Federacja Przedsiębiorców Polskich zwróciła się do Ministerstwa Zdrowia z interwencyjnym pismem dotyczącym problemów w systemie refundacji leków. Organizacja wskazuje, że mimo przedstawienia dowodów naukowych potwierdzających skuteczność terapii, część postępowań refundacyjnych nie kończy się decyzją umożliwiającą szerszy dostęp do leczenia. Jednym z powodów ma być trudna sytuacja finansowa Narodowego Funduszu Zdrowia. Sprawa pojawiła się także w trakcie prac nad nowelizacją ustawy refundacyjnej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie problemy w systemie refundacyjnym wskazuje Federacja Przedsiębiorców Polskich.
- Dlaczego część nowych terapii może nie trafić do systemu refundacyjnego mimo pozytywnych rekomendacji ekspertów.
- Jakie konsekwencje przynosi przepis o umarzaniu postępowań refundacyjnych po 12 miesiącach.
- Jakie zmiany w ustawie refundacyjnej proponuje Federacja Przedsiębiorców Polskich.
Spotkanie z resortem zdrowia i dyskusja o zmianach w ustawie refundacyjnej
W ostatnim czasie odbyło się spotkanie przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia z członkami Trójstronnego Zespołu ds. Ochrony Zdrowia. Rozmowa dotyczyła projektu nowelizacji ustawy refundacyjnej oraz skutków obowiązujących przepisów regulujących procedurę refundacyjną.
Jednym z tematów była kwestia trwałości analiz farmakoekonomicznych wykorzystywanych w procesie oceny technologii medycznych (HTA). Obecnie obowiązujące regulacje przewidują, że jeżeli postępowanie refundacyjne trwa dłużej niż 12 miesięcy, minister zdrowia jest zobowiązany do jego umorzenia z urzędu.
Zdaniem Federacji Przedsiębiorców Polskich przepis ten zaczyna wywoływać coraz bardziej odczuwalne skutki dla systemu refundacyjnego oraz dla pacjentów oczekujących na dostęp do nowych terapii.
Postępowania refundacyjne umarzane po 12 miesiącach
Zasada automatycznego umarzania postępowań refundacyjnych została wprowadzona podczas nowelizacji ustawy refundacyjnej w 2023 r. Jak wskazuje Federacja Przedsiębiorców Polskich, dopiero obecnie widać pełną skalę konsekwencji tego rozwiązania.
Według informacji przekazywanych przez podmioty odpowiedzialne część procedur refundacyjnych zbliża się do momentu, w którym upłynie dopuszczalny okres prowadzenia postępowania. Oznacza to, że w najbliższych tygodniach kolejne wnioski mogą zostać formalnie umorzone, mimo że dotyczą terapii popartych dowodami klinicznymi.
Wśród analizowanych technologii znajdują się również produkty lecznicze, które uzyskały pozytywne stanowiska ekspertów medycznych, towarzystw naukowych oraz Rady Przejrzystości działającej przy Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji.
Argument finansowy po stronie płatnika publicznego
Według informacji przekazywanych Federacji Przedsiębiorców Polskich część firm farmaceutycznych otrzymała w ostatnim czasie sygnały z Ministerstwa Zdrowia, że pomimo przedstawienia danych potwierdzających wartość kliniczną terapii, rozszerzenie dostępu do leczenia nie będzie możliwe.
Jako jeden z powodów wskazywana jest sytuacja finansowa Narodowego Funduszu Zdrowia. Federacja przypomina, że już od kilku lat zwraca uwagę na pogarszającą się kondycję finansową systemu ochrony zdrowia. Od 2024 r. organizacja publicznie ostrzegała przed ryzykiem utraty płynności finansowej przez NFZ oraz skutkami takiej sytuacji dla polityki lekowej państwa.
Zdaniem autorów pisma obecny stan finansów publicznego płatnika zaczyna bezpośrednio wpływać na możliwość wprowadzania nowych technologii lekowych do systemu refundacyjnego.
Postulaty Federacji Przedsiębiorców Polskich
W piśmie skierowanym do podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia Katarzyny Kacperczyk Federacja Przedsiębiorców Polskich przedstawiła trzy główne postulaty.
Pierwszy z nich dotyczy możliwości zawieszenia przez ministra zdrowia postępowań refundacyjnych dotyczących nowych produktów leczniczych oraz nowych wskazań dla terapii już refundowanych. Zawieszenie miałoby obowiązywać do momentu poprawy sytuacji finansowej płatnika publicznego, przy jednoczesnym zachowaniu ważności analiz dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa terapii.
Drugim postulatem jest przedstawienie informacji o planowanym terminie stabilizacji finansowej Narodowego Funduszu Zdrowia. Według Federacji pozwoliłoby to określić moment, w którym możliwe będzie wznowienie zawieszonych postępowań refundacyjnych.
Trzeci element dotyczy procesu legislacyjnego związanego z nowelizacją ustawy refundacyjnej. Federacja proponuje usunięcie przepisów ograniczających w czasie ważność analiz HTA, które obecnie prowadzą do automatycznego umarzania postępowań.
Nowelizacja ustawy refundacyjnej w planach resortu zdrowia
Zgodnie z obowiązującymi przepisami jedynie minister zdrowia ma możliwość zawieszenia postępowania refundacyjnego. Jednocześnie Ministerstwo Zdrowia zapowiada skierowanie projektu nowelizacji ustawy refundacyjnej do prac parlamentarnych w drugim kwartale 2026 r.
Planowane zmiany mają być jednym z elementów szerszej dyskusji o przyszłości polityki lekowej w Polsce, w tym o stabilności finansowej systemu refundacyjnego i zasadach wprowadzania nowych technologii medycznych do publicznego systemu ochrony zdrowia.
Główne wnioski
- Obowiązujące przepisy przewidują, że po 12 miesiącach procedowania wniosku refundacyjnego minister zdrowia musi umorzyć postępowanie z urzędu.
- Część terapii, które uzyskały pozytywne rekomendacje ekspertów, towarzystw naukowych oraz Rady Przejrzystości AOTMiT, może nie zostać objęta refundacją.
- Federacja Przedsiębiorców Polskich wskazuje, że jednym z powodów wstrzymywania decyzji jest trudna sytuacja finansowa Narodowego Funduszu Zdrowia.
- Resort zdrowia planuje skierować projekt nowelizacji ustawy refundacyjnej do prac parlamentarnych w II kwartale 2026 r.
Źródło:
- Mat. prasowy / oprac. TK
