Migotanie przedsionków (AF) jest najczęściej występującą utrwaloną arytmią serca na świecie i stanowi poważne wyzwanie dla systemów ochrony zdrowia. Szacuje się, że schorzenie to dotyczy obecnie niemal 38 milionów osób, a w ciągu najbliższych dekad liczba ta może się nawet podwoić. Choć najczęściej omawianym powikłaniem migotania przedsionków jest udar mózgu, coraz więcej danych wskazuje, że równie istotnym problemem jest niewydolność serca (HF).
Nowe wyniki badań zaprezentowane podczas kongresu EHRA 2026 (European Heart Rhythm Association), organizowanego przez Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC), pokazują, że niewydolność serca bardzo często pojawia się u osób, u których migotanie przedsionków wykryto podczas badań przesiewowych. Odkrycie to może mieć istotne znaczenie dla strategii wczesnego wykrywania i monitorowania pacjentów z bezobjawową arytmią.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego migotanie przedsionków wykryte w badaniach przesiewowych może wiązać się z wysokim ryzykiem rozwoju niewydolności serca
- Jakie wyniki przyniosły szwedzkie badania STROKESTOP i STROKESTOP II dotyczące pacjentów w wieku 75–76 lat
- Jak duże jest ryzyko rozwoju niewydolności serca u osób z AF wykrytym podczas badań przesiewowych
- Dlaczego wczesne wykrywanie zarówno migotania przedsionków, jak i niewydolności serca ma kluczowe znaczenie dla rokowania pacjentów
Migotanie przedsionków i niewydolność serca – wzajemnie powiązane schorzenia
Migotanie przedsionków oraz niewydolność serca pozostają ze sobą w ścisłej relacji patofizjologicznej. Oba schorzenia często współistnieją i wzajemnie przyspieszają swój rozwój. Jak podkreśliła dr Gina Sado ze szpitala Danderyd w Sztokholmie:
Niewydolność serca (HF) i migotanie przedsionków (AF) mają dwukierunkową zależność i przyspieszają wzajemnie swój postęp, dlatego ważne jest wczesne rozpoznanie i leczenie niewydolności serca u pacjentów z migotaniem przedsionków.
Jednocześnie ekspertka zwróciła uwagę na lukę w wiedzy dotyczącej pacjentów, u których arytmię wykryto nie w przebiegu objawów klinicznych, lecz w ramach badań przesiewowych:
Niewydolność serca (HF) została dobrze przebadana u pacjentów z klinicznie rozpoznanym migotaniem przedsionków, ale niewiele wiadomo na temat częstości występowania i czasu wystąpienia niewydolności serca u osób, u których migotanie przedsionków zostało wykryte podczas badań przesiewowych.
Analiza badań STROKESTOP i STROKESTOP II
Aby lepiej zrozumieć związek pomiędzy bezobjawowym migotaniem przedsionków, a niewydolnością serca, naukowcy przeanalizowali dane z dwóch dużych szwedzkich badań populacyjnych:
- STROKESTOP
- STROKESTOP II
W obu projektach uczestniczyły osoby w wieku 75–76 lat, które losowo przydzielono do grupy badań przesiewowych w kierunku migotania przedsionków lub do grupy kontrolnej. Wykrywanie arytmii odbywało się przy wykorzystaniu elektrokardiografii (EKG). Następnie badacze przeanalizowali częstość występowania nowych rozpoznań niewydolności serca oraz śmiertelność w trakcie kilkuletniej obserwacji.
- mediana obserwacji w badaniu STROKESTOP wynosiła 6,9 roku,
- mediana obserwacji w badaniu STROKESTOP II wynosiła 5,1 roku.
Dane dotyczące rozpoznań niewydolności serca oraz zgonów pochodziły ze szwedzkich rejestrów krajowych, natomiast ryzyko rozwoju choroby oszacowano za pomocą modelu regresji Coxa.
Jak często po wykryciu AF rozwija się niewydolność serca?
