Koalicja dla Psychoterapii (KdP), zrzeszająca ekspertów z czołowych polskich ośrodków akademickich, stanowczo sprzeciwia się propozycji zawartej w poselskim projekcie ustawy o zawodzie psychoterapeuty oraz samorządzie zawodowym, która umożliwia wykonywanie tego zawodu absolwentom dowolnych studiów wyższych. Zdaniem KdP taka regulacja może zagrozić jakości świadczeń i bezpieczeństwu pacjentów, a jej przyjęcie nie znajduje poparcia w aktualnym stanie wiedzy naukowej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego Koalicja dla Psychoterapii sprzeciwia się otwarciu zawodu psychoterapeuty dla wszystkich absolwentów studiów wyższych.
- Jakie kierunki studiów Koalicja uznaje za odpowiednie jako bazowe wykształcenie dla psychoterapeutów.
- Na czym opiera się stanowisko KdP – jakie dowody naukowe i rozwiązania europejskie są przytaczane.
- Jakie są możliwe konsekwencje wprowadzenia zbyt szerokiego dostępu do zawodu psychoterapeuty dla jakości terapii i bezpieczeństwa pacjentów.
Kim jest Koalicja dla Psychoterapii?
Koalicja dla Psychoterapii to porozumienie naukowców z jednostek o najwyższej kategorii naukowej (A+) w dziedzinie psychologii – Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu SWPS, Uniwersytetu Warszawskiego oraz Instytutu Psychologii PAN. Celem inicjatywy jest promocja psychoterapii opartej na dowodach naukowych, konsultowanie polityki zdrowotnej oraz troska o standardy zawodowe i bezpieczeństwo pacjentów.
Projekt ustawy i obawy naukowców
Zgodnie z poselskim projektem ustawy, dostęp do zawodu psychoterapeuty miałby zostać otwarty dla szerokiego grona absolwentów studiów wyższych, niezależnie od kierunku. W opinii Koalicji dla Psychoterapii takie rozwiązanie nie jest poparte dowodami naukowymi i może znacząco obniżyć jakość świadczonych usług terapeutycznych.
Apelujemy, aby w toku prac nad tak ważną regulacją opierać się na rzetelnych danych oraz prezentować ich adekwatną interpretację – czytamy w stanowisku Koalicji.
KdP wskazuje, że obecnie nie ma badań potwierdzających skuteczność psychoterapii prowadzonej przez osoby bez wykształcenia bazowego (określanego też jako „wykształcenie pomocowe”). Jednocześnie dostępne analizy dowodzą, że absolwenci takich kierunków jak psychologia, medycyna, pedagogika, praca socjalna, resocjalizacja czy pielęgniarstwo, nie różnią się istotnie pod względem skuteczności prowadzonej terapii.
Brak podstaw naukowych do rozszerzenia dostępu
W opinii Koalicji niektóre publikacje, na które powołują się zwolennicy rozszerzenia dostępu, nie mogą być traktowane jako wiarygodne źródła:
Dane prezentowane w tych badaniach dotyczą psychoterapii świadczonej przez osoby bez gruntownego wykształcenia kierunkowego i specjalistycznego – wyjaśnia KdP.
W cytowanych pracach chodzi m.in. o wolontariuszy, członków rodzin pacjentów, ekspertów przez doświadczenie lub konsultantów po krótkim szkoleniu. Osoby te nie prowadzą samodzielnie terapii, nie podejmują decyzji diagnostycznych ani terapeutycznych i nie ponoszą odpowiedzialności za pacjenta. W ocenie Koalicji, traktowanie ich jako uzasadnienia dla zmiany prawa zawodowego w Polsce jest poważnym błędem metodologicznym.
Standardy europejskie: zawód dla specjalistów
Koalicja dla Psychoterapii przytacza również rozwiązania przyjęte w innych krajach europejskich. We Francji, Szwajcarii, Liechtensteinie, Słowacji, Węgrzech i Włoszech do szkolenia w zakresie psychoterapii dopuszczani są wyłącznie absolwenci psychologii i medycyny. W Holandii i Szwecji – tylko psycholodzy. W Niemczech i Luksemburgu – osoby po studiach z psychoterapii, a w Chorwacji również pedagodzy specjalni i logopedzi.
Większość krajów europejskich konsekwentnie dopuszcza do szkolenia do zawodu wyłącznie absolwentów z wąskiego zakresu kierunków bazowych, minimalizując ryzyko obniżenia jakości i bezpieczeństwa stosowania psychoterapii – argumentuje Koalicja.
Rekomendacje Koalicji: tylko wykształcenie pomocowe
Na podstawie aktualnych danych empirycznych i praktyk europejskich, Koalicja rekomenduje, aby jako dopuszczalne bazowe wykształcenie dla kandydatów do zawodu psychoterapeuty uznać wyłącznie:
- psychologię,
- pedagogikę,
- medycynę,
- pielęgniarstwo,
- pracę socjalną,
- resocjalizację.
Jak podkreśla KdP, kierunki te przygotowują absolwentów nie tylko w zakresie wiedzy o funkcjonowaniu człowieka i podstaw naukowych metod pracy z pacjentem, ale także zapewniają kontakt z pacjentem już w toku kształcenia – przez symulacje, praktyki kliniczne i superwizję.
Rozszerzenie dostępu do zawodu psychoterapeuty na absolwentów kierunków innych niż pomocowe nie gwarantuje takiego gruntownego przygotowania – stwierdza stanowczo Koalicja.
Gotowość do dialogu i apel o jakość
Koalicja dla Psychoterapii apeluje, by prace nad ustawą o zawodzie psychoterapeuty opierały się na wiedzy naukowej i realnym doświadczeniu klinicznym. Przedstawiciele KdP deklarują otwartość na dalszy dialog z decydentami.
Mamy nadzieję, że nasz głos – przedstawicieli świata nauki i liczących się ośrodków naukowych – zostanie wysłuchany – podkreśla dr hab. Jarosław Michałowski, prof. Uniwersytetu SWPS i przewodniczący Zespołu Roboczego.
Główne wnioski
- Koalicja dla Psychoterapii sprzeciwia się dopuszczeniu do zawodu psychoterapeuty absolwentów dowolnych studiów wyższych, argumentując to brakiem dowodów naukowych na skuteczność terapii prowadzonej przez osoby bez wykształcenia pomocowego.
- Rekomendowane kierunki bazowe to: psychologia, pedagogika, medycyna, pielęgniarstwo, praca socjalna i resocjalizacja – tylko one gwarantują odpowiednie przygotowanie merytoryczne i praktyczne.
- Standardy europejskie pokazują, że większość państw dopuszcza do zawodu wyłącznie osoby z wykształceniem kierunkowym – m.in. Francja, Szwajcaria, Niemcy, Holandia, Szwecja, Chorwacja.
- KdP apeluje o ustawodawstwo oparte na dowodach naukowych i deklaruje gotowość do współpracy nad regulacją zawodu zgodną z najlepszymi praktykami i troską o dobro pacjentów.
Źródło:
- Koalicja dla Psychoterapii
