Cyfryzacja ochrony zdrowia przyspiesza. Pacjenci coraz częściej umawiają wizyty online, odbierają wyniki badań przez portale medyczne i komunikują się z lekarzami za pośrednictwem aplikacji. Jednak nowe badanie Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco (UCSF) pokazuje, że w tym cyfrowym wyścigu wielu pacjentów pozostaje w tyle – a systemy opieki zdrowotnej rzadko sprawdzają, czy są oni w ogóle gotowi na takie zmiany.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego cyfryzacja opieki zdrowotnej może pogłębiać nierówności zamiast je zmniejszać.
- Jakie są wyniki badania UCSF z 2024 roku i jaki odsetek placówek faktycznie ocenia gotowość cyfrową pacjentów.
- Jak brak dostępu do internetu i kompetencji cyfrowych wpływa na wyniki zdrowotne osób już zagrożonych wykluczeniem.
- Dlaczego eksperci postulują włączenie oceny gotowości cyfrowej do rutynowych badań przesiewowych w systemie ochrony zdrowia.
Cyfrowa transformacja bez weryfikacji gotowości pacjentów
Badanie opublikowane 25 lutego w czasopiśmie JMIR Formative Research objęło niemal 150 klinicystów i liderów informatyki medycznej z systemów opieki zdrowotnej w całych Stanach Zjednoczonych. Ankieta została przeprowadzona w pierwszej połowie 2024 roku.
Wyniki są niepokojące. Tylko 44% respondentów przyznało, że pyta swoich pacjentów, czy mają dostęp do urządzeń cyfrowych i potrafią z nich korzystać. W placówkach obsługujących pacjentów nieubezpieczonych odsetek ten był jeszcze niższy – zaledwie około jedna trzecia. Oznacza to, że w większości przypadków cyfrowe narzędzia są wdrażane bez systematycznej oceny, czy pacjent w ogóle może z nich skorzystać.
Cyfrowe wykluczenie pogłębia nierówności zdrowotne
Cyfrowe wykluczenie pogłębia nierówności zdrowotne
Dr Elaine C. Khoong, adiunkt medycyny na Uniwersytecie Kalifornijskim w San Francisco i członek wydziału Centrum Badań nad Działaniami na rzecz Zdrowia UCSF podkreśla, że nie każdy pacjent ma realny dostęp do nowych narzędzi online. W praktyce oznacza to, że cyfryzacja w medycynie, choć projektowana jako rozwiązanie zwiększające dostępność i efektywność systemu, może nieświadomie pogłębiać istniejące nierówności zdrowotne.
Problem nie dotyczy wyłącznie braku urządzeń czy internetu. Często pacjenci nie wiedzą, że posiadają konto w systemie szpitalnym, nie potrafią otworzyć linku przesłanego SMS-em lub e-mailem albo nie rozumieją, jak korzystać z aplikacji. W efekcie nie odbierają ważnych informacji medycznych, co może wpływać na opóźnienie diagnozy i leczenia.
Brak czasu i zasobów jako główna bariera
Respondenci wskazywali brak czasu i zasobów jako największą przeszkodę we wdrażaniu badań przesiewowych dotyczących gotowości cyfrowej. Co więcej, niemal połowa placówek, które deklarowały prowadzenie takich ocen, przyznała, że nie dysponuje odpowiednimi narzędziami ani personelem, aby realnie pomóc pacjentom w korzystaniu z portali i aplikacji.
Autorzy badania sugerują, że ocena gotowości cyfrowej powinna zostać włączona do standardowych badań przesiewowych – obok takich kwestii jak niestabilność mieszkaniowa, brak bezpieczeństwa żywnościowego czy przemoc domowa. To przesunięcie akcentu z technologii na realne potrzeby pacjenta może stać się kluczowym elementem nowoczesnej polityki zdrowotnej.
Cięcia w programach dostępu cyfrowego
Sytuację dodatkowo komplikuje ograniczenie federalnych programów wsparcia dostępu do internetu. W czerwcu 2024 roku zamknięto Program Przystępnej Łączności – największy w USA program dotacji internetowych dla gospodarstw domowych o niskich dochodach – po decyzji Kongresu o nieprzedłużeniu finansowania.
W kontekście rosnącej cyfryzacji usług medycznych decyzja ta może pogłębić przepaść między osobami z dostępem do technologii, a tymi, które są cyfrowo wykluczone.
Opieka zdrowotna online: wygoda czy nowa bariera?
Cyfrowe narzędzia w ochronie zdrowia przynoszą niewątpliwe korzyści: skracają czas oczekiwania, zwiększają efektywność systemów, ułatwiają komunikację. Jednak bez równoległego inwestowania w kompetencje cyfrowe pacjentów mogą stać się nową barierą dostępu. Autorzy badania podkreślają potrzebę szkoleń dla personelu medycznego w zakresie oceny gotowości cyfrowej oraz stworzenia zachęt systemowych dla organizacji, które wdrażają takie rozwiązania.
Cyfryzacja ochrony zdrowia jest nieunikniona i w wielu aspektach korzystna. Jednak badanie UCSF pokazuje, że bez systemowego podejścia do oceny gotowości cyfrowej pacjentów technologia może nieświadomie pogłębiać nierówności zdrowotne. W miarę jak opieka medyczna przenosi się do świata online, kluczowe staje się pytanie nie tylko o to, jakie narzędzia wdrażamy, lecz także o to, czy wszyscy pacjenci mogą z nich realnie skorzystać.
Główne wnioski
- Tylko 44% badanych systemów opieki zdrowotnej pyta pacjentów o dostęp do urządzeń cyfrowych; w placówkach dla osób nieubezpieczonych – około 33%.
- Cyfrowe wykluczenie dotyka najczęściej osoby z gorszymi wynikami zdrowotnymi i ograniczonym dostępem do opieki.
- Brak czasu i zasobów to główne bariery w prowadzeniu badań przesiewowych dotyczących gotowości cyfrowej.
- Eksperci rekomendują włączenie oceny kompetencji cyfrowych do standardowych badań przesiewowych, obok czynników społecznych, takich jak ubóstwo czy niestabilność mieszkaniowa.
Źródło:
- https://preprints.jmir.org/preprint/85205/accepted
- The University of California
