Około dwie trzecie osób, u których na świecie diagnozuje się gruźlicę, to mężczyźni. Nowe badanie naukowców z University College London (UCL) wskazuje, że przyczyną tej dysproporcji może być przede wszystkim częstszy kontakt mężczyzn z bakterią wywołującą gruźlicę, a nie większa biologiczna podatność na rozwój aktywnej choroby po zakażeniu. Analiza objęła ponad 22 tys. osób z 14 krajów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego mężczyźni stanowią około dwie trzecie osób, u których na świecie diagnozuje się gruźlicę, i co może odpowiadać za tę różnicę.
- Jakie są wyniki badania obejmującego ponad 22 tys. osób z 14 krajów, w którym porównano częstość zakażeń i rozwój aktywnej gruźlicy u kobiet i mężczyzn.
- Dlaczego większa ekspozycja mężczyzn na prątki gruźlicy może mieć większe znaczenie niż biologiczna podatność na rozwój aktywnej choroby.
- Jakie czynniki zawodowe, społeczne, środowiskowe i związane ze stylem życia mogą wymagać dalszych badań w kontekście częstszych zachorowań mężczyzn.
Dlaczego mężczyźni częściej chorują na gruźlicę?
Gruźlica pozostaje jednym z najważniejszych problemów zdrowia publicznego związanych z chorobami zakaźnymi. Od dawna wiadomo również, że występuje wyraźna różnica między płciami – w skali globalnej około dwie trzecie osób z rozpoznaną gruźlicą stanowią mężczyźni.
Dotychczas nie było jednak jasne, z czego dokładnie wynika ta dysproporcja. Jedna z hipotez zakładała, że mężczyźni są częściej narażeni na zakażenie. Druga wskazywała na możliwość większej biologicznej podatności mężczyzn na rozwój aktywnej gruźlicy po kontakcie z bakterią. Naukowcy z UCL postanowili rozdzielić te dwa mechanizmy. Wyniki ich badania opublikowano w czasopiśmie „eClinicalMedicine”.
Badanie objęło ponad 22 tys. osób z 14 krajów
Zespół przeanalizował dane dotyczące ponad 22 tys. uczestników 11 prospektywnych badań kohortowych. Badania przeprowadzono łącznie w 14 krajach Europy, Afryki, Azji i Ameryki Południowej. Naukowcy sprawdzili przede wszystkim, czy mężczyźni częściej byli już zakażeni prątkami gruźlicy na początku obserwacji, a następnie ocenili prawdopodobieństwo rozwoju aktywnej choroby u osób zakażonych.
Analiza wykazała, że mężczyźni częściej niż kobiety byli zakażeni już w momencie rozpoczęcia badania. Zdaniem autorów sugeruje to większą ekspozycję na prątki gruźlicy w ciągu życia.
Po zakażeniu różnica między kobietami i mężczyznami zanikała
Kluczowy wynik pojawił się po uwzględnieniu wcześniejszego zakażenia. Wśród osób zakażonych mężczyźni nie byli istotnie bardziej narażeni na rozwój aktywnej gruźlicy niż kobiety. Wyniki sugerują więc, że większa liczba przypadków gruźlicy wśród mężczyzn może wynikać przede wszystkim z częstszej ekspozycji na bakterie, a nie z tego, że męski organizm jest bardziej podatny na przejście zakażenia w aktywną chorobę.
Nasze odkrycia pogłębiają naszą wiedzę na temat tego, dlaczego gruźlica dotyka nieproporcjonalnie często mężczyzn, i sugerują, że zmniejszenie nierówności w narażeniu na gruźlicę wśród mężczyzn może mieć większy wpływ na zmniejszenie luki między płciami w obciążeniu gruźlicą niż interwencje skupiające się wyłącznie na przejściu od zakażenia do choroby – powiedział dr Yohhei Hamada z UCL Institute for Global Health.
