjentów i związków
Zmniejszenie wpływów do NFZ o 4,6 mld zł rocznie budzi niepokój. Dorota Korycińska z Ogólnopolskiej Federacji Onkologicznej ostrzegała, że podobna zmiana w 2024 r. pogorszyła dostęp do świadczeń. Joanna Frątczak-Kazana z Fundacji Alivia przypomniała, że ponad 30 organizacji pacjenckich podpisało apel o odrzucenie ustawy. Główne zarzuty? Chroniczne niedofinansowanie NFZ i brak gwarancji wyrównania strat w kolejnych latach.
Renata Górna z OPZZ dodała, że reforma może prowadzić do pogłębiania nierówności społecznych i podważać stabilność finansową systemu ochrony zdrowia.
Kwestie proceduralne i brak konsultacji
Biuro Legislacyjne Kancelarii Senatu zwróciło uwagę na istotny mankament formalny – brak konsultacji publicznych na etapie prac rządowych. Projekt nie został przekazany do opiniowania Radzie Dialogu Społecznego, związkom zawodowym, pracodawcom ani Naczelnej Radzie Lekarskiej. To – zdaniem prawników – może naruszać konstytucję.
Choć w Sejmie odbyły się wysłuchania i spotkania z zainteresowanymi stronami, eksperci zaznaczają, że brak formalnych konsultacji na wcześniejszym etapie pozostaje problematyczny.
Głos środowisk przedsiębiorców
Z drugiej strony, propozycje zyskały poparcie środowisk reprezentujących mikroprzedsiębiorców. Tomasz Olszówka z Biura Rzecznika MŚP oraz Adam Abramowicz z Rady Przedsiębiorców podkreślają, że reforma upraszcza system i odpowiada na długo wyrażane postulaty. Zwłaszcza najmniejsze firmy, często jednoosobowe działalności, mają wreszcie zyskać większą przewidywalność i niższe obciążenia.
Co dalej z nowelizacją ustawy?
Rekomendacja połączonych komisji to sygnał, że Senat może przyjąć ustawę bez poprawek już podczas najbliższego 33. posiedzenia. Ostateczna decyzja będzie miała nie tylko wpływ na finanse przedsiębiorców, ale i na stabilność systemu opieki zdrowotnej w Polsce.
Główne wnioski
- Komisje senackie rekomendują przyjęcie ustawy bez poprawek – zmiany mają wejść w życie 1 stycznia 2026 r.
- 93% przedsiębiorców zyska dzięki uproszczeniu i obniżeniu składki zdrowotnej – szczególnie najmniejsi podatnicy.
- Budżet NFZ może stracić 4,6 mld zł rocznie, co budzi obawy organizacji pacjenckich i związków zawodowych.
- Projekt nie przeszedł pełnych konsultacji publicznych na etapie rządowym – Biuro Legislacyjne Senatu wskazuje na możliwe naruszenie procedury.
Źródło:
- Senat
