Ukraina wkracza w piąty rok otwartej wojny w sytuacji pogłębiającego się kryzysu zdrowotnego. Z najnowszych danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wynika, że w 2025 r. liczba ataków na system ochrony zdrowia wzrosła o niemal 20% w porównaniu z rokiem 2024. Oznacza to nie tylko bezpośrednie zagrożenie dla personelu medycznego i pacjentów, lecz także długofalową destabilizację całego systemu opieki zdrowotnej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- O ile wzrosła liczba ataków na ukraińską służbę zdrowia w 2025 r. oraz jak wygląda pełna skala udokumentowanych incydentów od 24 lutego 2022 r.
- Jakie są konsekwencje ataków dla pacjentów i personelu medycznego, w tym wpływ na dostęp do leków, rehabilitacji i opieki psychiatrycznej.
- Dlaczego zniszczenia infrastruktury energetycznej pogłębiają kryzys zdrowotny i zwiększają ryzyko powikłań u pacjentów przewlekle chorych.
- Jakie działania podejmuje WHO w Ukrainie, ile osób objęto wsparciem w 2025 r. oraz jakiego finansowania organizacja potrzebuje w 2026 r.
Skala ataków: 2881 udokumentowanych incydentów od początku wojny
Od 24 lutego 2022 r., czyli od rozpoczęcia pełnoskalowej inwazji, WHO udokumentowała co najmniej 2881 ataków na opiekę zdrowotną na Ukrainie. Ofiarami byli pracownicy medyczni, pacjenci, a także infrastruktura – szpitale, przychodnie, karetki pogotowia i magazyny medyczne.
W 2025 r. dynamika ataków wyraźnie wzrosła. Najbardziej dramatyczny był trzeci kwartał roku – w 184 atakach zginęło 12 osób, a 110 pracowników służby zdrowia i pacjentów zostało rannych. Co istotne, liczba ataków na magazyny medyczne wzrosła trzykrotnie w porównaniu z 2024 r., co znacząco zakłóciło logistykę dostaw leków i sprzętu.
W ciągu czterech lat wojny w atakach na placówki medyczne zginęło 233 pracowników służby zdrowia i pacjentów, a 930 zostało rannych. Tego typu działania stanowią naruszenie międzynarodowego prawa humanitarnego.
Pogarszający się stan zdrowia ludności
Bezpośrednie ataki na placówki medyczne to tylko jeden wymiar kryzysu. Drugim są kaskadowe skutki zniszczeń infrastruktury cywilnej, w tym elektrowni cieplnych i sieci energetycznych.
Według oceny WHO z grudnia 2025 r., 59% osób mieszkających na obszarach objętych frontem oceniło swój stan zdrowia jako zły lub bardzo zły. Dla porównania, poza linią frontu odsetek ten wynosi 47%. Różnica ta obrazuje skalę nierówności zdrowotnych generowanych przez konflikt. Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, Dyrektor Generalny WHO, podkreślił:
Po czterech latach wojny potrzeby zdrowotne rosną, ale wiele osób nie może uzyskać niezbędnej opieki, po części dlatego, że szpitale i kliniki są regularnie atakowane. Dodał również: WHO współpracuje z oddanymi pracownikami służby zdrowia na Ukrainie, aby zapewnić szpitalom środki do utrzymania ciepła i leki, na których ludzie najbardziej polegają. Ostatecznie najlepszym lekarstwem jest pokój.
Zdrowie psychiczne i choroby przewlekłe – cichy wymiar kryzysu
Konsekwencje wojny wykraczają daleko poza urazy bojowe. Według danych WHO:
- 72% ankietowanych doświadczyło w ostatnim roku lęku lub depresji,
- jedynie co piąta osoba szukała profesjonalnej pomocy,
- co czwarty obywatel Ukrainy cierpi na niebezpiecznie wysokie ciśnienie tętnicze,
- 8 na 10 osób zgłasza brak dostępu do potrzebnych leków.
