Na Lubelszczyźnie zakończył się program badań przesiewowych w kierunku raka płuca, realizowany za pomocą Mobilnego Centrum Niskodawkowej Tomografii Komputerowej. W ramach projektu przebadano 2,6 tys. pacjentów z mniejszych miejscowości. Wyniki wskazują, że u 15 proc. uczestników wykryto podejrzane zmiany wymagające dalszej diagnostyki. Dotychczas raka płuca potwierdzono u ośmiu osób, a część pacjentów już rozpoczęła leczenie.
Mobilny tomograf dotarł do mniejszych miejscowości
Badanie było skierowane do osób z grup ryzyka – przede wszystkim palaczy oraz osób z obciążonym wywiadem rodzinnym w kierunku nowotworów płuc. Projekt zakładał dotarcie do pacjentów zamieszkujących tereny oddalone od dużych ośrodków medycznych.
W praktyce mniejsze miejscowości odwiedzał tir z mobilnym tomografem komputerowym. Do badania pacjentów kwalifikowali wcześniej lekarze z lokalnych przychodni. Dotyczyło to osób palących papierosy lub mających w rodzinie chorych na raka
– wyjaśnił dr hab. n. med. Michał Szczyrek z Kliniki Pneumonologii, Onkologii i Alergologii Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego nr 4 w Lublinie.
Badanie trwało zaledwie 10 minut, nie wymagało podania kontrastu i było całkowicie bezbolesne. Wyniki w formie elektronicznej trafiały następnie do centrum diagnostyki obrazowej, gdzie były analizowane przez radiologów przy wsparciu sztucznej inteligencji.
Wyniki badań: co wykryto u pacjentów?
Program badań tomograficznych trwał od 30 września do 22 listopada 2023 roku i objął osiem miejscowości, m.in. Parczew, Włodawę, Kraśnik, Janów Lubelski i Niemce. Wśród przebadanych dominowały osoby w wieku 60-69 lat.
U około 400 osób (ok. 15 proc. badanych) wykryto podejrzane zmiany w płucach wymagające dalszego nadzoru lub pogłębienia diagnostyki. Spośród nich do naszej kliniki trafiło ok. 100 osób wymagającej pilnej diagnostyki. Jak dotąd wykryliśmy raka płuca u 8 osób; dwie są już w trakcie leczenia. Pozostałe 300 osób wymaga kontroli w późniejszym czasie, aby monitorować wykryte zmiany
– poinformował dr Szczyrek.
Jakie zmiany budzą niepokój?
W diagnostyce istotnym kryterium oceny są rozmiary wykrytych zmian.
Za zmianę wymagającą nadzoru uznaje się guzek o średnicy powyżej 5 mm, który wymaga kolejnego badania kontrolnego TK. Guzek powyżej 1 cm budzi niepokój onkologiczny, dlatego konieczna jest dalsza, bardziej szczegółowa diagnostyka
– wyjaśnił ekspert.
W programie wykorzystano algorytmy sztucznej inteligencji, które określały prawdopodobieństwo złośliwości wykrytych zmian, co pozwoliło na szybsze skierowanie pacjentów na dalsze badania.
Nie tylko diagnostyka płuc – dodatkowe korzyści badań TK
Tomografia komputerowa płuc pozwala nie tylko na ocenę zmian nowotworowych, ale także wykrycie innych nieprawidłowości.
W trakcie badania TK oceniane były również naczynia wieńcowe, serce i jama brzuszna, dlatego niektórzy pacjenci zostali skierowani dalej do kardiologów czy gastroenterologów
– podkreślił dr Szczyrek.
Tego typu kompleksowa ocena zdrowia pozwala na wczesne wykrycie innych groźnych schorzeń i szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia.
Rak płuca – cichy zabójca z późnym rozpoznaniem
Każdego roku w Polsce diagnozuje się ok. 22 tys. nowych przypadków raka płuca, a liczba ta systematycznie rośnie, szczególnie wśród kobiet. Niestety, aż 80-85 proc. nowotworów płuca rozpoznaje się w zaawansowanym stadium, co znacznie ogranicza możliwości leczenia operacyjnego.
Wtedy pozostają metody leczenia, które powodują jedynie spowolnienie procesu chorobowego. W przypadku raka niedrobnokomórkowego tylko radykalne usunięcie guza daje szanse na wyleczenie. Niestety nie mamy leku, który całkowicie wyleczy rozsianego raka płuca. Dlatego tak bardzo zależy nam na wykryciu zmiany na wczesnym etapie
– wyjaśnił dr Szczyrek.
Kto jest najbardziej narażony na raka płuca?
Największe ryzyko zachorowania występuje u:
- osób palących papierosy,
- osób z obciążonym wywiadem rodzinnym,
- osób narażonych na kontakt z rakotwórczymi substancjami (m.in. radonem, azbestem, metalami ciężkimi, spalinami diesla).
Badania przesiewowe – szansa na wcześniejszą diagnozę
Program badań przesiewowych na Lubelszczyźnie jest częścią europejskiego projektu SOLACE (Strengthening the Screening of Lung Cancer in Europe), który obejmuje 37 ośrodków z 15 krajów Unii Europejskiej. W Polsce program koordynuje Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie we współpracy z Ministerstwem Zdrowia, a w województwie lubelskim za realizację odpowiada Klinika Pneumonologii, Onkologii i Alergologii USK nr 4.
Celem programu jest wczesne wykrywanie raka płuca i zwiększenie świadomości na temat znaczenia profilaktyki wśród osób z grup ryzyka.
Źródło:
- PAP
