System programów lekowych w Polsce od lat zmaga się z problemem biurokracji i ograniczonej dostępności. Pacjenci muszą regularnie dojeżdżać do szpitali specjalistycznych, nierzadko pokonując dziesiątki kilometrów, by otrzymać niezbędne leki czy wykonać diagnostykę. Nowy raport „Flexcare. Możliwości wprowadzenia elastycznego modelu opieki w programach lekowych”, opracowany przez ekspertów Izby Gospodarczej „FARMACJA POLSKA” oraz specjalistów z SGH, wskazuje kierunek zmian, które mogą odciążyć system i poprawić komfort pacjentów. Czy model elastycznej opieki ma szansę na wdrożenie?
Jak działa model Flexcare?
Podstawą modelu Flexcare jest decentralizacja świadczeń – pacjenci mogliby otrzymywać część leków oraz wykonywać diagnostykę w placówkach niższego poziomu referencyjnego, takich jak AOS, POZ czy w ramach opieki domowej. Obecnie większość programów lekowych wymaga wizyt w szpitalach specjalistycznych, co dla wielu pacjentów stanowi poważną barierę w dostępie do leczenia.
Eksperci przekonują, że zastosowanie bardziej elastycznego podejścia pozwoliłoby pacjentom otrzymywać terapię bliżej miejsca zamieszkania, bez konieczności każdorazowej wizyty w dużym ośrodku klinicznym. Szpitale mogłyby natomiast lepiej zarządzać swoimi zasobami, koncentrując się na pacjentach wymagających intensywniejszej opieki.
Model Flexcare przewiduje, że najważniejsze etapy terapii, w tym proces kwalifikacji pacjentów oraz monitorowanie skuteczności leczenia, pozostaną w gestii wyspecjalizowanych ośrodków medycznych.
Główne bariery w programach lekowych
Obecny system programów lekowych w Polsce ma wiele ograniczeń, które negatywnie wpływają na pacjentów i placówki medyczne:
- Uciążliwe dojazdy – pacjenci z mniejszych miejscowości muszą podróżować do szpitali specjalistycznych, co dla wielu chorych (np. onkologicznych czy immunologicznych) stanowi poważne wyzwanie zdrowotne.
- Przeładowane szpitale – obowiązkowe wizyty nawet w stabilnych przypadkach zajmują cenny czas lekarzy i personelu, który mógłby być wykorzystany dla nowych pacjentów.
- Nadmierna biurokracja – rozliczenia, konieczność spełniania rygorystycznych kryteriów formalnych i ograniczona elastyczność procedur utrudniają sprawne leczenie.
- Koszty dla systemu – skomplikowane zasady refundacji i wymóg hospitalizacji w wielu przypadkach generują dodatkowe wydatki, które mogłyby być ograniczone poprzez leczenie ambulatoryjne.
Czy system jest gotowy na zmiany?
Wprowadzenie modelu Flexcare wymaga reformy systemowej i zmian legislacyjnych. Eksperci podkreślają, że decentralizacja opieki nie oznacza braku nadzoru – wręcz przeciwnie, mogłaby usprawnić kontrolę jakości i dostosować programy lekowe do realnych potrzeb pacjentów.
Specjaliści zaangażowani w opracowanie raportu wskazują, że jednym z kluczowych aspektów wdrożenia nowego modelu będzie odpowiednie przygotowanie placówek medycznych niższego szczebla. Muszą one dysponować odpowiednią kadrą i infrastrukturą, aby móc bezpiecznie przejąć część obowiązków od ośrodków specjalistycznych.
Lekcje z innych krajów
W wielu krajach już od lat funkcjonują systemy pozwalające na bardziej elastyczne zarządzanie programami lekowymi. W Niemczech i Holandii część terapii może być prowadzona w trybie ambulatoryjnym lub domowym, co zmniejsza obciążenie szpitali i poprawia jakość życia pacjentów.
Podobne rozwiązania zaczęto stosować także w Polsce w czasie pandemii COVID-19 – niektóre programy lekowe umożliwiły wydawanie leków do domu, co ograniczyło konieczność wizyt w szpitalach. Według specjalistów doświadczenia te pokazały, że możliwe jest skuteczne leczenie pacjentów w trybie ambulatoryjnym, pod warunkiem zachowania odpowiedniego nadzoru i kontroli jakości terapii.
Szanse i zagrożenia modelu Flexcare
Zalety wprowadzenia elastycznych programów lekowych są oczywiste:
✅ Poprawa dostępu do leczenia dla pacjentów z mniejszych miejscowości
✅ Odciążenie szpitali specjalistycznych
✅ Zmniejszenie kosztów systemowych
✅ Większa efektywność personelu medycznego
Jednak eksperci ostrzegają, że wdrożenie wymaga spełnienia kilku kluczowych warunków:
⚠️ Zmiany legislacyjne i nowe zasady finansowania świadczeń
⚠️ Usprawnienie systemu rozliczeń NFZ
⚠️ Zapewnienie jakości i bezpieczeństwa leczenia w nowych warunkach
⚠️ Przeszkolenie kadry POZ i AOS do nowych obowiązków
Źródło:
- Izba Gospodarcza „FARMACJA POLSKA”