Praca, styl życia i środowisko mogą mieć znaczenie
Badanie nie odpowiada jeszcze na pytanie, dlaczego mężczyźni częściej mają kontakt z prątkami gruźlicy. Naukowcy wskazują jednak kilka obszarów wymagających dalszych analiz. Znaczenie mogą mieć m.in. rodzaj wykonywanej pracy, środowisko społeczne, warunki życia, zachowania związane ze stylem życia oraz dostęp do ochrony zdrowia. Czynniki te mogą wpływać zarówno na częstotliwość kontaktu z osobami zakażonymi, jak i na prawdopodobieństwo odpowiednio wczesnego wykrycia infekcji. Autorzy podkreślają zatem potrzebę badań łączących czynniki biologiczne ze społecznymi i środowiskowymi.
Mamy nadzieję, że nasze badania pomogą w przyszłych badaniach nad biologicznymi i społecznymi mechanizmami leżącymi u podstaw różnic płciowych w zachorowalności na gruźlicę – powiedział Sujen Surenthirarajah z UCL Institute for Global Health.
Jak dochodzi do zakażenia gruźlicą?
Gruźlica jest chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterie należące do kompleksu Mycobacterium tuberculosis. Najczęściej atakuje płuca, jednak może obejmować również inne narządy. Do typowych objawów aktywnej gruźlicy należą długotrwały kaszel, gorączka, nocne poty, zmniejszenie masy ciała i przewlekłe zmęczenie.
Prątki gruźlicy przenoszą się drogą powietrzną. Osoba z aktywną gruźlicą płuc może uwalniać je m.in. podczas kaszlu, mówienia czy śpiewania. Prawdopodobieństwo transmisji wzrasta szczególnie podczas długotrwałego, bliskiego kontaktu oraz w zatłoczonych i słabo wentylowanych pomieszczeniach. Jednocześnie samo zakażenie nie oznacza jeszcze rozwoju aktywnej gruźlicy. U części osób prątki mogą pozostawać w organizmie bez wywoływania objawowej choroby.
Badanie miało istotne ograniczenia
Autorzy zaznaczają, że wyniki należy interpretować z uwzględnieniem kilku ograniczeń. Niektóre grupy uczestników były stosunkowo niewielkie. Ponadto dla wszystkich badanych nie były dostępne kompletne dane dotyczące m.in. palenia tytoniu, spożycia alkoholu czy statusu społeczno-ekonomicznego.
Analizowane populacje należały również przede wszystkim do grup zwiększonego ryzyka gruźlicy. Z badania wykluczono natomiast osoby, które otrzymały leczenie profilaktyczne przeciwko gruźlicy. Ogranicza to możliwość bezpośredniego przenoszenia wyników na całą populację.
Główne wnioski
- W skali globalnej około dwie trzecie osób z rozpoznaną gruźlicą stanowią mężczyźni. Nowe badanie UCL wskazuje, że istotną przyczyną tej dysproporcji może być większa ekspozycja na zakażenie.
- Naukowcy przeanalizowali dane ponad 22 tys. uczestników 11 prospektywnych badań kohortowych przeprowadzonych w 14 krajach Europy, Afryki, Azji i Ameryki Południowej.
- Mężczyźni częściej niż kobiety byli zakażeni prątkami gruźlicy już na początku obserwacji. Jednak po uwzględnieniu wcześniejszego zakażenia nie wykazano, aby byli istotnie bardziej narażeni na rozwój aktywnej gruźlicy.
- Wyniki sugerują, że działania profilaktyczne powinny uwzględniać czynniki zwiększające ekspozycję mężczyzn na gruźlicę, w tym warunki pracy i życia, środowisko społeczne, styl życia oraz dostęp do ochrony zdrowia.
Źródło:
- https://www.thelancet.com/journals/eclinm/article/PIIS2589-5370(26)00399-8/fulltext
- University College London