W badaniu STROKESTOP przebadano 6824 osoby.
- u 252 uczestników wykryto nowe przypadki migotania przedsionków,
- u 57 z nich (23%) w okresie obserwacji rozpoznano niewydolność serca.
Z kolei w badaniu STROKESTOP II analizą objęto 6601 osób.
- nowe migotanie przedsionków wykryto u 152 uczestników,
- u 31 z nich (20%) w trakcie obserwacji rozpoznano niewydolność serca.
Dane te wskazują, że co piąty pacjent z migotaniem przedsionków wykrytym podczas badań przesiewowych rozwija niewydolność serca w kolejnych latach.
Trzykrotnie wyższe ryzyko niewydolności serca
Analiza statystyczna wykazała, że wykrycie migotania przedsionków podczas badań przesiewowych znacząco zwiększa ryzyko rozwoju niewydolności serca. W badaniu STROKESTOP:
- ryzyko niewydolności serca było ponad trzykrotnie wyższe u osób z AF wykrytym w badaniu przesiewowym niż u osób bez tej arytmii
- skorygowany współczynnik ryzyka wynosił HR 3,19 (95% CI 2,42–4,21).
Co istotne, ryzyko to było zbliżone do ryzyka obserwowanego u pacjentów z wcześniej rozpoznanym migotaniem przedsionków, gdzie współczynnik wynosił: HR 2,86 (95% CI 2,34–3,50).
Podobne wyniki uzyskano również w badaniu STROKESTOP II, co wzmacnia wiarygodność obserwacji.
Niewydolność serca pojawia się bardzo wcześnie
Jednym z najbardziej interesujących wyników analizy było to, że niewydolność serca pojawiała się stosunkowo szybko po wykryciu arytmii. W obu badaniach:
- diagnoza HF była stawiana często już w ciągu pierwszych 6 miesięcy od wykrycia migotania przedsionków.
Może to wskazywać, że u wielu pacjentów niewydolność serca rozwija się równolegle z arytmią lub pozostaje przez długi czas nierozpoznana.
Bezobjawowe migotanie przedsionków nie jest łagodnym schorzeniem
Podsumowując wyniki analizy, dr Sado podkreśliła znaczenie badań przesiewowych:
U osób z migotaniem przedsionków wykrytym w badaniu przesiewowym ryzyko rozwoju niewydolności serca było trzykrotnie wyższe niż u uczestników bez migotania przedsionków i porównywalne z ryzykiem u pacjentów z klinicznie rozpoznanym migotaniem przedsionków. Wyniki te sugerują, że bezobjawowe migotanie przedsionków nie jest schorzeniem łagodnym i podkreślają potrzebę wczesnego wykrywania zarówno migotania przedsionków, jak i niewydolności serca.
Wnioski te wskazują, że badania przesiewowe w kierunku AF mogą mieć kluczowe znaczenie nie tylko dla zapobiegania udarom mózgu, ale także dla wczesnego wykrywania niewydolności serca.
Główne wnioski
- W analizie badań STROKESTOP i STROKESTOP II obejmujących ponad 13 tys. uczestników wykazano, że u osób z migotaniem przedsionków wykrytym w badaniach przesiewowych niewydolność serca rozwija się stosunkowo często.
- W badaniu STROKESTOP niewydolność serca rozpoznano u 23% pacjentów z nowo wykrytym migotaniem przedsionków, natomiast w badaniu STROKESTOP II u około 20% uczestników.
- Wykrycie AF w badaniu przesiewowym wiązało się z ponad trzykrotnie wyższym ryzykiem niewydolności serca w porównaniu z osobami bez tej arytmii (HR 3,19; 95% CI 2,42–4,21).
- U wielu pacjentów niewydolność serca diagnozowano już w ciągu pierwszych 6 miesięcy od wykrycia migotania przedsionków, co podkreśla znaczenie wczesnej diagnostyki i monitorowania tych chorych.
Źródło:
- European Society of Cardiology
