28 stycznia 2026 r. Senat podczas 51. posiedzenia przyjął bez poprawek cztery ustawy, w tym dwie ważne z perspektywy ochrony zdrowia: ustawę wygaszającą rozwiązania „specustawy ukraińskiej” oraz ustawę wdrażającą dyrektywę NIS 2 i unijny Toolbox 5G. Oba projekty rządowe trafią teraz do podpisu prezydenta.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany wprowadza ustawa wygaszająca specustawę ukraińską i jak wpłynie to na zasady pobytu oraz dostęp do opieki zdrowotnej.
- Jakie konsekwencje dla placówek medycznych niesie wdrożenie dyrektywy NIS 2 i unijnego Toolbox 5G.
- Jakie kary finansowe grożą podmiotom zdrowotnym za niewypełnienie obowiązków związanych z cyberbezpieczeństwem.
- Jak samorząd lekarski ocenia projekt i dlaczego sprzeciwia się utrzymaniu uproszczonych ścieżek dostępu do zawodu lekarza.
Ustawa wygaszająca specustawę ukraińską – nowy model ochrony czasowej
Rządowy projekt zakłada zakończenie funkcjonowania odrębnych przepisów regulujących pobyt, pracę i świadczenia dla uchodźców wojennych z Ukrainy. Dotychczasowe rozwiązania zostaną przeniesione do wspólnego systemu ochrony czasowej dla wszystkich cudzoziemców. Ustawa przedłuża legalność pobytu osób uciekających przed wojną, wyznaczając termin do 4 marca 2027 r. na złożenie wniosku o pobyt. PESEL UKR stanie się podstawowym potwierdzeniem legalnego pobytu, a papierowe zaświadczenia zastąpi elektroniczna karta DIIA oraz możliwość potwierdzania tożsamości w aplikacji mObywatel.
Dostęp do opieki zdrowotnej zostanie ograniczony do grup szczególnie chronionych: małoletnich, osób pracujących, ofiar gwałtu i tortur, kobiet w ciąży, osób zamieszkujących ośrodki zbiorowego zakwaterowania oraz innych grup wrażliwych. Osoby niepracujące, niespełniające tych kryteriów, będą korzystały z opieki na zasadach obowiązujących dla innych niepracujących cudzoziemców przebywających w Polsce. Zawężona zostanie również pomoc w zakresie zakwaterowania i wyżywienia – państwo utrzyma ją wyłącznie dla grup wrażliwych.
Do ustawy o ochronie cudzoziemców przeniesiono także zasady przekazywania danych przez ZUS o zatrudnionych obywatelach Ukrainy, regulacje dotyczące utraty statusu UKR oraz przepisy umożliwiające wygaszenie mechanizmów finansowych funkcjonujących w ramach Funduszu Pomocy. Utrzymane zostanie także finansowanie dodatkowych zadań w szkołach do końca bieżącego roku szkolnego, w tym oddziałów przygotowawczych i zwiększonego limitu godzin dla nauczycieli.
Co z uproszczonym dostępem do zawodu lekarza?
Prezydium NRL w stanowisku z 23 stycznia br. zwróciło uwagę, że procedowany projekt po raz kolejny modyfikuje regulacje dotyczące tzw. uproszczonych ścieżek uzyskiwania uprawnień zawodowych lekarza i lekarza dentysty. Samorząd lekarski przypomina, że od dłuższego czasu apeluje o wycofanie obu trybów, ponieważ dopuszczają one wykonywanie zawodu bez konieczności nostryfikacji dyplomu zdobytego poza Unią Europejską, odbycia stażu podyplomowego czy potwierdzenia znajomości języka polskiego w zakresie niezbędnym do pracy z pacjentem. Zdaniem NRL utrzymywanie takich rozwiązań nie odpowiada standardom bezpieczeństwa i jakości świadczeń, a obecna nowelizacja – mimo licznych zmian – nie realizuje tego kluczowego postulatu.
Ustawa wdrażająca NIS 2 – nowe obowiązki dla podmiotów zdrowotnych
Druga z przyjętych ustaw wprowadza do polskiego prawa dyrektywę NIS 2 i unijny Toolbox 5G. Najważniejszą zmianą jest nowy podział podmiotów na kluczowe i ważne oraz rozszerzenie listy sektorów objętych obowiązkami cyberbezpieczeństwa. Do dotychczasowych sektorów – infrastruktury cyfrowej, energii, transportu, zdrowia, bankowości, rynków finansowych, zaopatrzenia w wodę – dodano m.in. sektor ścieków, zarządzanie ICT, przestrzeń kosmiczną, pocztę, produkcję chemikaliów oraz żywności.
![Cyberbezpieczeństwo w ochronie zdrowia: Szpitale w gotowości, AŚZ w tyle [Dane]](https://alertmedyczny.pl/wp-content/uploads/2025/01/cyberbezpieczenstwo-zagrozenie-ogolne-3-300x200.jpg)
Placówki zdrowotne zakwalifikowane jako podmioty kluczowe lub ważne będą musiały wdrożyć system zarządzania bezpieczeństwem informacji, regularnie oceniać ryzyko wystąpienia incydentów oraz kontrolować bezpieczeństwo łańcucha dostaw ICT. Ustawa wprowadza uprawnienia ministra ds. informatyzacji do wskazywania dostawców wysokiego ryzyka. Ich sprzęt ma zostać wycofany z infrastruktury podmiotów kluczowych i ważnych w okresie od 4 do 7 lat, a decyzję ministra będzie można zaskarżyć do sądu administracyjnego.
Kary za naruszenie przepisów są znaczące: dla podmiotów kluczowych od 20 tys. zł do 10 mln euro, a dla podmiotów ważnych od 15 tys. zł do 7 mln euro. Niezależnie od tych limitów za niewykonanie nakazu organu cyberbezpieczeństwa przewidziano karę od 500 zł do 100 tys. zł za każdy dzień opóźnienia. W skrajnych przypadkach – gdy naruszenie przepisów spowoduje poważne ryzyko dla obronności, bezpieczeństwa państwa, życia lub zdrowia ludzi – kary mogą sięgać 100 mln zł.
Główne wnioski
- Senat przyjął bez poprawek dwie ustawy kluczowe dla systemu zdrowia: wygaszającą specustawę ukraińską oraz wdrażającą NIS 2 i Toolbox 5G.
- Nowe przepisy określają zasady legalnego pobytu obywateli Ukrainy do 4 marca 2027 r. i ograniczają dostęp do świadczeń zdrowotnych do wybranych grup.
- Dyrektywa NIS 2 nakłada nowe obowiązki na podmioty zdrowotne, w tym wymóg wdrożenia systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji i ocen ryzyka.
- Kary za naruszenia mogą wynieść od kilkunastu tysięcy złotych do nawet 100 mln zł w przypadku poważnego zagrożenia dla zdrowia, życia lub bezpieczeństwa państwa.
Źródło:
- https://www.senat.gov.pl/aktualnoscilista/art,17324,51-posiedzenie-senatu.html
