Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej opublikowało stanowisko dotyczące nowej wersji projektu kompetencji pielęgniarek zaawansowanej praktyki w podstawowej opiece zdrowotnej. Dokument, przekazany NIL 18 listopada 2025 r. przez Departament Rozwoju Kadr Medycznych Ministerstwa Zdrowia, został oceniony jako częściowo uwzględniający wcześniejsze uwagi, ale zawierający również szereg istotnych i – zdaniem samorządu lekarskiego – nieuzasadnionych rozszerzeń uprawnień.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie konkretne uwagi Naczelna Rada Lekarska zgłosiła do projektu kompetencji pielęgniarek APN w POZ.
- Dlaczego NIL sprzeciwia się rozszerzeniu uprawnień dotyczących diagnostyki, recept i orzeczeń.
- Jakie zmiany z wcześniejszych postulatów NIL zostały ostatecznie uwzględnione w projekcie.
- W jakich obszarach projekt MZ nadal wymaga doprecyzowania według samorządu lekarskiego.
Uwagi uwzględnione w nowej wersji projektu
NIL pozytywnie przyjęła wycofanie dwóch zapisów, przed którymi ostrzegano w październiku 2025 r. Nie przewidziano już, aby pielęgniarki zaawansowanej praktyki mogły stwierdzać zgon czy wystawiać kartę zgonu. Zrezygnowano także z uprawnienia do kierowania pacjentów na tomografię komputerową. W ocenie samorządu lekarskiego to krok w dobrą stronę względem pierwotnej wersji projektu.
Rozszerzenie grupy pacjentów – NIL mówi „nie”
Najpoważniejsza zmiana dotyczy poszerzenia populacji, którą mogłaby obejmować zaawansowana praktyka pielęgniarska. Projekt dopuszcza ocenę stanu zdrowia nie tylko osób dorosłych, ale również dzieci, w tym w zakresie bilansów i programów profilaktycznych. NIL uznała tak szerokie rozszerzenie za nieuzasadnione i niepoparte argumentacją organizacyjną.
Zastrzeżenia do możliwości rozpoznawania chorób
Samorząd lekarzy sprzeciwia się również zapisowi, który pozwalałby pielęgniarkom APN na ocenę problemów zdrowotnych, ustalanie rozpoznania choroby i podejmowanie postępowania diagnostyczno-terapeutycznego zgodnie z wytycznymi towarzystw naukowych. NIL przypomina, że ustawa o zawodach pielęgniarki i położnej przewiduje rozpoznawanie potrzeb zdrowotnych i problemów pielęgnacyjnych, a nie diagnozowanie jednostek chorobowych – co należy do lekarzy. W stanowisku zwrócono uwagę na niespójność tego punktu z zapisem o diagnostyce „wybranych stanów chorobowych”, który jest znacznie węższy.
Kontrowersje wokół recept
NIL negatywnie oceniła propozycję, by pielęgniarki APN mogły wystawiać recepty na leki zawierające środki odurzające z grupy III N oraz substancje psychotropowe z grupy IVP, nawet jeśli chodziłoby jedynie o kontynuację leczenia. Samorząd lekarski wskazał, że tego typu preparaty powinny pozostawać w gestii lekarza, a przyznanie tak szerokich uprawnień w POZ nie znajduje uzasadnienia.
Diagnostyka chorób przewlekłych – zdaniem NIL zbyt szeroka
Kolejna uwaga dotyczy listy stanów, które pielęgniarki APN mogłyby diagnozować. W porównaniu z wcześniejszą wersją dokumentu katalog ten znacząco wzrósł i objął m.in. cukrzycę typu 2, niewydolność serca, choroby tarczycy, choroby nerek i układu moczowego, zespoły uzależnień, astmę, POChP, choroby alergiczne, reumatyczne czy przewodu pokarmowego. NIL podkreśliła, że tak szeroki zakres zadań diagnostycznych i terapeutycznych wykracza poza ramy zaawansowanej praktyki.
Brak zgody na orzekanie o niezdolności do pracy
Sprzeciw budzi także propozycja, aby pielęgniarki APN mogły wystawiać zwolnienia lekarskie do 5 dni. NIL przypomniała, że uprawnienia orzecznicze przysługują lekarzom, lekarzom dentystom oraz felczerom, a przyznanie ich pielęgniarkom oznaczałoby w praktyce uznanie, że samodzielnie rozpoznają choroby.
Zastrzeżenia do katalogu badań
W odniesieniu do załączników NIL podkreśliła, że projekt nie precyzuje, iż kierowanie na badania diagnostyczne powinno dotyczyć wyłącznie pacjentów już zdiagnozowanych, z chorobami przewlekłymi. Samorząd podtrzymał także negatywną opinię wobec możliwości kierowania pacjentów na badania endoskopowe.
Główne wnioski
- NIL pozytywnie oceniła wycofanie zapisów o stwierdzaniu zgonu, karcie zgonu oraz kierowaniu na tomografię komputerową przez pielęgniarki APN.
- Największe zastrzeżenia dotyczą rozszerzenia diagnostyki i prawa do rozpoznawania chorób, co – zdaniem NIL – wykracza poza obecne kompetencje pielęgniarskie.
- Samorząd sprzeciwia się przyznaniu uprawnienia do wystawiania recept na środki odurzające III N i substancje psychotropowe IVP oraz możliwości orzekania o niezdolności do pracy.
- NIL wskazuje brak doprecyzowania zasad kierowania na diagnostykę i podtrzymuje sprzeciw wobec kierowania na badania endoskopowe przez pielęgniarki APN.
Źródło:
- https://nil.org.pl/aktualnosci/9091-stanowiska-podjete-przez-pnrl-w-dniu-20-listopada-2025-r
