Polski rząd kontynuuje prace nad nowelizacją ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Projekt, który obejmuje m.in. regulacje dotyczące beznikotynowych e-papierosów oraz woreczków nikotynowych, po analizie przez Komisję Europejską (KE) wraca do procedowania. Uwagi KE nie zablokowały działań ustawodawczych – przeciwnie, dały zielone światło do dalszych prac legislacyjnych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie nowe zakazy mają objąć e-papierosy bez nikotyny, płyny i woreczki nikotynowe
- Co zawierają uwagi Komisji Europejskiej i dlaczego nie zatrzymały prac nad ustawą
- Jakie konkretne ograniczenia przewidziano dla sprzedaży i promocji produktów nikotynowych
- Czym grozi brak regulacji i dlaczego nowe przepisy mają znaczenie dla zdrowia publicznego
Uwagi Komisji Europejskiej: sygnał do działania, nie wstrzymanie prac
25 kwietnia 2025 r. Polska otrzymała od KE ogólne uwagi dotyczące definicji i zasad obrotu wyrobami nikotynowymi – w tym e-papierosów i pojemników zapasowych. Bruksela wskazała m.in. na potrzebę doprecyzowania terminologii oraz zgodność z unijnym prawem w zakresie wymogów dotyczących opakowań i substancji chemicznych. Co istotne, KE nie uznała przepisów za sprzeczne z prawem UE, co oznacza, że projekt ustawy może być dalej procedowany.
Co zmienia projekt ustawy?
Projekt nowelizacji kompleksowo reguluje rynek elektronicznych papierosów, w tym tych beznikotynowych, dotąd pozbawionych realnych ograniczeń. Przewidziane zmiany obejmują m.in.:
- zakaz sprzedaży osobom poniżej 18. roku życia,
- zakaz sprzedaży przez Internet i w automatach,
- zakaz reklamy i promocji,
- obowiązek oznakowania jako produktów szkodliwych dla zdrowia,
- zakaz ich używania w przestrzeni publicznej (szkoły, place zabaw, przystanki).
Oznacza to objęcie wszystkich e-papierosów – niezależnie od zawartości nikotyny – tymi samymi ograniczeniami, co klasyczne wyroby tytoniowe.
Płyny beznikotynowe: koniec szarej strefy
Dotąd płyny beznikotynowe pozostawały poza zakresem ustawy tytoniowej. Nie obowiązywały ich ograniczenia wiekowe ani reklamowe, mimo że część z nich zawierała substancje budzące wątpliwości co do bezpieczeństwa. Projekt nowelizacji przewiduje m.in.:
- zakaz sprzedaży osobom poniżej 18. roku życia,
- zakaz sprzedaży przez Internet i w automatach,
- zakaz reklamy i promocji,
- obowiązek oznakowania jako wyrobów szkodliwych dla zdrowia,
- obowiązek zgłoszenia informacji o produkcie do Biura ds. Substancji Chemicznych z wyprzedzeniem 6 miesięcy,
- zakaz stosowania substancji o właściwościach rakotwórczych, mutagennych lub reprotoksycznych (CMR).
Dodatkowo skład płynów będzie podlegał kontroli, a każdy nowy produkt będzie wymagał zgłoszenia przed dopuszczeniem do sprzedaży.
Woreczki nikotynowe: koniec wolnego rynku
W przypadku woreczków nikotynowych, które dotąd funkcjonowały poza systemem regulacyjnym, projekt ustawy wprowadza m.in.:
- zakaz sprzedaży nieletnim,
- zakaz reklamy i sprzedaży na odległość,
- ograniczenie zawartości nikotyny do 20 mg/g,
- zakaz stosowania substancji rakotwórczych,
- obowiązek zgłoszenia produktu do Biura ds. Substancji Chemicznych z 6-miesięcznym wyprzedzeniem.
Dodatkowo woreczki zostaną formalnie zdefiniowane jako produkty doustne zawierające nikotynę – bez tytoniu – co umożliwi ich dalsze uregulowanie prawne.
Prewencja i zdrowie publiczne: główny cel zmian
Zgodnie z uzasadnieniem projektu, zmiany mają na celu ograniczenie dostępu młodzieży do wyrobów nikotynowych i beznikotynowych, które – jak pokazują badania Światowej Organizacji Zdrowia – mogą prowadzić do uzależnienia od tytoniu. Młode osoby używające e-papierosów bez nikotyny ponad dwukrotnie częściej sięgają później po wyroby tytoniowe.
Brak regulacji oznaczał, że beznikotynowe płyny do e-papierosów były dostępne bez ograniczeń wiekowych, a woreczki nikotynowe – niesklasyfikowane jako produkty tytoniowe czy farmaceutyczne – funkcjonowały na rynku bez nadzoru.
Kolejne kroki legislacyjne: całkowity zakaz jednorazówek i aromatów
Równolegle z procedowaną nowelizacją, w toku są prace nad kolejną ustawą, która ma doprowadzić do:
- zakazu sprzedaży jednorazowych e-papierosów,
- zakazu smakowych woreczków nikotynowych,
- objęcia nikotynowych gum, sprayów i tabletek reżimem lekowym – co oznacza konieczność rejestracji w URPL.
Nowe przepisy mają zwiększyć bezpieczeństwo użytkowników oraz ograniczyć dostępność uzależniających produktów wśród młodzieży.
Aromatyzowane wyroby podgrzewane już z zakazem
2 kwietnia 2025 r. w Dzienniku Urzędowym RP opublikowano ustawę zakazującą sprzedaży aromatyzowanych wyrobów podgrzewanych – np. mentolowych czy owocowych. Przepisy te weszły w życie 17 kwietnia 2025 r., a branża ma 9 miesięcy na sprzedaż dotychczasowych zapasów. To kolejny krok w dostosowywaniu polskiego prawa do unijnych regulacji.
Główne wnioski
- Projekt nowelizacji ustawy obejmie również beznikotynowe e-papierosy i płyny – z zakazem sprzedaży młodzieży, reklamy i używania w miejscach publicznych.
- Woreczki nikotynowe będą uznane za produkty doustne z limitem 20 mg/g nikotyny i obowiązkową rejestracją w Biurze ds. Substancji Chemicznych.
- Nowe przepisy mają charakter prewencyjny – WHO podaje, że młodzież używająca e-papierosów ponad 2 razy częściej sięga po tytoń.
- Kolejne regulacje obejmą m.in. zakaz jednorazówek i smakowych produktów nikotynowych oraz nowe wymogi dla gum i sprayów z nikotyną.
Źródło:
- MZ
