Europa mierzy się z wyraźnym nawrotem odry – choroby wirusowej, którą można niemal całkowicie wyeliminować dzięki szczepieniom. Najnowsze dane wskazują, że kilka państw, w tym Wielka Brytania, utraciło status krajów wolnych od tej choroby. Decyzja ta ma istotne znaczenie dla zdrowia publicznego i pokazuje skalę wyzwań związanych ze spadającymi wskaźnikami wyszczepienia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego Wielka Brytania i inne kraje europejskie utraciły status krajów wolnych od odry oraz jakie kryteria stosuje WHO.
- Jak spadek wyszczepienia wpływa na szybki nawrót odry, mimo że chorobie można skutecznie zapobiegać.
- Jakie są aktualne dane epidemiologiczne z Europy, w tym liczba zachorowań i poziomy szczepień.
- Jakie działania rekomendują eksperci i instytucje zdrowia publicznego, aby ponownie zahamować transmisję wirusa.
Wielka Brytania traci status kraju wolnego od odry
Światowa Organizacja Zdrowia poinformowała, że Wielka Brytania utraciła status kraju wolnego od odry w oparciu o dane z 2024 roku. W tym okresie podejrzewano około 3600 przypadków zakażeń, a liczba potwierdzonych zachorowań w samej Anglii sięgnęła 2911 – najwięcej od 2012 roku.
Status eliminacji oznacza brak trwałej transmisji wirusa przez co najmniej 12 miesięcy. Skala ognisk odry w 2024 roku sprawiła jednak, że utrata tego statusu była w dużej mierze przewidywalna. Dla porównania, w 2023 roku odnotowano ponad 1000 przypadków, co już wtedy sygnalizowało narastający problem.
Wielka Brytania po raz pierwszy została uznana za kraj wolny od odry w 2017 roku, straciła ten status w 2019 roku, a następnie odzyskała go w 2021 roku. Ostatni sukces był jednak w dużej mierze efektem ograniczeń społecznych wprowadzonych podczas pandemii COVID-19, które niemal całkowicie zahamowały transmisję wirusów oddechowych.
![Odra w Polsce: ognisko na Podkarpaciu. Potwierdzono już 26 przypadków [Aktualizacja]](https://alertmedyczny.pl/wp-content/uploads/2024/12/pandemia-zagrozenie-wirusy-ogolne-4-300x200.jpg)
Spadek wyszczepienia jako kluczowa przyczyna
Jednym z głównych powodów utraty statusu wolnego od odry są niewystarczające wskaźniki szczepień. Aby osiągnąć odporność zbiorowiskową, poziom wyszczepienia musi przekraczać 95%. Tymczasem pod koniec 2024 roku w Wielkiej Brytanii wynosił on około 92% dla pierwszej dawki szczepionki MMR oraz nieco poniżej 85% dla drugiej dawki, zapewniającej pełną ochronę. Dr Vanessa Saliba, konsultant epidemiologiczny w UK Health Security Agency, podkreśliła skalę zagrożenia:
Zakażenia mogą szybko powrócić, gdy spada wskaźnik szczepień dzieci — eliminacja odry będzie możliwa tylko wtedy, gdy wszystkie kwalifikujące się dzieci otrzymają dwie dawki szczepionki MMRV przed pójściem do szkoły.
Ekspertka zaznaczyła również, że system ochrony zdrowia podejmuje działania mające poprawić sytuację. W ramach zmian druga dawka szczepionki MMRV jest oferowana wcześniej, podczas badania w 18. miesiącu życia, aby zwiększyć wyszczepialność i przybliżyć kraj do ponownej eliminacji choroby. Jednocześnie starsze dzieci i dorośli mogą korzystać ze szczepień uzupełniających oferowanych przez NHS.
Europa traci odporność na odrę
Problem nie dotyczy wyłącznie Wielkiej Brytanii. WHO poinformowała, że status krajów wolnych od odry utraciły również Hiszpania, Austria, Armenia, Azerbejdżan i Uzbekistan. W kilku innych państwach, w tym we Francji i Rumunii, obserwuje się już regularną transmisję wirusa.
Według ekspertów jest to wyraźny sygnał, że spadek zaufania do szczepień po pandemii COVID-19 przekłada się na realne zagrożenia epidemiologiczne. Odra, jako jedna z najbardziej zakaźnych chorób wirusowych, jest zwykle pierwszą chorobą, która powraca, gdy poziom wyszczepienia spada.
Odra – choroba możliwa do wyeliminowania
Odra najczęściej objawia się wysoką gorączką i charakterystyczną wysypką, jednak w części przypadków może prowadzić do ciężkich powikłań, takich jak zapalenie płuc, zapalenie mózgu, a nawet zgon. Z tego względu WHO od lat podkreśla, że szczepienia są jedyną skuteczną metodą zapobiegania jej rozprzestrzenianiu się. Dr Bharat Pankhania z Uniwersytetu w Exeter zwrócił uwagę na systemowe wyzwania:
Odra to choroba, której można zapobiegać dzięki szczepieniom. Jest więc niezwykle niepokojące, że w Wielkiej Brytanii mamy obecnie obszary, w których poziom szczepień jest niski lub w ogóle go nie ma.
Ekspert podkreślił konieczność poprawy dostępu do lekarzy rodzinnych, zwiększenia roli pielęgniarek środowiskowych oraz zdecydowanego przeciwdziałania dezinformacji dotyczącej bezpieczeństwa szczepionek.
Utrata statusu krajów wolnych od odry przez Wielką Brytanię i inne państwa europejskie pokazuje, jak krucha jest odporność zbiorowiskowa. Nawet krótkotrwały spadek wyszczepienia może prowadzić do szybkiego nawrotu chorób, które przez lata uznawano za opanowane. Eksperci są zgodni: bez konsekwentnych programów szczepień i odbudowy zaufania społecznego do profilaktyki, Europa będzie coraz częściej mierzyć się z powrotem chorób zakaźnych możliwych do całkowitego wyeliminowania.
Główne wnioski
- Światowa Organizacja Zdrowia potwierdziła, że Wielka Brytania oraz m.in. Hiszpania, Austria i Armenia utraciły status krajów wolnych od odry na podstawie danych z 2024 roku.
- W Wielkiej Brytanii w 2024 roku odnotowano 2911 potwierdzonych przypadków odry, a wskaźnik pełnego wyszczepienia dzieci spadł do ok. 84–85%, poniżej progu odporności zbiorowiskowej.
- Odra jest jedną z najbardziej zakaźnych chorób wirusowych i nawraca jako pierwsza, gdy poziom szczepień spada poniżej 95%.
- Eksperci i WHO wskazują, że bez odbudowy zaufania do szczepień i poprawy dostępu do profilaktyki Europa będzie coraz częściej tracić status eliminacji chorób zakaźnych.
Źródło:
- opracowanie własne, UK Health Security Agency, BBC, Sky News
