Rak jelita grubego jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów w Polsce. Każdego roku rozpoznanie słyszy około 20 tys. osób. Choroba przez długi czas może rozwijać się bez wyraźnych objawów, dlatego kluczową rolę odgrywa profilaktyka i wczesne wykrywanie zmian przednowotworowych. Lekarze podkreślają, że kolonoskopię warto traktować jako jedno z podstawowych badań profilaktycznych po 50. roku życia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jaką rolę w profilaktyce raka jelita grubego odgrywa kolonoskopia wykonywana po 50. roku życia.
- Dlaczego mimo dostępnych programów przesiewowych zgłaszalność pacjentów w Polsce pozostaje zbyt niska.
- Jak obecnie wygląda kolonoskopia wykonywana w analgosedacji i w warunkach zapewniających komfort pacjenta.
- Jakie znaczenie ma wczesne wykrycie zmian przednowotworowych dla ograniczenia liczby zaawansowanych przypadków raka jelita grubego.
Rak jelita grubego – choroba często rozwijająca się bez objawów
Nowotwory jelita grubego przez wiele lat mogą nie dawać charakterystycznych symptomów. Właśnie dlatego diagnostyka przesiewowa ma tak duże znaczenie dla zdrowia publicznego. Dr Jerzy Eszyk, kierujący Pracownią Endoskopii Przewodu Pokarmowego w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. św. Barbary w Sosnowcu, zwraca uwagę, że kluczowym narzędziem profilaktyki pozostaje kolonoskopia.
– Nigdy nie jest za dużo zachęcania pacjentów do profilaktycznego badania jelita grubego, czyli kolonoskopii – podkreśla dr Eszyk.
Lekarz przypomina, że w Polsce funkcjonuje program badań przesiewowych, który umożliwia wykrywanie wczesnych zmian w jelicie grubym, zanim rozwinie się pełnoobjawowy nowotwór.
– Mamy bardzo dobre programy w Polsce diagnostyki profilaktycznej. Program badań kolonoskopowych w programie poszukiwania przesiłowego raka jelita grubego – tłumaczy doktor.
Program badań przesiewowych działa, ale zgłaszalność wciąż jest zbyt niska
Kolonoskopia w ramach programów profilaktycznych wykonywana jest przede wszystkim u osób po 50. roku życia, które nie mają rodzinnego obciążenia rakiem jelita grubego. Celem badania jest identyfikacja niewielkich zmian w błonie śluzowej jelita, które można usunąć już podczas procedury.
– Celem tych badań kolonoskopowych, które wykonujemy od 50. roku życia u każdego pacjenta, który nie ma żadnego rodzinnego obciążenia rakiem, jest taki, żeby odnajdywać małe zmiany usuwalne absolutnie w czasie badania kolonoskopowego – wskazuje specjalista.
Dr Eszyk podkreśla, że dzięki temu możliwe jest znaczące ograniczenie liczby przypadków zaawansowanego raka jelita grubego wymagającego leczenia chirurgicznego czy chemioterapii.
– W bardzo prosty sposób możemy zadbać o zdrową przyszłość i spokojne starsze lata – bez ryzyka, że nagle usłyszymy diagnozę nowotworu w zaawansowanym stadium – mówi lekarz.
Pacjenci wciąż nie wiedzą o programach profilaktycznych
Z doświadczeń klinicznych gastroenterologów wynika, że jednym z głównych problemów pozostaje niewystarczająca świadomość społeczna dotycząca badań przesiewowych. Dr Eszyk przyznaje, że wciąż spotyka pacjentów, którzy trafiają do lekarza z zaawansowanym nowotworem, ponieważ wcześniej nie wykonywali badań profilaktycznych.
– Bardzo z wielu pacjentów, którzy nie słyszeli o tym, że trzeba robić takie badania, nie mieli wykonanych. Ciągle spotykamy pacjentów starszych, u których rozpoznajemy mocno zaawansowane choroby nowotworowe – tłumaczy doktor.
Część chorych deklaruje również, że wcześniej nie otrzymała informacji o badaniu w gabinecie lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.
Kolonoskopia w znieczuleniu i w komfortowych warunkach
W ostatnich latach znacząco zmieniły się warunki wykonywania kolonoskopii. W wielu ośrodkach badanie przeprowadza się w analgosedacji pod kontrolą zespołu anestezjologicznego, co ogranicza dyskomfort pacjenta. Dr Eszyk zaznacza, że argumenty dotyczące wstydu czy lęku przed badaniem pojawiają się obecnie coraz rzadziej. Specjalista dodaje, że pacjenci po badaniu często zmieniają swoje wcześniejsze obawy.
– Ci pacjenci, których namówiłem na badanie przesiewowe raka jelita grubego w naszej pracowni endoskopii, zawsze wychodzą zadowoleni, ponieważ mieli wykonane to badanie w sposób profesjonalny, ale też w warunkach intymnych, bezpiecznych, spokojnych – podkreśla dr Eszyk.
Doświadczenie endoskopistów zmniejsza ryzyko trudności technicznych
U części pacjentów pojawiają się obawy dotyczące trudności technicznych podczas badania, szczególnie po wcześniejszych operacjach w obrębie jamy brzusznej lub miednicy. Lekarz podkreśla jednak, że doświadczenie gastroenterologów pozwala bezpiecznie przeprowadzić kolonoskopię nawet w bardziej wymagających przypadkach. Zwraca także uwagę, że procedura jest wykonywana przez wyspecjalizowanych lekarzy.
– To nie są zabiegi, które robią automaty, to robią specjaliści gastroenterologii, którzy mają duże doświadczenie – wskazuje specjalista.
Marzec to miesiąc świadomości raka jelita grubego
Marzec jest na świecie miesiącem świadomości raka jelita grubego. Lekarze wykorzystują ten okres, aby ponownie przypominać o znaczeniu badań przesiewowych. Dr Eszyk przyznaje, że w rozmowach z pacjentami stawia sprawę bardzo jasno.
– Jeżeli wiem, że można, że należałoby to zrobić, że to ewidentnie przynosi pacjentowi korzyści, to mówię pacjentowi: chce pan sobie zabezpieczyć dobrą starość w dobrym zdrowiu, to proszę wykonać badanie – dodaje na koniec dr Eszyk.
Kolonoskopia pozostaje jednym z najskuteczniejszych narzędzi profilaktyki nowotworów przewodu pokarmowego. W wielu przypadkach pozwala wykryć i usunąć zmiany przednowotworowe jeszcze zanim choroba zacznie się rozwijać.
Główne wnioski
- Rak jelita grubego jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów w Polsce – każdego roku rozpoznanie słyszy około 20 tys. osób.
- Program badań przesiewowych raka jelita grubego umożliwia wykrywanie i usuwanie zmian przednowotworowych podczas kolonoskopii.
- Mimo dostępności badań profilaktycznych zgłaszalność pacjentów wciąż pozostaje niewystarczająca, co skutkuje wykrywaniem choroby w zaawansowanych stadiach.
- Kolonoskopia wykonywana w analgosedacji i pod opieką zespołu anestezjologicznego znacząco poprawia komfort i bezpieczeństwo pacjentów.
Źródło:
- Wojewódzki Szpital Specjalistyczny nr 5 im. św. Barbary w Sosnowcu
