Implanty zębowe od wielu lat są uznawane za jedną z najskuteczniejszych metod odbudowy braków w uzębieniu. Choć ich skuteczność jest bardzo wysoka, u części pacjentów dochodzi do rozwoju powikłań mogących prowadzić nawet do utraty wszczepu. Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu chcą sprawdzić, czy klasyczną diagnostykę można uzupełnić o badania krwi i ocenę ogólnoustrojowego stanu zapalnego. Takie podejście może w przyszłości umożliwić wcześniejsze wykrywanie zagrożenia oraz bardziej precyzyjne planowanie leczenia.
Badania prowadzone są w ramach międzynarodowego projektu PERI-EDU, realizowanego dzięki wsparciu programu Erasmus+.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dowiesz się, na czym polega projekt PERI-EDU i dlaczego naukowcy sprawdzają związek między wynikami badań krwi a ryzykiem utraty implantu zębowego.
- Zrozumiesz, czym jest peri-implantitis oraz dlaczego pozostaje jednym z najpoważniejszych powikłań leczenia implantologicznego.
- Poznasz, jakie nowe narzędzie diagnostyczne chcą opracować badacze z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu i ich europejscy partnerzy.
- Dowiesz się, jak wyniki projektu mogą wpłynąć na codzienną praktykę lekarzy dentystów, edukację studentów oraz opiekę nad pacjentami.
Peri-implantitis – jedno z najpoważniejszych powikłań implantologii
Choć implanty stomatologiczne charakteryzują się wysoką trwałością, nie są całkowicie wolne od powikłań. Jednym z największych wyzwań pozostaje peri-implantitis, czyli zapalenie tkanek otaczających implant. Proces chorobowy prowadzi do stopniowego zaniku kości wokół wszczepu, a w zaawansowanych przypadkach może zakończyć się jego utratą. Obecnie rozpoznanie opiera się przede wszystkim na:
- badaniu klinicznym,
- diagnostyce radiologicznej,
- ocenie stanu implantu.
Eksperci wskazują jednak, że taki model nie uwzględnia ogólnoustrojowej odpowiedzi organizmu na rozwijający się stan zapalny.
Czy badanie krwi może poprawić diagnostykę?
Zespół badawczy kierowany przez prof. Marzenę Dominiak z Katedry i Zakładu Chirurgii Stomatologicznej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu analizuje, czy parametry laboratoryjne mogą dostarczać dodatkowych informacji o ryzyku rozwoju peri-implantitis. Jak wyjaśnia dr hab. Jacek Matys z Katedry i Zakładu Chirurgii Stomatologicznej UMW.
W praktyce klinicznej nadal brakuje prostego połączenia między diagnostyką miejscową – badaniem klinicznym, radiologicznym i oceną implantu – a oceną ogólnoustrojowego stanu zapalnego pacjenta. Projekt ma pomóc odpowiedzieć na pytanie, czy parametry z badań krwi i inne czynniki ogólnoustrojowe mogą uzupełnić klasyczną diagnostykę peri-implantitis i wspierać ocenę ryzyka.
Jeżeli hipoteza zostanie potwierdzona, lekarze będą mogli znacznie wcześniej identyfikować pacjentów wymagających szczególnie uważnej obserwacji.
PERI-EDU – kompleksowe spojrzenie na zdrowie implantów
Projekt PERI-EDU wyróżnia się interdyscyplinarnym podejściem do problemu. Naukowcy nie ograniczają się wyłącznie do oceny zmian zachodzących wokół implantu. Badania obejmują jednocześnie:
- ocenę kliniczną pacjenta,
- diagnostykę radiologiczną,
- wyniki badań laboratoryjnych,
- analizę usuniętych implantów,
- badania tkanek otaczających implant.
Połączenie tych informacji ma umożliwić lepsze zrozumienie mechanizmów odpowiedzialnych za rozwój zapalenia okołowszczepowego.
Powstanie nowy wskaźnik oceny ryzyka
Jednym z najważniejszych rezultatów projektu ma być opracowanie Peri-Implantitis Immune-Inflammation Index – nowego wskaźnika oceny ryzyka rozwoju peri-implantitis. Model będzie tworzony na podstawie danych klinicznych, radiologicznych oraz laboratoryjnych. W przyszłości może wspierać lekarzy w:
- ocenie aktywności procesu zapalnego,
- identyfikacji pacjentów z podwyższonym ryzykiem,
- planowaniu indywidualnego leczenia,
- podejmowaniu decyzji terapeutycznych.
