W piątek 7 listopada Sejm uchwalił trzy ustawy, które istotnie wpłyną na funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia w Polsce. Zaostrzone zostaną kary za przemoc wobec medyków, powstanie centralna ewidencja zasobów szpitalnych (EPS), a od 2026 r. wzrosną stawki akcyzy na alkohol. Przyjęte rozwiązania mają chronić personel, usprawnić zarządzanie i zwiększyć wpływy budżetowe.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany w Kodeksie karnym wprowadzono w celu ochrony medyków.
- Co zakłada nowy system Ewidencji Potencjału Świadczeniodawcy i jak ma działać.
- O ile wzrośnie akcyza na alkohol w latach 2026 i 2027.
5 lat więzienia za atak na medyka – nowelizacja kodeksu karnego
Ustawą przyjętą przez Sejm objęto nowe przepisy przewidujące ostrzejsze kary za przemoc wobec ratowników medycznych, lekarzy, pielęgniarek, ale również obywateli podejmujących interwencję. Za napaść grozić będzie kara od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności. To istotna zmiana – dotychczas górna granica kary wynosiła 2 lub 3 lata, w zależności od statusu osoby poszkodowanej.
Zgodnie z ustawą znieważenie medyka – np. poprzez wyzwiska czy groźby – będzie ścigane z urzędu, a nie tylko na wniosek pokrzywdzonego. Sąd, na jego żądanie, będzie mógł także nakazać publikację wyroku, np. na stronie internetowej.
Za agresję w miejscach publicznych, jak szpital czy urząd, grozić będzie areszt, ograniczenie wolności lub grzywna od 1000 do 5000 zł (obecnie były to kwoty od 100 do 500 zł). Takie same kary przewidziano za zakłócanie porządku pod wpływem alkoholu lub narkotyków.
Uregulowano także postępowanie wobec sprawców zatrzymanych na gorącym uczynku – policja będzie miała obowiązek, a nie tylko możliwość, ich zatrzymania i doprowadzenia do sądu.
Projekt przegłosowano większością 264 głosów. Przeciw było 168 posłów, trzech wstrzymało się od głosu. Przed głosowaniem klub PiS zapowiedział sprzeciw wobec ustaw Ministerstwa Sprawiedliwości. Ostatecznie pięcioro posłów tej partii poparło projekt.
Ewidencja Potencjału Świadczeniodawcy – cyfrowe narzędzie zarządzania kryzysowego
Tego samego dnia Sejm przyjął ustawę o utworzeniu nowego systemu teleinformatycznego – Ewidencji Potencjału Świadczeniodawcy (EPS). System ma umożliwić bieżące monitorowanie dostępności łóżek szpitalnych, personelu medycznego, leków, krwi, środków ochrony indywidualnej oraz gazów medycznych. Dane będą pozyskiwane bezpośrednio z systemów szpitalnych, a EPS będzie zintegrowany z systemem Państwowego Ratownictwa Medycznego.
Resort zdrowia przekonuje, że rozwiązanie poprawi zarządzanie w sytuacjach kryzysowych, np. podczas pandemii czy klęsk żywiołowych, ograniczy odmowy przyjęć w SOR-ach oraz pozwoli na efektywne rozdzielanie pacjentów. System ma być wykorzystywany także przez ministra obrony narodowej w kontekście bezpieczeństwa i obronności.
Wraz z nowelizacją wygaszone zostanie przekazywanie do Rządowego Centrum Bezpieczeństwa danych o hospitalizacji pacjentów z COVID-19 – moduł ten nigdy nie został uruchomiony.
Przypomnijmy, że pod koniec października senacka komisja zdrowia zaproponowała poprawkę, którą następnie poparła cała izba. W związku z tym projekt ponownie trafi pod obrady Sejmu.
Wyższa akcyza na alkohol – zmiany na lata 2026–2027
Trzecią przyjętą 7 listopada ustawą była nowelizacja ustawy o podatku akcyzowym. Zakłada ona znacznie większy niż pierwotnie planowano wzrost stawek na alkohol – o 15% w 2026 roku oraz o 10% w roku 2027. Dla porównania – dotychczas zapowiedziano jedynie 5% wzrostu rocznie.
Ministerstwo Finansów szacuje, że zmiana przyniesie budżetowi państwa dodatkowe 1,96 mld zł już w 2026 roku. Za przyjęciem ustawy głosowało 245 posłów, przeciw było 198, a jeden wstrzymał się od głosu.
Główne wnioski
- Za napaść na medyka lub osobę ratującą życie grozić będzie do 5 lat więzienia, a znieważenie takich osób będzie ścigane z urzędu.
- Agresja w szpitalu czy urzędzie będzie karana grzywną od 1000 do 5000 zł, a w skrajnych przypadkach także aresztem.
- Sejm przyjął ustawę o EPS, nowym systemie monitorującym zasoby szpitali w czasie rzeczywistym, w tym łóżka, personel i leki.
- W 2026 r. akcyza na alkohol wzrośnie o 15%, a rok później o kolejne 10% – zmiana ma przynieść budżetowi blisko 2 mld zł.
Źródło:
- Sejm
