Prezes Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji opublikował rekomendację nr 130/2025, dotyczącą zmiany zasad kwalifikacji dorosłych pacjentów do opieki paliatywnej i hospicyjnej. Proponowane zmiany obejmują zarówno rozszerzenie, jak i doprecyzowanie wykazu wskazań do świadczeń stacjonarnych i domowych oraz liberalizację dostępu do świadczeń ambulatoryjnych. W wariancie maksymalnym szacuje się wzrost populacji pacjentów o 122%, co może oznaczać dodatkowe 2,5 mld zł obciążenia dla budżetu NFZ.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany w opiece paliatywnej rekomenduje AOTMiT.
- Które jednostki chorobowe mają zostać dodane lub usunięte z wykazu.
- Jakie mogą być konsekwencje finansowe dla systemu ochrony zdrowia.
- Jakie uwagi zgłosili eksperci do propozycji zmian.
Liberalizacja zasad w opiece ambulatoryjnej
Zgodnie z rekomendacją AOTMiT, świadczenia realizowane w poradniach medycyny paliatywnej mają przysługiwać pacjentom niezależnie od konkretnego rozpoznania – wystarczające będzie istnienie potrzeby specjalistycznego leczenia objawowego. Oznacza to odejście od szczegółowego wykazu chorób na rzecz decyzji klinicznej. Propozycja dotyczy wyłącznie opieki ambulatoryjnej – dla opieki stacjonarnej i domowej pozostaje obowiązek spełnienia kryteriów klinicznych.
Nowy wykaz chorób i doprecyzowanie kryteriów
W zakresie opieki stacjonarnej i domowej zaproponowano uaktualnienie listy chorób nieuleczalnych i postępujących, kwalifikujących do świadczeń. Wykaz ma być rozszerzony m.in. o schyłkową niewydolność nerek (N18.0), niewydolność serca (I50), czy inne choroby demielinizacyjne (G36, G37). Z listy mają zniknąć nowotwory in situ i niezłośliwe (D00–D31, D34, D36) oraz kardiomiopatie (I42–I43). Jednocześnie wszystkie grupy jednostek chorobowych mają zostać doprecyzowane o stopień zaawansowania – np. pacjenci z SLA z wynikiem ALSFRS-R ≤20 czy z SM z EDSS ≥8.
Górny limit czasu leczenia i szczegółowe kryteria
W przypadku rozpoznań J96.1 (niewydolność oddechowa), I50 (niewydolność serca) i L89 (owrzodzenie odleżynowe) przewidziano maksymalny czas leczenia – 180 dni w roku kalendarzowym. Część kryteriów obejmuje gazometrię, skale oceny duszności, liczbę hospitalizacji czy brak zgody na wentylację mechaniczną.
Brak precyzyjnych danych i możliwe ryzyka
Ze względu na brak centralnego rejestru pacjentów spełniających szczegółowe kryteria, Agencja nie była w stanie przeprowadzić pełnej oceny skutków finansowych. Warianty prognozowane przez ekspertów są bardzo rozbieżne – od zmniejszenia populacji o 30% (oszczędność 600 mln zł) do wzrostu o 122% (koszt 2,5 mld zł). W 2024 roku z opieki paliatywnej i hospicyjnej skorzystało ponad 100 tys. pacjentów, a koszt świadczeń wyniósł niemal 2 mld zł.
Eksperci podzieleni. Są też krytyczne uwagi
Eksperci kliniczni zasadniczo poparli zmianę, ale wskazali szereg uwag do szczegółowych zapisów. Zgłoszono m.in. potrzebę dodania warunku braku zgody pacjenta na wentylację mechaniczną, ograniczenia wymogu występowania niedożywienia czy modyfikacji wskaźników diagnostycznych. Krytycznie oceniono natomiast liberalizację zasad w opiece ambulatoryjnej – według części opinii może to prowadzić do nieefektywnego wykorzystania zasobów systemu i problemów z koordynacją opieki.
Główne wnioski
- AOTMiT rekomenduje zniesienie wykazu wskazań dla opieki ambulatoryjnej w poradniach medycyny paliatywnej, co oznacza dostęp dla wszystkich pacjentów wymagających leczenia objawowego.
- W zakresie opieki domowej i stacjonarnej proponowane jest dodanie nowych jednostek chorobowych, takich jak niewydolność serca (I50), schyłkowa niewydolność nerek (N18.0), inne choroby demielinizacyjne (G36, G37), oraz usunięcie m.in. nowotworów in situ.
- Szacowany wzrost liczby pacjentów może wynieść nawet 122%, co może skutkować dodatkowym kosztem dla NFZ w wysokości 2,5 mld zł rocznie.
- Eksperci mają zastrzeżenia do części zapisów, w tym do braku warunku zgody na wentylację mechaniczną, sposobu oceny duszności czy zasad udzielania świadczeń ambulatoryjnych.
Źródło:
- AOTMiT
