Leczenie otyłości w ostatnich latach zostało zdominowane przez leki oparte na analogach GLP-1, takie jak semaglutyd (Ozempic). Choć skuteczne, wiążą się one z działaniami niepożądanymi i szerokim wpływem na organizm. Najnowsze badanie opublikowane w Nature wskazuje jednak na potencjalnie przełomowe odkrycie: naturalnie występujący peptyd BRP, zidentyfikowany dzięki sztucznej inteligencji, który może skutecznie redukować apetyt i masę ciała, działając bardziej selektywnie i bez istotnych skutków ubocznych – przynajmniej w modelach zwierzęcych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak peptyd BRP wpływa na redukcję apetytu i masy ciała w modelach zwierzęcych
- Czym różni się mechanizm działania BRP od semaglutydu (Ozempic) i dlaczego może być bardziej selektywny
- Jaką rolę odegrała sztuczna inteligencja (Peptide Predictor) w odkryciu nowej cząsteczki
- Dlaczego brak typowych skutków ubocznych może stanowić przełom w leczeniu otyłości
Nowy gracz w terapii otyłości: peptyd BRP
Zespół badaczy ze Stanford Medicine odkrył cząsteczkę BRP (BRINP2-related peptide), niewielki peptyd złożony z 12 aminokwasów, który wykazuje silne działanie anorektyczne. W badaniach:
- zmniejszał spożycie pokarmu nawet o 50% w ciągu jednej godziny,
- prowadził do istotnej redukcji masy ciała,
- wpływał głównie na tkankę tłuszczową, a nie mięśniową.
Co istotne, efekty te były obserwowane zarówno u myszy, jak i u świń – modelu bliższego fizjologii człowieka.
BRP vs semaglutyd – podobny efekt, inny mechanizm
Semaglutyd działa poprzez naśladowanie hormonu GLP-1, który wpływa na wiele narządów – mózg, jelita, trzustkę. To szerokie działanie odpowiada zarówno za skuteczność, jak i działania niepożądane. Dr Katrin Svensson wyjaśnia:
Receptory, na które oddziałuje semaglutyd, znajdują się w mózgu, ale także w jelitach, trzustce i innych tkankach. Dlatego Ozempic ma tak szerokie działanie, w tym spowalnia ruch pokarmu w przewodzie pokarmowym i obniża poziom cukru we krwi. Natomiast BRP wydaje się działać specyficznie w podwzgórzu, które kontroluje apetyt i metabolizm.
To oznacza bardziej ukierunkowany mechanizm działania, ograniczony głównie do ośrodków regulujących apetyt.
Rola sztucznej inteligencji w odkryciu
Kluczowym elementem badania było wykorzystanie autorskiego algorytmu Peptide Predictor, który umożliwił identyfikację potencjalnie aktywnych peptydów w organizmie. Zamiast klasycznych metod:
- przeanalizowano ponad 20 000 genów kodujących białka,
- wytypowano 373 prohormony,
- przewidziano 2683 potencjalne peptydy.
Svensson podkreśla: “Algorytm miał decydujące znaczenie dla naszych ustaleń”.
Dzięki temu możliwe było szybkie zawężenie obszaru poszukiwań i identyfikacja cząsteczki o wyjątkowym potencjale biologicznym.
Wyniki badań – skuteczność i bezpieczeństwo
W modelach zwierzęcych BRP wykazał:
- redukcję spożycia pokarmu o około 50%,
- utratę masy ciała u otyłych myszy (średnio 3 g w ciągu 14 dni),
- poprawę tolerancji glukozy i insuliny,
- brak istotnych działań niepożądanych.
Co szczególnie istotne:
- nie zaobserwowano nudności ani zaburzeń perystaltyki jelit,
- nie wystąpiła znacząca utrata masy mięśniowej,
- nie zmieniły się zachowania behawioralne zwierząt.
Dlaczego brak skutków ubocznych jest przełomowy?
Obecne leki z grupy GLP-1, mimo wysokiej skuteczności, często powodują:
- nudności,
- zaparcia,
- zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego,
- utratę masy mięśniowej.
Selektywne działanie BRP w obrębie podwzgórza może:
- ograniczyć działania ogólnoustrojowe,
- zwiększyć tolerancję terapii,
- poprawić długoterminową adherencję pacjentów.
Nowe szlaki metaboliczne i neuronalne
Badania wykazały, że BRP:
- aktywuje inne neurony niż GLP-1,
- działa poprzez odrębne ścieżki metaboliczne,
- może stanowić alternatywę dla istniejących terapii.
To otwiera możliwość:
- łączenia terapii o różnych mechanizmach,
- tworzenia bardziej spersonalizowanych strategii leczenia otyłości.
Kolejne kroki: badania kliniczne
Choć wyniki są obiecujące, konieczne jest potwierdzenie skuteczności i bezpieczeństwa u ludzi. Svensson zaznacza:
Brak skutecznych leków na otyłość u ludzi stanowi problem od dziesięcioleci. Żadne z dotychczas testowanych przez nas leków nie dorównywało zdolności semaglutydu do zmniejszania apetytu i masy ciała. Bardzo zależy nam na tym, aby dowiedzieć się, czy jest on bezpieczny i skuteczny u ludzi.
Planowane są:
- badania kliniczne,
- identyfikacja receptorów BRP,
- optymalizacja czasu działania peptydu.
Główne wnioski
- Peptyd BRP zmniejszał spożycie pokarmu nawet o 50% u myszy i świń oraz prowadził do utraty masy ciała głównie z tkanki tłuszczowej.
- W ciągu 14 dni otyłe myszy straciły średnio 3 g masy ciała, podczas gdy grupa kontrolna przybrała około 3 g.
- BRP działa głównie w podwzgórzu, co odróżnia go od semaglutydu oddziałującego na wiele narządów i może ograniczać działania niepożądane.
- Algorytm Peptide Predictor umożliwił identyfikację 2683 potencjalnych peptydów, z których BRP wykazał najwyższą aktywność biologiczną.
Źródło:
- https://med.stanford.edu/news/all-news/2025/03/ozempic-rival.html
