Choroby serca nadal pozostają główną przyczyną zgonów na świecie – mimo że w ogromnej liczbie przypadków można im skutecznie zapobiegać. Z okazji Światowego Dnia Serca, który obchodzimy 29 września 2025 roku, eksperci i organizacje zdrowotne na całym świecie przypominają, jak ważna jest profilaktyka, szybkie reagowanie na sygnały ostrzegawcze oraz codzienne decyzje wpływające na kondycję układu krążenia. Tegoroczne hasło kampanii – „Don’t Miss a Beat” – to apel, by nie ignorować rytmu swojego serca i zadbać o nie, zanim będzie za późno.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie jest przesłanie Światowego Dnia Serca 2025 i co oznacza hasło „Don’t Miss a Beat”.
- Dlaczego choroby układu krążenia są główną przyczyną zgonów na świecie i jak im zapobiegać.
- Jakie codzienne nawyki wspierają zdrowie serca i które czynniki ryzyka warto kontrolować.
- Jaką rolę odgrywa Polska i Polskie Towarzystwo Kardiologiczne w obchodach Światowego Dnia Serca.
Czym jest Światowy Dzień Serca?
Światowy Dzień Serca (World Heart Day) to coroczna, globalna inicjatywa mająca na celu zwiększenie świadomości na temat chorób układu krążenia – w tym zawału serca i udaru mózgu – oraz promocję zdrowego stylu życia. Obchody tego dnia przypadają co roku 29 września, a w 2025 roku odbywają się pod hasłem „Don’t Miss a Beat” (Nie przegap bicia serca).
Pomysłodawcą i organizatorem wydarzenia jest World Heart Federation (WHF), przy wsparciu WHO, UNESCO, UNICEF i narodowych towarzystw kardiologicznych, w tym Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego (PTK). Pierwsze globalne obchody odbyły się w 2000 roku, a Polska włączyła się w tę inicjatywę już w 2002 roku.
Hasło kampanii 2025: „Don’t Miss a Beat”
Hasło tegorocznych obchodów, „Don’t Miss a Beat”, to nie tylko metafora, ale konkretne wezwanie do działania. Oznacza:
- czujność na objawy – duszność, ból w klatce piersiowej, zaburzenia rytmu serca;
- regularne badania – ciśnienie, cholesterol, glukoza, EKG;
- zmianę stylu życia – więcej aktywności fizycznej, lepsza dieta, unikanie używek;
- szybką reakcję – nie czekaj, aż będzie za późno.
Celem kampanii jest przypomnienie, że wiele chorób sercowo-naczyniowych rozwija się po cichu, a pierwszym objawem może być zawał lub udar. Dlatego nie wolno lekceważyć sygnałów, które wysyła organizm.
Choroby serca – globalny problem
Choroby układu krążenia (CVD) są nadal główną przyczyną zgonów na świecie. Szacuje się, że każdego roku odpowiadają za ponad 20,5 miliona zgonów, z czego znaczna część to zgony przedwczesne. Co szczególnie niepokojące, ponad 80% tych zgonów można by zapobiec dzięki skutecznej profilaktyce, regularnym badaniom i łatwemu dostępowi do opieki zdrowotnej.
Najważniejsze czynniki ryzyka to:
- nadciśnienie tętnicze,
- cukrzyca,
- otyłość,
- palenie tytoniu,
- zła dieta,
- brak aktywności fizycznej,
- wysoki poziom cholesterolu,
- nadużywanie alkoholu.
W Polsce choroby układu krążenia odpowiadają aż za połowę wszystkich zgonów, co czyni je najpoważniejszym zagrożeniem zdrowotnym społeczeństwa.
Co możemy zrobić? – praktyczne działania
Oto proste i skuteczne sposoby, które możesz wdrożyć na co dzień, aby chronić serce i zmniejszyć ryzyko chorób układu krążenia.