Jak podkreśla dr hab. Jacek Matys:
PERI-EDU nie ogranicza się tylko do leczenia miejscowego zapalenia okołowszczepowego. Łączy diagnostykę kliniczną i radiologiczną, badania krwi oraz analizę usuniętych implantów i tkanek. Dla lekarzy oznacza to bardziej uporządkowany model oceny pacjenta, a dla chorych – szansę na wcześniejsze rozpoznanie problemu, lepszą ocenę czynników ryzyka i bardziej indywidualne planowanie leczenia.
Projekt ma wspierać nie tylko badania, ale również edukację
PERI-EDU nie koncentruje się wyłącznie na badaniach naukowych. Równie ważnym celem jest przygotowanie nowoczesnych materiałów edukacyjnych dla studentów stomatologii oraz lekarzy praktyków. W ramach projektu powstaną między innymi:
- przegląd aktualnej wiedzy dotyczącej markerów zapalnych w peri-implantitis,
- baza danych klinicznych pacjentów,
- analizy parametrów zapalnych oraz materiału biologicznego,
- propozycja nowego wskaźnika oceny ryzyka,
- materiały dydaktyczne dla studentów i nauczycieli akademickich,
- kursy, warsztaty, webinary i e-booki,
- publikacje naukowe,
- internetowa platforma edukacyjna dla środowiska medycznego.
Z przygotowanych materiałów będą mogli korzystać lekarze dentyści, implantolodzy, periodontolodzy, chirurdzy stomatologiczni, naukowcy oraz studenci kierunków medycznych. Część treści zostanie opracowana również z myślą o pacjentach.
Europejska współpraca wielu ośrodków naukowych
Liderem konsorcjum jest Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu, który odpowiada za koordynację projektu, prowadzenie badań oraz przygotowanie materiałów edukacyjnych. W realizację PERI-EDU zaangażowane są również renomowane uczelnie europejskie:
- Sapienza University of Rome,
- University of Barcelona,
- University of Bern,
- Egas Moniz School of Health and Science.
Partnerzy wnoszą doświadczenie w zakresie implantologii, periodontologii, chirurgii stomatologicznej, diagnostyki, laseroterapii, analizy powierzchni implantów oraz nowoczesnych metod kształcenia.
Od badań laboratoryjnych do codziennej praktyki
Twórcy projektu podkreślają, że jego efekty mają znaleźć zastosowanie nie tylko w publikacjach naukowych, lecz przede wszystkim w codziennej pracy lekarzy. Jak podsumowuje dr hab. Jacek Matys:
Najciekawszym elementem projektu jest próba przełożenia badań naukowych na praktyczne narzędzie dla lekarza i materiał edukacyjny dla studentów. W stomatologii często analizujemy peri-implantitis głównie jako problem miejscowy. W PERI-EDU chcemy spojrzeć szerzej – ocenić, czy ogólnoustrojowy stan zapalny, wyniki badań krwi i czynniki związane z pacjentem mogą mieć znaczenie w rozwoju oraz przebiegu choroby. Wyniki projektu nie pozostaną wyłącznie w publikacjach naukowych. Zostaną wykorzystane w dydaktyce, podczas kursów i webinarów oraz w narzędziach wspierających kliniczną ocenę pacjentów.
Projekt finansowany z programu Erasmus+
Projekt PERI-EDU realizowany jest w ramach programu Erasmus+, którego celem jest wspieranie współpracy międzynarodowej, rozwoju innowacyjnych metod kształcenia oraz łączenie badań naukowych z praktyką kliniczną.
Projekt otrzymał finansowanie ze środków Unii Europejskiej (grant nr 2024-1-PL01-KA220-HED-000251208). Jego rezultaty mają wspierać rozwój nowoczesnej diagnostyki peri-implantitis oraz podnieść jakość kształcenia przyszłych lekarzy dentystów.
Główne wnioski
- Projekt PERI-EDU, realizowany przez Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu wraz z partnerami z Włoch, Hiszpanii, Szwajcarii i Portugalii, bada, czy wyniki badań krwi mogą uzupełnić diagnostykę peri-implantitis i pomóc w ocenie ryzyka utraty implantu.
- Nowy wskaźnik Peri-Implantitis Immune-Inflammation Index ma integrować dane kliniczne, radiologiczne i laboratoryjne, wspierając lekarzy w ocenie aktywności procesu zapalnego oraz planowaniu leczenia.
- PERI-EDU łączy badania naukowe z praktyką kliniczną i edukacją. W ramach projektu powstaną m.in. baza danych pacjentów, materiały dydaktyczne, kursy, webinary, e-booki oraz internetowa platforma edukacyjna.
- Projekt finansowany z programu Erasmus+ ma na celu przełożenie wyników badań na narzędzia wspierające codzienną pracę lekarzy dentystów oraz rozwój nowoczesnej diagnostyki implantologicznej.
Źródło:
- https://www.umw.edu.pl/pl/aktualnosci/nowe-spojrzenie-na-implanty-zebowe
