Dostęp do psychiatrycznej opieki zdrowotnej dla dzieci i młodzieży pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań systemowych w Polsce. Najnowsze działania Rzecznik Praw Dziecka pokazują, że problem ten wciąż ma charakter regionalny i dotyka w szczególny sposób najmłodszych pacjentów. W styczniu 2026 r. Rzeczniczka Praw Dziecka skierowała oficjalny apel do władz samorządowych województwa warmińsko-mazurskiego, wskazując na poważne braki w zabezpieczeniu psychiatrycznej opieki zdrowotnej dla osób małoletnich.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego Rzecznik Praw Dziecka interweniował w sprawie dostępu do psychiatrycznej opieki zdrowotnej w województwie warmińsko-mazurskim,
- Jakie braki systemowe w ambulatoryjnej opiece psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży wskazują eksperci,
- Jak długie kolejki i nierównomierne rozmieszczenie placówek wpływają na realny dostęp do pomocy,
- Jakie obowiązki spoczywają na samorządzie województwa w świetle ustawy o ochronie zdrowia psychicznego.
Wystąpienie Rzeczniczki Praw Dziecka do samorządu województwa
W piśmie z 23 stycznia 2026 r. skierowanym do Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego Monika Horna-Cieślak zwróciła uwagę na utrzymujące się nierówności w dostępie do świadczeń zdrowotnych dla dzieci i młodzieży. Jak podkreśliła:
Ze zgłoszeń wpływających do Biura Rzecznika Praw Dziecka wynika, że nadal są regiony w Polsce, w których dostęp do opieki zdrowotnej na rzecz małoletnich nadal jest niewystarczający. Dotyczy to między innymi województwa warmińsko-mazurskiego – w odniesieniu do świadczeń zdrowotnych innych niż udzielane stacjonarnie.
Wystąpienie to miało na celu zainicjowanie realnych działań naprawczych na poziomie regionalnym, zgodnych z faktycznymi potrzebami zdrowotnymi dzieci i młodzieży.
Analiza dostępu do ambulatoryjnej opieki psychiatrycznej
W 2025 r. Rzeczniczka Praw Dziecka zwróciła się do Adriana Kowalskiego, Konsultanta Wojewódzkiego w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży, z prośbą o ocenę stopnia zabezpieczenia ambulatoryjnych świadczeń psychiatrycznych finansowanych ze środków publicznych.
W przekazanej opinii Konsultant jednoznacznie wskazał, że dostęp do świadczeń psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży w regionie pozostaje znacząco niewystarczający. Szczególnie problematyczne jest nierównomierne rozmieszczenie placówek, a także fakt, że świadczenia II poziomu referencyjności są dostępne wyłącznie w Olsztynie. W praktyce oznacza to, że dzieci z innych części województwa są pozbawione realnej możliwości uzyskania pomocy w rozsądnym czasie.
Długie kolejki i niewydolność systemu
Z przedstawionych danych wynika, że czas oczekiwania na wizytę psychiatryczną dla dzieci i młodzieży często przekracza sześć miesięcy. W wielu przypadkach rodziny zmuszone są do korzystania z wizyt prywatnych, które również cechują się ograniczoną dostępnością i wielomiesięcznymi kolejkami.
Eksperci podkreślają, że taka sytuacja jednoznacznie wskazuje na niewydolność systemu publicznej opieki psychiatrycznej, szczególnie w segmencie świadczeń ambulatoryjnych i środowiskowych.
Braki strukturalne w opiece nad dziećmi i młodzieżą
W opinii Konsultanta Wojewódzkiego system opieki psychiatrycznej w regionie nie nadąża za rosnącą liczbą problemów zdrowia psychicznego wśród młodych osób. Zaburzenia neurorozwojowe, zaburzenia lękowe i depresyjne, a także wzrost zachowań samobójczych wymagają skoordynowanej i intensywnej rozbudowy infrastruktury. Tymczasem w województwie warmińsko-mazurskim nadal brakuje:
- poradni leczenia uzależnień dla młodzieży poza Olsztynem,
- oddziałów dziennych o szerszym zasięgu terytorialnym,
- hosteli rehabilitacji psychiatrycznej,
- oddziałów wyspecjalizowanych dla młodszych dzieci.
Dodatkowo diagnostyka zaburzeń neurorozwojowych w praktyce realizowana jest niemal wyłącznie w sektorze prywatnym, co skutkuje wykluczeniem znacznej części rodzin z dostępu do publicznej ścieżki diagnostycznej.
Podstawa prawna i apel o działania systemowe
W swoim wystąpieniu Rzeczniczka Praw Dziecka odwołała się do przepisów Ustawy z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, zgodnie z którymi samorząd województwa ma obowiązek tworzenia i prowadzenia podmiotów leczniczych udzielających świadczeń z zakresu psychiatrycznej opieki zdrowotnej, adekwatnie do potrzeb lokalnej społeczności.
W związku z tym Monika Horna-Cieślak zaapelowała do Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego o podjęcie stosownych i pilnych działań, które zapewnią dzieciom i młodzieży realny, a nie jedynie formalny dostęp do psychiatrycznej opieki zdrowotnej.
Główne wnioski
- Rzeczniczka Praw Dziecka, Monika Horna-Cieślak, zaapelowała do Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego o pilne działania na rzecz poprawy dostępu do psychiatrycznej opieki zdrowotnej dla osób małoletnich.
- Opinia Konsultanta Wojewódzkiego potwierdza znaczący deficyt ambulatoryjnych świadczeń psychiatrycznych, w tym koncentrację II poziomu referencyjności wyłącznie w Olsztynie.
- Czas oczekiwania na wizytę psychiatryczną dla dzieci i młodzieży często przekracza sześć miesięcy, co świadczy o niewydolności systemu publicznego.
- Zgodnie z Ustawą o ochronie zdrowia psychicznego samorząd województwa ma obowiązek dostosować sieć świadczeń do potrzeb lokalnej populacji, co obecnie nie jest w pełni realizowane.
Źródło:
- Rzecznik Praw Dziecka