Dr Hans Henri P. Kluge, dyrektor regionalny WHO na Europę, ostrzegł: “Cztery lata wojny doprowadziły do poważnego kryzysu zdrowotnego na Ukrainie”. Wskazał również:
Potrzeby w zakresie zdrowia psychicznego są ogromne: 72% ankietowanych osób doświadczyło lęku lub depresji w ciągu ostatniego roku, a mimo to tylko co piąta szukała pomocy. Choroby układu krążenia gwałtownie rosną, a co czwarty Ukraińiec cierpi na niebezpiecznie wysokie ciśnienie krwi. 8 na 10 osób zgłasza, że nie ma dostępu do potrzebnych leków. To nie jest abstrakcyjna sytuacja – to pacjent z chorobą serca, który nie może znaleźć leków na nadciśnienie, osoba po amputacji czeka miesiącami na protezę, nastolatek boi się wyjść z domu. Ukraiński system opieki zdrowotnej potrzebuje naszego stałego wsparcia.
Zima 2025/2026: energetyczna katastrofa i jej skutki zdrowotne
Miniona zima była najcięższa od początku wojny. Liczne ataki na infrastrukturę energetyczną pozbawiły miliony ludzi ogrzewania, prądu i wody. W styczniu 2026 r. w wyniku ataku na Kijów prawie 6000 budynków zostało pozbawionych ogrzewania, a około 600 000 mieszkańców opuściło miasto. Dr Jarno Habicht, przedstawiciel WHO na Ukrainie, opisał sytuację w następujących słowach:
To, czego jesteśmy świadkami na Ukrainie, to katastrofalny cykl. Stacja ciepłownicza zostaje uszkodzona i tysiące domów traci ciepło w ciągu kilku godzin. Przy temperaturze –20°C woda w rurach zamarza, rozsadza je, zalewając budynki lodem. Naprawy są przeprowadzane, a potem kolejny atak zaczyna wszystko od nowa. Za każdą z tych awarii systemu stoją rodziny, osoby starsze i pracownicy służby zdrowia, którzy muszą ratować ludzkie życie, podczas gdy ich własne domy są pozbawione ogrzewania, wody i prądu. Wypalenie po czterech latach wojny jest ogromne – a zapotrzebowanie na opiekę zdrowotną nigdy nie było większe.
Pacjenci wypisywani ze szpitali – po porodach, operacjach onkologicznych czy zawałach serca – wracają do domów bez ogrzewania i bieżącej wody. Oznacza to realne zagrożenie powikłaniami oraz cofnięcie efektów leczenia.
Ograniczony dostęp do rehabilitacji i leków
Wzrost liczby urazów wojennych zwiększył zapotrzebowanie na chirurgię urazową, transfuzje, kontrolę zakażeń oraz rehabilitację. Tymczasem:
- jedynie 4% szpitali oferuje rehabilitację stacjonarną,
- zaledwie 3% placówek zapewnia technologie wspomagające, w tym protezy.
Dostęp do leków pozostaje jedną z największych barier – 4 na 5 osób zgłasza trudności, głównie z powodu wysokich cen (71%). Na terenach przyfrontowych problem potęgują zamknięte apteki oraz zagrożenia bezpieczeństwa.
Działania WHO: pomoc systemowa i apel o finansowanie
W 2025 r. WHO objęła wsparciem 1,9 mln osób w całej Ukrainie. Działania obejmowały:
- dostarczenie opieki traumatologicznej i sprzętu do 954 placówek,
- wsparcie ponad 1200 ewakuacji medycznych,
- działania edukacyjne w 131 trudno dostępnych lokalizacjach,
- przeszkolenie ponad 2500 pracowników medycznych,
- dostarczenie 284 generatorów do placówek w 23 obwodach.
W 2026 r. WHO apeluje o 42 mln dolarów na dalsze działania i zapewnienie dostępu do opieki zdrowotnej dla 700 000 osób.
Główne wnioski
- Liczba ataków na ukraińską służbę zdrowia wzrosła o prawie 20% w 2025 r., a od początku pełnoskalowej wojny WHO udokumentowała co najmniej 2881 incydentów.
- W ciągu czterech lat zginęło 233 pracowników medycznych i pacjentów, a 930 zostało rannych; w samym III kwartale 2025 r. odnotowano 184 ataki.
- Kryzys zdrowotny wykracza poza urazy wojenne – 72% osób doświadczyło lęku lub depresji, co czwarty obywatel ma niebezpiecznie wysokie ciśnienie, a 8 na 10 zgłasza brak dostępu do leków.
- WHO objęła wsparciem 1,9 mln osób w 2025 r., dostarczyła 284 generatory i apeluje o 42 mln USD w 2026 r., aby zapewnić opiekę 700 000 najbardziej potrzebującym.
Źródło:
- WHO
