Sztuczna inteligencja coraz śmielej wkracza do praktyki klinicznej, oferując psychologom narzędzia usprawniające administrację, analizę danych czy tworzenie dokumentacji. Jednocześnie jej dynamiczny rozwój budzi coraz większe wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa pacjentów, etyki oraz wpływu technologii na przyszłość zawodu. Najnowsze badanie Practitioner Pulse Survey 2025 przeprowadzone przez Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne (APA) pokazuje wyraźnie: choć ponad połowa psychologów korzystała w ostatnim roku z narzędzi AI, to niemal wszyscy wyrażają poważne obawy dotyczące ich stosowania.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak często psychologowie korzystają z narzędzi sztucznej inteligencji, w tym jak wzrosło ich wykorzystanie w porównaniu z 2024 rokiem.
- Jakie obawy najczęściej zgłaszają psychologowie, m.in. dotyczące bezpieczeństwa danych, błędów systemów AI czy potencjalnych zagrożeń społecznych.
- W jakich zadaniach AI najczęściej wspiera psychologów oraz jak wpływa na ich efektywność pracy i czas poświęcany pacjentom.
- Jakie zalecenia formułuje APA w zakresie etycznego i bezpiecznego wdrażania narzędzi AI do praktyki klinicznej.
Coraz większa adopcja AI w psychologii klinicznej
Według najnowszego badania APA, 56% psychologów eksperymentowało z narzędziami AI przynajmniej raz w ciągu ostatnich 12 miesięcy – to wzrost zaledwie w rok o blisko 30 punktów procentowych (z 29% w 2024 r.).
Co więcej, 29% psychologów korzysta z AI co najmniej raz w miesiącu, w porównaniu z 11% rok wcześniej. Oznacza to ponad dwukrotny wzrost regularnego użycia technologii. Psychologowie najczęściej stosują AI w zadaniach administracyjnych i organizacyjnych:
- pisanie wiadomości e-mail i materiałów – 52%,
- tworzenie treści – 33%,
- podsumowywanie notatek klinicznych i artykułów – 32%,
- sporządzanie notatek – 22%.
Technologie te znalazły więc zastosowanie przede wszystkim w obszarach odciążających klinicystów z obowiązków biurowych, umożliwiając im większe skupienie na pracy z pacjentem.
Zastrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa i wpływu AI na relację terapeutyczną
Mimo rosnącego wykorzystania sztucznej inteligencji, 92% psychologów wyraża obawy związane z jej stosowaniem w praktyce. W porównaniu z rokiem 2024, obawy te są znacząco silniejsze:
- naruszenia danych – 67% (wzrost z 59%),
- nieprzewidziane szkody społeczne – 64% (wzrost z 54%),
- błędy danych wejściowych i wyjściowych – 63% (wzrost z 54%),
- brak rygorystycznych testów bezpieczeństwa – 61% (wzrost z 51%),
- „halucynacje” i niedokładne dane wyjściowe – 60% (wzrost z 44%).
Wypowiedź szefa APA, dr. Arthura C. Evansa Jr., dobrze podsumowuje obecne nastroje:
Sztuczna inteligencja może pomóc złagodzić część presji, z jaką borykają się psychologowie – na przykład poprzez zwiększenie efektywności i poprawę dostępu do opieki – ale nadzór ludzki nadal jest niezbędny.
Evans podkreśla również odpowiedzialność klinicystów:
Pacjenci muszą mieć pewność, że mogą zaufać swojemu lekarzowi, że zidentyfikuje i zminimalizuje ryzyko lub błędy wynikające ze stosowania tych technologii w leczeniu.
Czy AI może zastąpić psychologów? Obawy dotyczące przyszłości zawodu
Badanie pokazuje również, że 38% psychologów obawia się o przyszłą redundancję niektórych obowiązków zawodowych. W praktyce jednak wykorzystanie AI w bezpośredniej pracy klinicznej pozostaje ograniczone:
- tylko 8% używało AI do wspomagania diagnozy klinicznej,
- zaledwie 5% posiłkowało się chatbotami w kontakcie z pacjentami.
