Rzecznik Praw Pacjenta przypomina: osoby hospitalizowane psychiatrycznie nie tracą prawa do decydowania o leczeniu, w tym o farmakoterapii. Wyjątkiem są sytuacje ściśle określone przepisami ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. W praktyce oznacza to, że pacjent może odmówić przyjęcia leku, o ile nie zachodzą przesłanki do zastosowania przymusu bezpośredniego. Decydujące znaczenie ma sposób przekazania informacji i świadomego wyrażenia zgody.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie prawa dotyczą farmakoterapii przysługują pacjentowi psychiatrycznemu.
- Kiedy lekarz może zastosować leczenie bez zgody pacjenta.
- Co przypomina Rzecznik Praw Pacjenta w kontekście przymusu leczenia.
- W jakich przypadkach przymusowe podanie leku musi być udokumentowane.
RPP: pacjent ma prawo odmówić leczenia – także w psychiatrii
Jak podkreśla Rzecznik Praw Pacjenta, osoby przebywające w szpitalu psychiatrycznym mają takie samo prawo do podejmowania decyzji o leczeniu jak pacjenci innych placówek. Dotyczy to również stosowania leków. Każde działanie lecznicze, w tym farmakoterapia, wymaga zgody pacjenta – chyba że zachodzi sytuacja wyjątkowa, uzasadniona prawnie.
Zgoda musi być świadoma, a to oznacza, że lekarz powinien wcześniej przekazać pacjentowi wszystkie istotne informacje: o stanie zdrowia, planowanym leczeniu, możliwych skutkach jego przyjęcia lub zaniechania. Obowiązkiem personelu jest dostosowanie przekazu do możliwości poznawczych chorego – tak, aby zrozumiał konsekwencje swojej decyzji.
Zgłoszenie działań niepożądanych to prawo pacjenta
Rzecznik Praw Pacjenta przypomina również o prawie do zgłaszania działań niepożądanych leków. Jeżeli chory zauważy pogorszenie samopoczucia po przyjęciu leku, ma prawo poinformować o tym lekarza. Szpital powinien być przygotowany na przyjmowanie takich sygnałów i prowadzić ich monitoring, także w warunkach oddziału psychiatrycznego.
Przymusowe leczenie farmakologiczne – tylko w granicach prawa
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Rzecznika Praw Pacjenta, przymusowe podanie leku może nastąpić wyłącznie na podstawie ściśle określonych przepisów ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Dotyczy to sytuacji, gdy pacjent:
- stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia – własnego lub innych osób,
- niszczy przedmioty w otoczeniu w sposób gwałtowny,
- w istotny sposób zakłóca funkcjonowanie placówki psychiatrycznej.
W takich przypadkach decyzję o podaniu leku podejmuje personel medyczny, bez potrzeby uzyskania zgody pacjenta. To jednak szczególna forma ingerencji w prawa jednostki, dlatego – jak zaznacza RPP – musi być stosowana ze szczególną ostrożnością, udokumentowana i przeprowadzona z poszanowaniem godności chorego.
Główne wnioski
- Pacjent psychiatryczny ma prawo odmówić farmakoterapii, o ile nie zachodzą przesłanki ustawowe do zastosowania przymusu bezpośredniego.
- Rzecznik Praw Pacjenta przypomina, że obowiązkiem lekarza jest przekazanie informacji o leczeniu w sposób zrozumiały i umożliwiający świadomą decyzję.
- Szpitale psychiatryczne powinny umożliwiać zgłaszanie działań niepożądanych oraz prowadzić ich monitoring zgodnie z obowiązującymi procedurami.
- Przymusowe podanie leku jest dopuszczalne tylko w określonych sytuacjach, np. zagrożenia życia, niszczenia mienia lub poważnego zakłócenia funkcjonowania placówki.
Źródło:
- RPP