1. Zdrowa dieta:
- Spożywaj warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste i ryby morskie.
- Wybieraj zdrowe tłuszcze (oliwa, olej rzepakowy, orzechy).
- Ogranicz sól i cukry proste.
- Unikaj tłuszczów trans i nadmiaru czerwonego mięsa.
2. Ruch i aktywność:
- Minimum 150 minut umiarkowanej aktywności tygodniowo.
- Nawet krótkie spacery i codzienne wybory (schody zamiast windy) mają znaczenie.
- Ćwiczenia poprawiają krążenie i redukują stres.
3. Regularne badania:
- Ciśnienie, cholesterol, glukoza – przynajmniej raz w roku.
- EKG – warto wykonywać okresowo, zwłaszcza przy objawach.
- Konsultacje kardiologiczne – zwłaszcza u osób z obciążeniami rodzinnymi.
4. Rezygnacja z używek:
- Palenie zwiększa ryzyko zawału i udaru nawet kilkukrotnie.
- Alkohol – nawet w niewielkich dawkach może zaburzać rytm serca.
- Warto również ograniczyć spożycie kofeiny i napojów energetycznych.
5. Zdrowie psychiczne:
- Przewlekły stres wpływa na ciśnienie i rytm serca.
- Techniki relaksacyjne, sen dobrej jakości (7–8 h) i czas na odpoczynek wspierają serce.
- Nie zapominaj o równowadze psychicznej i społecznej.
Historia i znaczenie Światowego Dnia Serca
Pomysł ustanowienia Światowego Dnia Serca pojawił się pod koniec lat 90. XX wieku z inicjatywy profesora Antonio Bayés de Luna, ówczesnego prezesa WHF. Pierwsze obchody odbyły się 24 września 2000 roku, a hasło brzmiało: „I love my heart – Let it beat!” (Kocham swoje serce – niech bije!).
Celem wydarzenia było upowszechnienie podstawowej wiedzy na temat profilaktyki i leczenia chorób układu sercowo-naczyniowego wśród opinii publicznej, pracowników ochrony zdrowia, instytucji i decydentów.
W Polsce już w 2000 roku inicjatywę wsparło Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, które do dziś organizuje liczne działania edukacyjne, kampanie medialne, wydarzenia plenerowe i bezpłatne badania w wielu miastach.
Dlaczego warto zaangażować się w Światowy Dzień Serca?
Światowy Dzień Serca to więcej niż kampania informacyjna. To dzień, który przypomina, że zdrowie serca jest naszą wspólną odpowiedzialnością – jednostek, rodzin, społeczności i całych państw.
Jak podkreślają organizatorzy:
Nie przegap bicia serca. Wysłuchaj swojego organizmu. Badaj się. Reaguj na objawy. Zmieniaj styl życia. Nie zwlekaj.
Każdego dnia możemy podejmować lepsze decyzje dla serca: sięgając po wodę zamiast słodkiego napoju, wybierając spacer zamiast windy, odmawiając papierosowi lub sięgając po warzywa zamiast fast foodu.
Główne wnioski
- Światowy Dzień Serca 2025 obchodzony jest 29 września pod hasłem „Don’t Miss a Beat”, zachęcającym do czujności wobec objawów i profilaktyki chorób serca.
- Choroby układu krążenia odpowiadają za ponad 20,5 mln zgonów rocznie na świecie, a w Polsce – za blisko 50% wszystkich zgonów.
- Nawet 80% przedwczesnych zgonów z powodu CVD można zapobiec dzięki zmianom stylu życia, takim jak zdrowa dieta, aktywność fizyczna, rezygnacja z używek i regularne badania.
- Polskie Towarzystwo Kardiologiczne od 2000 r. aktywnie uczestniczy w obchodach, promując edukację i profilaktykę chorób serca wśród społeczeństwa.
Źródło:
- Stacje sanitarno-epidemiologiczne
- World Heart Federation
- PTK
- Britannica