Mimo szybkiego rozwoju narzędzi generatywnych i analitycznych, psychologowie nadal zachowują wysoki poziom ostrożności przy powierzaniu technologii funkcji terapeutycznych lub diagnostycznych.
Czy AI poprawia efektywność pracy psychologów?
Zdecydowana większość –62% psychologów – uważa, że nowe technologie pomagają im pracować szybciej i dokładniej. Dr Evans zwraca uwagę na obciążenia, które mogą łagodzić narzędzia AI:
Psychologów pociąga ta dziedzina, ponieważ pasjonuje ich poprawa jakości życia ludzi, ale mogą tracić godziny każdego dnia na papierkową robotę i zarządzanie często skomplikowanymi wymaganiami firm ubezpieczeniowych.
Jak dodaje:
Wykorzystanie bezpiecznych i etycznych narzędzi sztucznej inteligencji może zwiększyć efektywność psychologów, umożliwiając im dotarcie do większej liczby osób i lepszą obsługę.
Zalecenia APA dotyczące bezpiecznego stosowania AI w praktyce psychologicznej
W odpowiedzi na rosnące wykorzystanie nowych technologii APA opracowała listę zaleceń, które psychologowie powinni spełnić, zanim wdrożą narzędzia AI w pracy klinicznej:
1. Uzyskanie świadomej zgody pacjentów. Transparentność dotycząca zastosowania, korzyści i ograniczeń narzędzi sztucznej inteligencji.
2. Ocena ryzyka błędów i uprzedzeń algorytmicznych. AI może nieświadomie wzmacniać istniejące nierówności zdrowotne.
3. Sprawdzenie zgodności narzędzi z przepisami dotyczącymi prywatności. W tym z ustawami o ochronie danych i wymogami bezpieczeństwa.
4. Analiza sposobu przetwarzania i przechowywania danych pacjentów. Zrozumienie, jakie dane są wysyłane do dostawców technologii i w jaki sposób są wykorzystywane.
Zalecenia te podkreślają, że choć AI może wspierać psychologa, nie może zastąpić jego kompetencji, odpowiedzialności ani relacji terapeutycznej.
Rynek usług psychologicznych nadal przeciążony
Technologia nie rozwiązała także podstawowego problemu dostępności opieki psychologicznej. Według ankiety:
- 46% psychologów nie ma wolnych miejsc dla nowych pacjentów,
- 45% zgłasza, że objawy pacjentów są coraz poważniejsze.
Do tego dochodzą bariery systemowe: tylko 62% psychologów akceptuje jakąś formę ubezpieczenia, często z powodu niskich refundacji, wymogów autoryzacji i obciążeń administracyjnych. Wskazuje to jednoznacznie, że mimo poprawy równowagi zawodowo-prywatnej od czasów pandemii, kryzys zdrowia psychicznego pozostaje niezakończony.
Główne wnioski
- Wykorzystanie AI wśród psychologów znacząco wzrosło — 56% badanych używało narzędzi AI w ciągu ostatniego roku, w porównaniu do 29% w 2024 r., a 29% korzysta z nich regularnie.
- Obawy dotyczące bezpieczeństwa i jakości działania AI są powszechne — aż 92% psychologów wyraża niepokój, a najczęściej zgłaszane zagrożenia to naruszenia danych (67%), błędy wejścia/wyjścia (63%) i potencjalne szkody społeczne (64%).
- AI wspiera głównie zadania administracyjne, takie jak pisanie e-maili (52%), tworzenie treści (33%) czy podsumowywanie notatek (32%), co pomaga odciążyć psychologów i poprawia efektywność pracy.
- APA podkreśla konieczność odpowiedzialnego wdrażania narzędzi AI, zalecając m.in. świadomą zgodę pacjenta, weryfikację zgodności z przepisami i analizę sposobu przetwarzania danych — jednocześnie uznając potencjał AI w zwiększaniu dostępności opieki.
Źródło:
- American Psychological Association
